Przejdź do zawartości

Strona:PL Encyklopedyja powszechna 1860 T2.djvu/171

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

umarł; Bartolomeo zaś roku 1616 wrócił z wice-królem do Hiszpanii, i objął po swym bracie urząd historyjografa Aragonii. Szczególnie zaś zajął się opracowaniem Roczników Aragonii przez Zuritę ułożonych, do czego brat jego znaczne już porobił przygotowania; ukazała się jednak tylko: Primera parte de los anales de Aragon, che prosigue los del secretario Geronimo Zurito desde el anno 1516 (Sarag. 1630), gdyż Bartolomeo, który wiele miał kłopotów i nieprzyjemności z tém wydaniem, umarł 1631 roku. Najlepsze utwory Lupercia są: satyra przeciwko Damom dworskim, satyra na wyraz Barbara, i sonet epigramatyczny, pod tytułem: Baldad mentida (Zwodnicza piękność). Bartolomeo napisał daleko więcej dzieł; oprócz wyżej wymienionych, godne uwagi są: krwawa i długa satyra Przeciwko występkom dworu, przeciwko Ambicyi, powieść wierszem p. t. Rolnik i skarb i wiersz epiczny Na śmierć hrabiego Gelves. Obadwaj bracia pisali czystym i poprawnym dyjalektem kastylijskim, w ogóle byli naśladowcami klassyków łacińskich, mianowicie Horacego, od którego pożyczali nawet tytułów, jak listy, satyry, ody i t. d. Jako poeci odznaczali się więcej dowcipem i staranną formą, niżeli twórczém bogactwem fantazyi.

 Argenson (Voyer d’), starożytna rodzina francuzka, której wielu członków wsławiło się, i tak: René Voyer hr. d’, był używany za Ryszeliego i Mazariniego do różnych posług dyplomatycznych, jak np. roku 1641, w czasie przyłączenia Katalonii do Francji. W ostatnich latach swego życia stał się przesadnie nabożnym; napisał w czasie swego więzienia w Hiszpanii dziełko p. t.: De la sagesse chrétienne. Umarł będąc ambasadorem w Wenecyi, 1651 roku. — (Marc-René d’), wnuk poprzedzającego, odznaczył się trafnością postępowania i czujnością jako dyrektor policyi paryzkiej. Gdy książę Orleanu objął regencyję, Argenson został prezesem rady skarbowej i strażnikiem pieczęci. Jako przeciwnik systematu miał wiele przykrości, aż w końcu 1720 roku podał się do dymissyi. Był członkiem akademii nauk i akademii francuzkiej; umarł 1721 r. — (René-Louis markiz d’), syn poprzedzającego, przebywszy różne wyższe urzędy w roku 1744 powołany został do ministerstwa spraw zagranicznych. W ciągu trzechletniego tylko swego urzędowania, starał się zapewnić Francyi, w pośród powszechnego w Europie zaburzenia, pokój i poważanie na zewnątrz. W tym celu rozpoczął negocyjacyje z dworem turyńskim, aby wypędzić Austryjaków po za Alpy i utworzyć konfederacyję włoską nakształt związku niemieckiego. Projekt ten udaremniony został, ponieważ się nie podobał dworowi madryckiemu, mającemu zamiary względem don Filipa, zięcia Ludwika XV, jak np. przywrócenie królestwa lombardzkiego. Nie będąc dobrze widziany u dworu, usunął się od życia publicznego, poprzestając na pracach uczonych i na towarzystwie owoczesnych filozofów. Voltaire mawiał, iż Argenson godzien był zająć miejsce ministra w rzeczypospolitej platońskiej, na dworze zaś wersalskim pozyskał tylko przydomek Argenson le Bète. Najgłówniejszém jego dziełem, o którem wspomina Rousseau w swym Contrat social, jest: Considérations sur le gouvernement de la France, a któremu słuszniej należałby się tytuł: „Do jakiego stopnia możliwą jest demokracyja w monarchii?“ Jego: Loisirs d’un ministre d’état są szkicami w guście Montaigne’a. Jako członek akademii napisów i nauk wyzwolonych, wydrukował w zbiorze tegoż towarzystwa: Mémoire sur les historiens français, oraz należał do zredagowania Historyi kościelnego prawa publicznego, książki, której przeznaczeniem było odpowiedzieć na pretensyje ultramontanów. Umarł w Paryżu 1757 roku, zostawiwszy jednego syna Antoniego, o którym niżej. — (Marek Piotr hrabia d’), brat poprzedzającego, urodził się r. 1696, umarł 1764; tak samo jak ojciec dyrygował czas jakiś policyją, następnie