Arcybiskupstwo rygskie. Naprzód długo było biskupstwem, które założyli wychodźcy z Niemiec przybyli na brzegi Inflant, za błogosławieństwem arcybiskupa bremeńskiego, dla nawracania pogan. Dowódzcą wyprawy i pierwszym biskupem w Inflantach in partibus był Meinhard (ob.), który założył kościół w Uxkulu i tutaj przy nim naprzód mieszkał, potem zaś przeniósł się do Kirholmu. Dopiero trzeci biskup Albert (ob.) zamieszkał w Rydze, i od tego czasu można uważać to biskupstwo za kanonicznie erygowane. Gdy później skutkiem zabiegów biskupa i rycerzy mieczowych, liczba chrześcijan znacznie w Inflantach wzrosła; starano się u papieża Honoryjusza III, żeby urządził osobną hierarchiję dla kościoła na tych brzegach w roku 1233. Początkiem ku temu służyć mógł tytuł książęcia świętego państwa rzymskiego, jaki biskup otrzymał wtedy od cesarza w Norymberdze dnia 1 Grudnia 1224 roku. Dopiero jednakże Grzegórz IX pisał do Andrzeja (ob.) arcybiskupa lundeńskiego w r. 1236, żeby zakładał w Inflantach biskupstwa. Do urządzenia zaś metropolii rygskiej przyszło dopiero w r. 1253 za Alberta Saubeera (ob.), który pierwszym został arcybiskupem rygskim. Miał zaś pod władzą swoją metropolitalną wszystkich biskupów inflanckich, jacy już byli podówczas i jacy potém nastali. Rozległa to była metropolija, bo w różnych czasach podlegali jej biskupi dyjecezyjalni w samych tylko Inflantach, dorpacki, parnawski, rewelski, lealheński, wirouski, kuroński czyli kurlandzki, ossyliski (t. j. na wyspie Oesel), semigalski, piltyński; prawda że wiele z tych biskupstw zaraz upadło, gdy je Krzyżacy posiedli np. w r. 1236 rewelskie, wirońskie i lealheńskie, o co pisał do nich papież Grzegorz bez skutku. Urządzenie to kościoła inflanckiego spowodował głównie arcybiskup bremeński, bo gdy się domagał władzy nad biskupstwami, które w różnych czasach tu powstawały i ztąd zachodziły spory, papież skończył na tém, że bezpośredni zarząd dyjecezyj inflantskich wziął na siebie i arcybiskupa postanowił. Po złączeniu się Krzyżaków z mieczowemi, do metropolii rygskiej wcielone były jeszcze biskupstwa pruskie, tak dalece, że arcybiskup miał pod sobą 10—12 dyjecezyjalnych suffraganów. Z przejściem nawet Pruss pod panowanie polskie w XVI wieku, Dantyszek biskup chełmiński niechciał podlegać metropolii gnieźnieńskiej, ale rygskiej, co mu się nieudało. Arcybiskup rygski byłby wcale potężnym księciem duchownym, gdyby nie zajścia ciągłe z Krzyżakami, które go podkopywały i wreszcie zupełnie zgubiły. Przywłaszczał sobie nad zakonem władzę nie tylko duchowną ale lenniczą, do czego rycerze inflanccy arcybiskupom zobowiązani, tak jak pruscy Mazowszu znać się nie chcieli, i koniec końcem, mistrz więcej znaczył nad arcybiskupa; gdzie panował jeden, nie panował drugi, ale mistrz miał więcej ziemi i za lada potrzebą znajdował zbrojną pomoc w Niemczech, w XIV wieku. Miał zaś wtedy metropolita czterech suffraganów biskupów w Inflantach, oprócz tych co byli w Prussiech; ci podług starszeństwa szli tak: dorpacki, eselski, rewelski i kuroński; w Prussiech zaś byli pod nim: chełmiński, pomezański i sambijski. Ciągłe zatargi z mieczowemi sprawiły, że w r. 1391 wszyscy biskupi inflanccy, bardzo bogaci i możni przyjęli suknię krzyżacką za rozkazem Bonifacego IX, który sprawę tę wiekową rozsądził na stronę Zakonu przeciw arcybiskupowi. Mieczowi zabrali albowiem poprzednio Rygę z orężem w ręku, i oddać jej niechcieli. Bronił się jak mógł sam obecny w Rzymie Jan de Sinten arcybiskup, ale ustąpić musiał, mianowany patryjarchą antyjocheńskim. Odtąd arcybiskupstwo wyłącznie posiadali Krzyżacy. Na dolę arcybiskupa tedy przypadło pół miasta Rygi oraz 20 innych zamków i miast z włościami jako to: Trejden, Lemsal, Salis, Vanzel, Ronneburg, Schmilten, Seswegen, Schwanenburg, Margenhauz, Kreuzburg, Kokenhauz, Leuward, Pekalge i Uxkul; kapituła zaś
