wieństwa osób 490, zakonników 225, zakonnic 184, razem osób 899. Dusz jest 508,521, parafii 197, kościołów zaś wszystkich z kaplicami 241. Szkól pod dozorem konsystorza metropolitalnego jest 238 (t. j. głównych 15, trywialnych 138, żeńskich 22, elementarnych 63). Ciekawy też wykaz kollacyi. Cesarz obsadza parafii najwięcej, bo 41 i kapellanii 18, arcybiskup miejsc 8, magistrat lwowski 4, dominikanie lwowscy 2, po jedném zaś obsadza metropolita ruski, biskup przemyślski obrządku łacińskiego, kapituła metropolitalna, magistrat stryjski i tarnopolski, dominikanie podkamieńscy, bazylijanie dobromilscy, benedyktynki lwowskie; na prywatne osoby, pomiędzy któremi jest wiele właścicieli dóbr Żydów, rozdziela się parafii 116 i kapellanii 16, dalej 20 beneficijów wcielonych jest do zakonów, prawo zaś kollacyi do dwóch miejsc wątpliwe. Za czasów polskich świetna i liczna była kapituła. Dzisiaj zaś liczy tylko czterech prałatów, proboszcza, dziekana, kustosza i scholastyka, z tych dwaj pierwsi mają prawo używania oznak dostojności biskupiej, proboszcz na mocy bulli z dnia 3 Września 1840 r., dziekan zaś z 27 Maja 1856 r. Dalej kanoników gremijalnych bywa sześciu i honorowych ośmiu. Dzisiejszy sąd małżeński i metropolitalny sądzi na mocy breve z dnia 13 Marca i 24 Kwietnia 1857 r., w drugiej instancyi sprawy z dyjecezyi przemyślskiej i tarnowskiej, oraz lwowskiej ruskiej i ormijańskiej; w trzeciej zaś instancyi sądzą arcybiskupi sprawy przemyślskie i tarnowskie pragski; sprawy z dyjecezyi lwowskiej ruskiej, ołomuniecki; z lwowskiej ormijańskiej metropolita ruski lwowski. Nareszcie sprawy małżeńskie z dyjecezyi łacińskiej lwowskiej sądzi w drugiej instancyi arcybiskup ołomuniecki, w trzeciej pragski; na mocy breve z dnia 28 Listopada 1856 i 22 Września 1857 r. Sądy te trwają tylko na lat dziesięć. Katedra jest pod tytułem Najświętszej Panny tryjumfującej. Kapituła za czasów polskich zbierała się dwa razy, w Marcu po Niedzieli wstępnej i we Wrześniu. Obierała między innemi jednego deputata na trybunał, a od r. 1765 do pierwszego rozbioru, deputat ów bywał prezydentem trybunału małopolskiego i odbywającego się w Lublinie i we Lwowie. Dzieje arcybiskupstwa tego pisali: Jakób Skrobiszewski kanonik lwowski: Vitae archiepiscoporum haliciensium et leopoliensium, we Lwowie 1628. Dalej Chrystyjan Gotlieb Friese: La Metropolitaine de Leopol, w Warszawie, 1758 (Jocher. Obraz III, 521). Świeżo także wydano we Lwowie dzieło ks. kanonika Józefowicza z początku XVIII wieku o historyi Lwowa i arcybiskupów. Na pochwałę zaś dzisiejszego duchowieństwa lwowskiego trzeba powiedzieć, że rubrycelle coroczne tej archidyjecezyi mogą być wzorem dla wszystkich innych publikacyi tego rodzają, najdoskonalszy to kalendarz, który wszystkim potrzebom naukowym i spółczesnym wygodzi, statystyka razem historyczna i bieżąca. 1) Krystyjan z Ostrowa, herbu Gozdawa, Franciszkanin, arcybiskup halicki, umarł r. 1364. 2) Maciej, obrany 1374, umarł r. 1377. 3) Antoni, arcybiskup halicki, umarł r. 1375. 4) Bernard herbu Jelita, Franciszkanin, arcybiskup halicki, umarł r. 1391. 5) Piotr, arcybiskup halicki, umarł r. 1406. 6) Jakób Ruchem z Władonny herbu Strzemię, Franciszkanin, arcybiskup halicki, umarł r. 1411. 7) Mikołaj Trąba herbu Trąby, arcybiskup halicki, został arcybiskupem gnieźnieńskim r. 1411. 8) Jan Rzeszowski herbu Półkozic, pierwszy arcybiskup Lwowski, um. 1436. 9) Jan II Odrowąż, umarł 1450. 10) Grzegorz z Sanoka herbu Strzemię, umarł 1479. 11) Jan III Długosz herbu Wieniawa, umarł r. 1480. 12) Jan IV Wątróbka ze Strzelec, herbu Oksza, umarł 1481. 13) Jędrzej z Boryszewic herbu Poraj, z koadjutora, biskupa in partibus, razem i biskup przemyślski, został prymasem r. 1503. 14) Bernard II Wilczek z Lubienia, herbu Poraj, umarł r. 1540. 15) Piotr II Starzechowski herbu Leliwa, umarł r. 1554. 16) Felix
Strona:PL Encyklopedyja powszechna 1860 T2.djvu/135
Wygląd