Przejdź do zawartości

Strona:PL Encyklopedyja powszechna 1860 T2.djvu/125

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

wraz ze zborem spłonęły. Jeszcze wiąc i w tym ostatnim wypadku traf zrządził, iż do tak szczególnego żywota i pogrzeb był niezwyczajny.  F. M. S. 

 Arco, wyraz muzyczny, po włosku znaczy smyczek; wyrażenie: con l’arco na nótach znaczy, że po przygrywce palcami, skrzypek w miejscu wskazanem powinien wziąść znowu smyczek do ręki.

 Arco, rodzina sławna w Bawaryi; Max był posłem do Petersburga i dowodził wojskiem w 1809 r. przeciw Tyrolczykom, gdzie zginął. — Ludwik zaślubił arcyksiężniczkę austryjacką Maryję Leopoldynę.

 Arco (Karol hrabia), urodził się r. 1800 w Mantui. Przyjaciel sztuk pięknych, sam jest także znakomitym artystą, a jego obrazy historyczne wysoko są cenione we Włoszech. Wydał także kilka dzieł w przedmiocie ekonomii politycznej i statystyki, jako to: Studi statistici sulla popolazione di Mantova (1839); Della economia politica del municipio di Mantova (1842) i t. d.

 Arcole ob. Arkole.

 Arcon (Jan), urodził się 1732 r. w Pontarlier, odbył nauki w szkole wojskowej w Mézierès, poczem wstąpił do korpusu inżenierów. W wojnie siedmioletnej odznaczył się głównie przy oblężeniu miasta Kassel. W 1774 r. zdejmował plan gór Jury i Wogezów, pisał oraz wiele o przedmiotach wojskowych. Arcon w 1780 r. wynalazł pływające bateryje, które miały najwięcej przyczynić się do zdobycia Gibraltaru, umarł 1800 r. Najcelniejszém jego dziełem jest: Considérations militaires et politiques sur les fortifications.

 Arconville (Maryja Genowefa), z domu Arlus, urodzona 1720 r., zaślubiona radcy parlamentowemu Tiroux Arconville, z zapałem poświęcała się naukom i napisała we wszystkich prawie przedmiotach mnóstwo dzieł: poezyje, romanse, badania z nauk przyrodzonych i historycznych. Z tych ostatnich najcelniejsze są: Życie kardynała Ossal (2 tomy, 1771); Życie Maryi de Medicis (3 tomy, 1774); Historyja króla Franciszka II (2 tomy, 1783). Pani Arconville umarła 1805; zostawiła liczne rękopisma, z których przeszło 70 obejmuje anegdoty dworskie z jej czasów i różne poezyje okolicznościowe.

 Arcy, wyraz z greckiego: archi: używa się w połączeniu z innemi wyrazami; i znaczy: bardzo, wiele, nadzwyczajnie, w wysokim stopniu; np. Z niego arcydobry człowiek — to arcy poczciwy, szlachetny. W znaczeniu literatury i sztuki, określa większą doskonałość arcydzieło, czy to utworu piśmiennego, czy rzeźby, malarstwa, architektury i muzyki. Wyraz ten, położony przed tytułem jakiej godności, oznacza wyższy jej stopień, np. Arcy-biskup, arcy-książe. Polska szlachta drobna, często przez pochlebstwo dodawała do niektórych tytułów ten wyraz: mieliśmy więc arcy-stolników, arcy-chorążych i t. p., których ustawy nasze nie znały.

 Arcybiejewicz (Józef), rodem był z Polski „iz Polakow,“ piszą źródła rossyjskie. Wyznawca cerkwi niezjednoczonej z Kościołem rzymskim. W Rossyi położył zasługi. Został arcybiskupem suzdalskim w r. 1630. Trzy lata przebył na tym urzędzie. W r. 1633 albowiem, zrzucony z arcybiskupstwa niewiadomo za co, i odesłany na mieszkanie do monastyru Ziłantowskiego, koło Kazania. Tutaj umarł i pogrzebiony. Pamięć jego dopiero w nowszych czasach wznowiły badania uczonych (Dzien. Min. Oświec. w Lipcu 1852) z wiadomości gubernijalnych włodzimierskich.  Jul. B. 

 Arcybiskup. Miasto stołeczne jakiego kraju lub narodu, zwane bywało u Gre-