Przejdź do zawartości

Strona:PL Encyklopedyja powszechna 1860 T2.djvu/118

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

bractw, legitymacyi, długów, podatków, czynności skarbowych, dóbr królewskich i prywatnych, urządzenia władz w guberniach, urzędników, wykroczeń w służbie, spisy ludności, akta urodzeń, małżeństw i śmierci, czynności hypotecznych, pargaminowych (kilka tylko na papierze) z pozawieszanymi pieczęciami, lub bez takowych, wyniosła 1,462 sztuk. Dyploma zachowane są w stosownych tekach. Najdawniejszy dyplom papiezki jest z r. 1215, a większa ich część tyczy się stosunków książąt i królów polskich, z książętami Piastami różnych dzielnic, na Mazowszu, Pomorzu, Szląsku, z mistrzami Krzyżaków i całym zakonem, z książętami pruskiemi, jako też sprawy prywatne, co do nadań dóbr, wójtostw królewskich, zobowiązań, pokwitowań i t. p. Prócz tych znajdują się tu akta kommissyi papiezkiej w sprawie z Krzyżakami Władysława Jagiełły; — Liber legationum, księga obejmująca źródła do powstania Gdańskiego 1576 roku z czasów Stefana Batorego, korrespondencyje królów z XVI, XVII i XVIII wieku. Cztery teki Naruszewicza. Akta ziemskie grodzkie, podkomorskie polskie i t. p. znajdują się w Wilnie, Grodnie i Żytomierzu; w Austryi we Lwowie, w Prussach, w Królewcu, w Poznaniu i część w Berlinie. Część metryki koronnej w Petersburgu i kilkanaście ksiąg z czasów Zygmunta I, za kanclerstwa Łaskiego w Moskwie; w Petersburgu księgi oryginalne metryki litewskiej, księgi zwane libri legationum i dyplomata oryginalne; w Szwecyi papiery archivum i księgi uwiezione za Jana Kazimierza. Archiva akt duchownych, gubernijalne dawniej wojewódzkie, znajdują się: w Krakowie, Kielcach, Radomiu, Piotrkowie, Kaliszu w połączeniu z zachowanemi dawniej w Sieradzu, w Płocku, Łomży, Siedlcach, Lublinie i Warszawie. — Archivum w Krakowie obejmuje: a) Akta główne grodzkie i ziemskie pod tytułem dawnego województwa krakowskiego, pod których juryzdykcyję należały powiaty: proszowski, księski, lelowski, krakowski (później okręg wolnego miasta Krakowa, Sandecki, Czchowski, Biecki, Szczyrzycki i część Oświecimskiego, obejmują: 1) Ziemstwo dawne województwa krakowskiego zawiera ksiąg 685 od r. 1388 do 1792, w których spisywano zapisy, obligacyje donacyje dóbr, roboracyje, działy, granice, dekreta, różne tranzakcyje, manifesta i t. p. 2) Akta grodzkie byłego województwa krakowskiego, zawarte w 2,272 księgach, od r. 1428 do 1796, mniejsze tranzakcyje osób i dóbr nieruchomych tak w królestwie polskiém i Galicji, jako i w okręgu w mieście Krakowie pod względem jurysdykcji powiatów wyżej wyrażonych i do dawnego województwa krakowskiego należących, oraz przywileje, dedukcyje, nobilitacyje, działy, zapisy dla instytutów i szpitali; kwity, cessyje, roboracyje, komplanacyje, dożywocia, manifestacyje, taryffy i t. p. Do tego rodzaju akt należą Relationum grodzkie starościńskie byłego województwa krakowskiego od r. 1572 do 1794, tyczące, prócz osób i miejsc w powyższych powiatach, ale i samego miasta Krakowa, i prócz wyżej wymienionych czynności, obejmują erekcyje kościołów, instytutów, uposażeń i zapisów dla nich, oraz czynności grodów i ziem ościennych. Tu także znajdują się dekreta sądów kapturowych w czasie kilku bezkrólew odbywanych i t. p. 3) Akta appellacyjne poaustryjackie Galicyi zachodniej od r. 1796 po 1810 i dzienniki podawcze ogółem w liczbie sztuk 1404. Są to czynności tak rządowe, jak osób prywatnych, wszelkiego rodzaju i obejmują rzeczy opisane w Archivum Głównym Królestwa, pod pozycyją: Akta galicyjskie. — Archivum w Kielcach, zawiera akta byłych powiatów wiślickiego, chęcińskiego, lelowskiego, w części opoczyńskiego i ksieztwa siewierskiego, od r. 1395 do 1796, w księgach 885 i plikach 490. Tak w tém, jak w poniżej zamieszczonych archiwach, akta obejmują, zapisy, kupna, sprzedaże, manifesta, oblaty wyroków, dekreta, granice dóbr, uchwały tyczące się województwa i powiatów; zapisy kościołom,