rozporządzeń co do żydów, rekrutowania, kwaterunków, liwerunków, urlopów administracyi wojskowej, emigrantów, zbiegów, paszportów, zbrodni, bezpieczeństwa, urządzeń i upiększeń miast i t. p., dalej Akta Kameralne interessów prywatnych i rządowych, jako to, górniczych, granicznych, leśnych, rolniczych, czynszów i t. p., oraz korrespondencyje w tych przedmiotach w kilkutysiącach plik powiązane od r. 1794—180. 28) Akta pruskie podobnie jak powyższe obejmują czynności wszelkiego rodzaju w sprawach publicznych i rządowych w prowincyjach do Pruss odpadłych po r. 1793, zawarte także w kilku tysiącach plik, na pojedynczych arkuszach pisma. Nadto w ostatnich czasach przybyło do archiwum głównego: a) 25 plik akt pojezuickich; b) 28 ksiąg i plików dotyczących bractwa przy szpitału ś. Łazarza; c) 1663 ksiąg i plik przesłanych z Kommissyi Rządowej Przychodu i Skarbu, dotyczących głównie czynności skarbowych, rachunków królewskich stołowych przez podskarbich, kosztów, przyjęć posłów, inwentarzy po królach, assygnacyi, długów, nadań, pokwitowań i t. p. od XIV do końca XVIII wieku, obejmujących nader ważne wiadomości historyczne. O archiwach pisali oddzielne rozprawy Walenty Skorochód Majewski, metrykant i pisarz akt. król. i Powstański, w których szczegółowo opisali rodzaje ksiąg. W 1833 r. w czasie dopełnianej tradycyi Archivum Głównego Królestwa, szczegółowy inwentarz jego sporządzili, zmarły Jan Wincenty Stężyński, Bandkie i Walenty Hubert, Naczelnik Głównego Archivum Królestwa, z opisem każdej po szczególe księgi. Spis ten w trzydziestu tylko egzemplarzach wylitografował Felix Bentkowski. Egzemplarz oryginalny tego spisu, złożony w Archivum Głów. Król., służył za źródło do powyższego opisu. — Archivum Sekretne (przy Archivum Głów. Król.). Za dawnych polskich czasów, przechowywano akta dyplomatyczne, jako to: traktaty, uchwały wszelkiego rodzaju i korrespondencyje z dworami zagranicznemi, na zamku krakowskim. Król Zygmunt III w 1613 r. wezwał Stanisława Łubieńskiego proboszcza gnieźnieńskiego i Macieja Łubieńskiego kanonika gnieźnieńskiego i krakowskiego do przejrzenia owych przywilejów i spisania ich w krótkiej treści, według rodzaju. Łubieńscy dopełnili tego polecenia i złożyli spis dyplomatycznego archivum, którego odpis podawał Mikołaj Prażmowski biskup łucki, nominat arcybiskup gnieźnieński do inwentarza król. w 1666 r. Podług tego spisu było samych pargaminowych dyplomatów sztuk 3,110, prócz plik (fascykułów) wielu, obejmujących listy niepoliczone co do ilości. Tak zwane tajne archivum królestwa w późniejszych czasach było przedmiotem od sejmu wyznaczonych rewizyi, jako to w latach 1669, 1672, 1683, 1733, których spisy dotąd się przechowały. Gdy w 1764 r. z woli sejmu przewieziono archivum dyplomatyczne z zamku krakowskiego do Warszawy, spisany jest protokół rewizyi r. 1766, obejmujący dyplomata po ten czas znajdujące się. Kiedy w 1795 r. przewożono metryki koronne z Warszawy do Petersburga, przeniesiono z nią razem i archivum sekretne. W 1799 r. wysłany tamże pruski tajny radca Jackstein, dla segregowania akt do Pruss potrzebnych, otrzymał z niektóremi księgami metryk, część pewną dyplomatów, dotyczących Pruss. Ta część wziętą była do Berlina, do Królewsko-Pruskiego Tajnego Archiwum, i dopiero po pokoju Tylżyckim 1807 r., Prussy zmuszone były wydać księztwu Warszawskiemu, znajdujące się u nich dyplomy z Polski zabrane i te przywiózł delegowany kommissarz od króla saskiego Józef Kalas. Szaniawski. Dyplomata te wcielone wówczas zostały do Głównego Archivum Król., a spisanie ich inwentarza z szczegółowym opisem każdego, dopełnił w r. 1839 Walenty Hubert. Włączono tutaj sto kilkadziesiąt dyplomów w aktach dawnych w senacie, w pałacu Krasińskich, znalezionych. Liczba wszystkich dyplomów
