Przejdź do zawartości

Strona:PL Encyklopedyja powszechna 1860 T2.djvu/115

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

w miejscu rezydencji lub pobytu króla w obwodzie jednej mili popełnione, przez sąd marszałkowski sądzone, który odbywał sam marszałek lub w zastępstwie jego sędzia i pisarz. Z tego powodu księgi rozróżniane są na tytułach: decreta primae instantiae i decreta ultimae instantiae. Jest ich 354 od r. 1611 do 1792. Zawierają ciekawe szczegóły do historyi obyczajów w Polsce. 14) Akta kommissyi edukacyjnej i akta pojezuickie przewiezione w 1810 r. z Krakowa, obejmują dokumenta odnoszące się do summ i funduszów edukacyjnych w części Polski do Austryi odpadłej; których trzy części w 1822 r. w czasie regulacji hypotek wzięto do Prokuratoryi; jak również akta dotyczące tychże funduszów w ziemiach, które do Rossyi lub Pruss należą. Dalej są wykazy summ pojezuickich inwentarze kollegijów, ustawy, wykazy funduszów Kommissyi edukacyjnej, jej rezolucyje ustawy, dokumenta, rapporta wizyt generalnych szkół i szkółek, instrukcyje dane wizytatorom i t. d. Idą od liczby 1 do 57 potém od 191 do 195, wreszcie od 222 do 243 od 1771 do 1789. 15) Akta kommissyi skarbowej obejmują: protokuły dekretów kommissyi, kondemnaty, sentencyjonarze od r. 1764 do 1794, ksiąg 67. Nadto należą tu księgi oblat dokumentów i długów zagranicznych, przez obywateli polskich zaciąganych, tudzież wexlów wszelkiego gatunku i processa wexlowe; jest ich 15 od r. 1777 do 1794. Dalej komparycyjonarze i regestra wpisów ksiąg 64 od r. 1764—1794; wreszcie pięć plik not i podań. 16) Akta trybunału radomskiego, rozsądzającego sprawy skarbowe i wojskowe, jako to; osób prywatnych z wojskowemi, kupców z officyjalistami skarbowemi o depaktacyję, o konfiskatę towarów, o donatywę kupiecką, o kwartę i t. d.; ksiąg jest 85, poczynają się jeszcze 1546 r., a kończą na rok 1746 r. Do tego rodzaju należą akta trybunału skarbowego lubelskiego z lat 1650, 1659 i 1674, ksiąg 5, oznaczonych Nr. 38—42, i akta trybunału lwowskiego od r. 1653—1697 r. oznaczone Nr, 20—31. 17) Akta kommissyi wojskowej, obejmują memoryjały różnych osób do departamentu w radzie nieustającej i do kommissyi wojskowej w różnych interessach podawane, także rezolucyje tejże rady i kommissyi wojskowej; kopije korrespondencyj między temi władzami, protokuły ich czynności, noty; sancita konfederacyi generalnych; dzienniki czynności delegacji targowickiej; wykazy osób służących w wojsku; inwentarze arsenałów: warszawskiego i kamienieckiego; regestra spraw o pomoc wojskową do exekucyi wyroków i w tym przedmiocie excerpta, sentencyjonarze, rekwizycyje i ordynanse; regestra spraw wojskowych, dekreta sądów ich, sentencyjonarze czynności ekonomicznych, protokuł czynności sądowych. Ksiąg jest trzysta kilkadziesiąt od roku 1765 do 1793 i należą do tych akt pliki w liczbie dwustu kilkudziesięciu, obejmujące między innemi listy wojskowe i listy konduit wojskowych wszelkiego stopnia, składane przez dowódzców. 18) Akta lustracyi i rewizyi dóbr królewskich, zawierają rewizyje i inwentarze szczegółowe królewszczyzn, wykazy, przywileje miejskie, czasem wyroki sądów nadwornych, opisy stanu gospodarstwa, listy imienne włościan, powinności ich, daniny i t. p. Nieoszacowany to materyjał do historyi rolnictwa w Polsce, zawarty w dwustu kilkudziesięciu księgach, począwszy od 1554 r. po r. 1767. 19) Akta kameralne solne, czyli Dóbr stołu królewskiego, obejmują czynności kommissyi zsyłanych do ekonomii w Koronie i Litwie, inwentarze, ich konfrontacyje, rewizyje, dekreta, rachunki i t. p. Nadto ważne są w nich rewizyje żup krakowskich solnych, a nadto rachunki i protokuły żup drohobyckich, od r. 1493 do 1783, w liczbie ksiąg 613. Są one w ścisłym związku z opisanemi pod Nr. 18, i jak one stanowią wielkie źródło do historyi rolnictwa. Ksiąg jest 181 od r. 1709 do 1794. 20) Taryffy pogłównego żydowskiego, obejmują regestra porząd-