brackiej pod kluczem seniora znajdowały się. W roku 1669 na sessyi 21 Lutego przy powiększonym składzie i zamożności bractwa, zgodzono się aby sessyje odbywały się cztery razy w rok lub więcej, gdy tego będzie potrzeba. Dla tych samych powodów na następnej sessyi 25 Lipca t. r. liczbę konsylijarzy powiększono do dwunastu, którym dano moc radzenia i decydowania we wszelkich rzeczach ogólnego dobra. Kiedy w r. 1669 magistrat starej Warszawy nową ułożył ustawe, zasadnicze cele bractwa w niczém nie były zmienione, administracyję tylko lepiej urządzono i obowiązki ściślej określono, główny zaś nadzór poddany został pod władzę magistratu. Zmieniono czas elekcyi na dzień Wniebowzięcia Najświętszej Panny Maryi (15 Sierpnia) i pierwszy raz położono warunek, aby wybór dwunastu konsylijarzy dostawał się ludziom „o ile być może pismo rozumiejącym,“ dodano wszakże „że i prościejsi przyrodzonym rozsądkiem od Pana Boya obdarzeni, dobrej reputacyi i życia nienaganionego, nie mają być oddaleni, ale owszem braterską miłością przychęceni.“ Panowie zaś starsi powinni byli być już koniecznie „de necessitate pismo rozumiejący.“ Ci zaś tylko mieli prawo większością głosów obierać innych urzędników bractwa. Utworzono wtedy urząd podskarbiego do zarządu kassy, dyrektora chóru do śpiewania, pisarza który powinien być godny i uczony i t. d. Sessyje wyznaczono nietylko kwartalne ale i na każde święto Najświętszej Panny. To wdawanie się i zależenie od magistratu, wkrótce niedogodném uważano, wyrobiono tedy w roku 1676 inną ustawę, mocą której król Jan Sobieski uchylił zupełnie wpływ magistratu, wziął bractwo pod bezpośrednią swoją opiekę i postanowił, aby do żadnych innych sądów oprócz królewskich nie należeli, zostawił im prawo wolnego obioru seniorów i innych urzędników, którzy z samych tylko świeckich osób, nie z duchownych, wybierani zawsze być powinni, oraz zezwolił na przyszłość, iż gdyby na potém do dobrego rządu, zdało się co przydać, mają do tego zupełną moc i prawo, zresztą wszelkie inne punkta pozostały niezmienione. Ostatnia ustawa nietknięta w zasadach i szczegółach, obowiązywała aż do roku 1839, wtedy przyjęto rozleglejsze przepisy uzupełnione w roku 1842, w których cele bractwa nietylko do nabożeństwa, ale i do uczynków miłosiernych zwrócone zostały, a mianowicie postanowiono obok obowiązków religijnych: 1) Nieść pomoc swym członkom, przypadkowém nieszczęściem bez ich winy, kalectwem, chorobą, niedołężnością lub innego rodzaju niemocą dotkniętym, pomijając ludzi nałogowych; 2) Wspierać potrzebujących zapomogi, a głównie ludzi moralnych i użytecznych; 3) Zaspakajać koszta pogrzebu braci i za ich dusze nabożeństwo odprawiać; 4) Jednorazowie wspierać wdowy po członkach, w zupełności w ubóstwie zostające, na pierwsze główne potrzeby po stracie męża; 5) Sierotami po członkach podupadłych pozostałemi, zajmować się opiekowaniem i wychowaniem ich, oraz postanowieniem o ile fundusze wystarczą. Główny na to fundusz podług § 37 ustawy obmyślono, w składkach corocznych po złp. 12 od każdego członka wnosić się mianych, z opłatą wstępnego, która w r. 1851 znacznie powiększoną została bo do złp. 74, a od osób po 50 latach do bractwa wstępujących po złp. 250. Z tych źródeł zgromadzone fundusze wraz z przyrastającym do nich procentem, postanowiono ciągle zamieniać na kapitał, a od kapitałów tym sposobem zebranych, same tylko procenta i to po pewnym przeciągu lat, na wyżej wskazane cele obracać. Liczba członków jak przedtém nie była oznaczoną, ale ograniczono, iż tylko urzędnicy cywilni i wojskowi, właściciele posiadłości ziemskich i miejskich, professorowie i artyści sztuk pięknych i wyzwolonych przyjmowani być mogą. Gdy w roku 1851 liczba członków znacznie się zwiększyła, rozwinięto jeszcze szerzej ustawę z r. 1842, mianowicie oddział wsparcia i dobrych uczyn-
