i skażeniem ducha publicznego. Król Stanisław August był wprawdzie jeszcze jego protektorem, obok niego czytamy znakomite imiona zapisanych do album: Stanisława Małachowskiego z całą rodziną, biskupa Okęckiego, cnotliwych prezydentów miasta Jana Dekerta i Stanisława Węgrzeckiego i t. d. Z tém wszystkiem trudno już było iść dalej. W roku 1794 zabrano na użytek skarbu srebra z kaplicy bractwa. Nastały smutne chwile usposobień przeciwnych dawnej bogobojności przodków, a z licznego i świetnego grona, ledwie ślad pozostał. Za księstwa warszawskiego notujemy zapis do album króla saskiego Fryderyka Augusta z żoną i córką, biskupa Albertrandego, którzy byli protektorami bractwa, i nic więcej o nowych członkach i ich czynnościach nie ma co mówić. Jedyną zostało ich zasługą iż zdołali utrzymać jako tako kaplicę, wypełniać posługi religijne i zachować posiadłości bractwa, chociaż i te upadkiem groziły. Od roku 1822—1829 był protektorem W. K. Konstanty brat cesarski, wraz z arcybiskupem Hołowczycem, Skarszewskim i Janem Pawłem Woroniczem, których podpisy wyżej wspominane album posiada. Taki stan rzeczy trwał do roku 1839, w którém bractwo nauczone doświadczeniem ubiegłych lat, postanowiło sobie znowu napisać ustawę, któraby niezmieniając dawniejszych zasadniczych praw, wprowadziła pewne stałe opłaty i składki, mające na celu wspieranie nieszczęśliwych chorych i chowanie zmarłych współbraci. W tym duchu złożoną została tymczasowie ustawa, którą 31 Grudnia 1839 roku ksiądz biskup Tomasz Chmielewski, administrator archidyjecezyi zatwierdził; a następnie gdy się okazała nieodpowiednią, zgromadzenie wygotowało inną bardziej szczegółową, przyjętą na sessyi 31 Lipca 1841 roku, a zatwierdzoną przez tegoż biskupa i w następnym roku drukiem ogłoszoną. Ta ostatnia dotąd bractwo obowiązuje, jakkolwiek w następnych latach, a mianowicie w r. 1845, 1850, 1852 i 1856, znaczne porobiono w niej zmiany i ulepszenia coraz bardziej, dwa głównie religijno-moralne cele rozszerzające. W tej myśli w roku 1856 postanowiono sprzedać kamienice, aby następnie połączywszy z summami w gotowiźnie zebranemi ze składek, obmyślić stały środek, któryby dostatecznie dozwolił wypełniać nowe obowiązki, i cele jakie sobie bractwo w ustawie przepisało lub przepisać nadal zamyśla, uskuteczniać. Ustawa pierwotna z r. 1540 przekonywa, iż zasady bractwa literackiego w niczém od innych bractw duchownych nie różniły się, to jest opierały się także na chwale Bożej, obrządkach religijnych i uczynkach miłosiernych, zachęcanych i nagradzanych odpustami przez stolicę Apostolską udzielonemi. Do składu jego wchodzili członkowie płci obojga, co zachowane było jeszcze do ostatnich czasów. Co do stanów i liczby nie było żadnego wyłączenia ani ograniczenia, należeli tedy zarówno duchowni, dworacy, doktorzy, aptekarze, księgarze, artyści, rzemieślnicy, słowem wszystkie stany. Od wchodzących wymagano odznaczania się bogobojnością, dobremi obyczajami i przykładną moralnością, przystępujący zaś do grona, samo powiększenie chwały Boskiej bez żadnych osobistych widoków mieli na względzie. Przepisy wyznaczały pewne dnie szczególnego nabożeństwa, na których tak jak w każdą Niedzielę, byli obowiązani śpiewać Mszą świętą i nieszpory, znajdować się na processyjach, chować zmarłych współbraci w własnym osobnym grobie, nakoniec odwiedzać i pocieszać chorych. Do zarządu wybierano co rok w dniu ś. Jakóba Apostoła większego, to jest w dniu 25 Lipca, jednego seniora i vice-seniora, oraz czterech konsylijarzy. Sessyje odbywały się raz na rok, na których senior składał rachunki z dochodów i wydatków pieniędzy brackich, a pokwitowany ustępował drugiemu. Każdy z nowowstępujących wnosił pewną kwotę pieniędzy, a nadto w suchednie składało osobne ofiary w ilości na jaką kogo stało, które w skarbonie czyli skrzynce
