Przejdź do zawartości

Strona:PL Edward Nowakowski - Wykaz zniesionych kościołów, kaplic i klasztorów w Krakowie.pdf/10

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Ta strona została przepisana.

r. 1570, 1587 i 1591. Wreszcie, gdy to miejsce, z daru Zygmunta III, stało się własnością Stanisława Lubomirskiego, wojewody krak., przezeń na tém miejscu r. 1612 wystawiony został, jak Pruszcz powiada, lubo niewielki, lecz wspaniały kościół pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najśw. Panny Maryi i oddany O. O. Bernardynom. Święto Niepokalanego Poczęcia było tu obchodzone przez całą oktawę z wystawieniem Najśw. Sakramentu, z największą uroczystością. R. 1788, bez żadnego powodu odebrano Bernardynom, a oddano Bazylijanom, lecz i ci niedługo tu byli. Roku 1801 musieli ustąpić, a kościół i klasztor sprzedany Maciejowi Knocowi, przezeń został przerobiony na salę balową i koncertową!!

40. Kościół św. Zofii.

Kościół ten stał nieopodal kościoła św. Mikołaja, na Kazimiérzu, w ogrodzie przy sadzawce, jak podaje Mączyński: Kraków dawny i teraźniejszy, str. 104 i Grabowski (str. 211), Kto go fundował, nie wiadomo. Zburzony został 1656 r.

41. Kaplica w domu schronienia ubogich

pod imieniem Bractwa Panny Maryi, przy ul. Szczepańskiéj i stąd szpitalem Szczepańskim zwana. Szpital ten powstał r. 1588 ze składek, staraniem Ilieronima Powodowskiego, archiprezbitera Panny Maryi. W tym szpitalu była kaplica i osobny, utrzymywany z funduszów tego bractwa, kapelan. W kaplicy téj był prześliczny i starożytny obraz Matki Bożéj, który, podzielając losy tego bractwa, wraz z niém przenoszony był z miejsca na miejsce, aż w końcu dostał się do domu dobroczynności, urządzonym w dawnym klasztorze Kolletek. Był na zamku, a późniéj u O. O. Dominikanów (ob. szczegółowy opis Hoszowskiego: Wiadomość o obrazie N. P. Maryi w kaplicy domu schronienia r. 1857).
Dom ten zwany był od ludu domem pod Panem Jezusem, z powodu, że na nim od ulicy umieszczony był krzyż z wyobrażeniem Zbawiciela. Krzyż ten znajduje się obecnie na krużgankach, przy kościele Q. O. Reformatów. Dom zaś ten stał naprzeciw dawnego kościoła św. Szczepana (N. 240, L. 363), własność późniéj nabyta przez Żeromskich.

42. Oratoryjum w Bursie Jerozolimskiej

założonéj r. 1459 przez kardynału Zbigniewa Oleśnickiego, a przez biskupa krak. Zadzika 1640 r. odnowione, stało przy ulicy Gołębiéj niższéj (N. 186, L. 281). W Oratoryjum téj Bursy był obraz Najśw. Panny Maryi, na ścianie malowany, i o nim „pewna wiadomość“, że do jednego pobożnego studenta przemawiał (około 1650 r.). O czém świadectwo zawieszone było tamże na ścianie, w témże Oratoryjum. Bursa ta r. 1841 zupełnie spłonęła.

43. Kaplica św. Krzyża w bursie Isnera.

Bursa ta Isnera, zwana Bursą ubogich czyli królewsko-Jagiellońską, fundowana 1409 r. w kamienicy narożnéj ulic Wiślnéj i Gołębiéj. W téj Bursie wystawił kaplicę św. Krzyża Maciéj z Miechowa, prof. Akademii, kan. krak. Była zaopatrzona we wszelkie sprzęty i ozdoby kościelne. R. 1515 Jan Konarski, biskup krakow., postanowił, aby, wyjąwszy świąt wielkanocnych, w każde dnie uroczyste i feryjalne wieczystémi czasy msze św. tu się odprawiały. Bywało tu do 200 uczniów. R. 1819 została sprzedaną, obecnie piękna kamienica Dębińskich.
Uwaga. Musiały być i przy innych Bursach kaplice, lecz o tych kaplicach nie wiadomo. Bursa Garwaskiego miała swoją kaplicę w kościele św. Maryi Magdaleny. Bursa węgierska miała kaplicę w kościele O. O. Franciszkanów. Z Bursy Długosza w święta chodzili uczniowie do katedry i słuchali nabożeństwa w kaplicy Najśw. Panny Maryi Sniéżnéj.

44. Kaplica w seminaryjum dyjecezyjalném biskupiém.

R. 1757 biskup krakowski, Andrzéj Załuski, nabył kamienicę, przyległą Bursie Siziniego (Zyznowicza) i one prawie z fundamentów wymurowaną złączył z Bursa Siziniego i założył tu seminaryjum, tak zwane dyjecezyjalne biskupie, a gdy je oddał pod zarząd Akademii, zwane było seminaryjum akademickie. Były tu koszary milicyi, a późniéj Instytut techniczny (N. 185, L. 279).

45. Kaplica na Zamku królewskim.

Od pokoików królowej Jadwigi, sionką przedzielonych, była wspaniała tak zwana kaplica