Strona:PL Edward Nowakowski - Częstochowa w obrazach historycznych.pdf/19

obrazy, które uważane są za jego dzieło, malowane były przez niejakiego mnicha, Łukasza, żyjącego w XI wieku, a którego z powodu wielkiej jego pobożności zwano świętym, i o tem ogłosił dzieła: 1. Del vero pittore Luca s. e del tempo del suo fiorire. Firenze 1764, i 2. Dell’ erore che persiste di atribuirsi te pitture al sancto evangelista. Firenze 1766.
 Tegoż zdania był i Lanzi, utrzymując, że obraz Matki Bożej, będący we Florencyi, Madonna Imprunetana, uważany za dzieło św. Łukasza Ewangelisty, jest malowany przez tegoż mnicha Łukasza, żyjącego we Florencyi i przezwanego świętym. Lecz jeszcze przed nim Gumppenberg w dziele swojem Atlas Marianus (1672 r.) opisując ten obraz (N. 293), zaprzeczał także, aby św. Łukasz Ewang. miał malować obrazy, podając za główną przyczynę, że św. Łukasz Ew. nie mógł malować obrazów, bo wyłącznie oddany był apostolstwu. Zdanie to jego jednak nie mogło służyć za dowód, ponieważ apostolstwo nie przeszkadzało mu do pisania Ewangelii, a obraz, będący jakby otwartą dla wszystkich księgą, owszem ułatwiać mu mógł tylko apostolstwo. Niezaprzeczenie św. Łukasz był lekarzem (ob. św. Hieronima) i leczył, czemuż będąc malarzem nie mógł malować?
 W obronie św. Łukasza jako malarza wystąpił L. Crespi (Malvasia), gruntownie zbijając zdanie Manni’ego w dziele: Disertatio anticristica sopra due Lezioni dell Manni (1768), a także i P. dell Aquila w Dizionario portatile delle Biblia.
 Co większa, o tem, że św. Łukasz Ew. malował obrazy, mamy bardzo dawne i niezaprzeczone świadectwa: 1. z roku 518 Teodora Lektora, 2. z roku 724 Germana,