Strona:PL Edward Nowakowski - Częstochowa w obrazach historycznych.pdf/12

kraju najstraszniejszym na całym świecie? A te tam groby syberyjskie — są to wszystko groby umęczonych powolnem konaniem — za sprawę polską, za miłość i poświęcenie się dla Ojczyzny, dla prawdy, dla sprawiedliwości, dla wiary świętej!
 Muszą więc być nadto jeszcze i inne powody, jeszcze większego znaczenia, dla których Polacy tak bardzo miłują swoją Ojczyznę — swoją ziemię rodzinną, — a miłują tak wielką, bezgraniczną miłością, jak zdaje się naprawdę żaden naród na świecie nigdy nie miłował swej ziemi — czego oczywistym dowodem zaiste, bezprzykładne, przez wszystkie wieki bezgraniczne, nieustanne poświęcenie się Polaków dla Polski.
 Znakomity jeden Moskal, jako głęboki myśliciel i nadewszystko miłujący prawdę (owoc to zakazany u Moskali), którego najznakomitszy poeta moskiewski — Puszkin — uważał za mistrza swego — Piotr Czaadajew — w »Liście Filozoficznym«, wydrukowanym w »Teleskopie«, piśmie wydawanem w Moskwie, z smutną i gorzką otwartością, mówi: »Przebiegnij wszystkie wieki, któreśmy przeżyli, całą przestrzeń, którą zajmujemy: nie znajdziesz ani jednej pamiątki, któraby ukazała przeszłość (naszą) w żywej, silnej, malowniczej postaci. Nie zostało w pamięci czarujących wspomnień wydatnych i pouczających przykładów w podaniach narodowych«.
 W Polsce zupełnie inaczej. Tu na całej przestrzeni Ojczyzny naszej niema miejsca, któreby nie było owiane, ożywione wspomnieniem dokonanych czynów znakomitych, wzniosłych, rzewnych, nieraz nawet cudownych. Tu w całej dziesięciowiekowej przeszłości, którąśmy przeżyli, niema chyba ani jednej chwili, która nie była uświęcona sprawami najszczytniejszemi, pełnemi chwały i sławy.