Strona:PL Edward Nowakowski - Częstochowa w obrazach historycznych.pdf/116

nemu kościołowi. Kształt wielkiego ołtarza — niepospolity i imponujący. Niema tu żadnego obrazu ani zwyczajnych gzemsów i pilastrów: ale nad pięknem tabernakulum z florenckiego marmuru wyrobionem, o sześciu filarach z porfiru i tyluż alabastrowych aniołów, wznosi się w grupie, z jednej sztuki ciosowego kamienia utworzonej posąg Wniebowzięcia Najśw. Maryi Panny Jej unoszonej do nieba przez trzech aniołów. Obok stoi czterech apostołów, u góry św. Trójca i inne figury. Wszystkie są naturalnej wielkości i nadzwyczaj wielkie całością swą sprawiają wrażenie. Ołtarz ten stanął nakładem Stanisława Chomentowskiego, wojewody mazowieckiego i hetmana polnego kor. Kosztował 50.000 zł. Pierwszy kamień założony r. 1726, a r. 1734 pokonsekrowany z nadanym odpustem zupełnym r. 1749 przez papieża Benedykta XIV.
 Druga część kościoła, to jest sama jego nawa, wsparta na pysznych filarach, pięciu arkadami z każdej strony połączonych, o wiele jest dłuższa i szersza od prezbiteryum. Tu piękna ambona, ogromny chór z wielkimi organami, tu są boczne ołtarze, których razem z tymi, co się znajdują w kaplicach (prócz wielkiej kaplicy), jest dwadzieścia jeden.
 Z prawego boku kościoła, od głównego wejścia, widać drzwi, marmurem ozdobne, do kaplic. Jest ich cztery, ale pierwsza, poświęcona św. Antoniemu Padewskiemu, znajduje się zaraz od wnijścia z przysionka kościelnego, pod wielką wieżą. Drugie z tego boku przybudowane do wielkiego kościoła, a pierwsza od drzwi wielkich jest kaplica św. Pawła pustelnika r. 1671 z ciosu wzniesiona, a wewnątrz zupełnie czarnym marmurem wykładana, wystawiona przez rodzinę Denhofów, której groby są pod