się działo po śmierci Henryka IV. Po dziesięciu latach pokoju i oszczędności, pozyskawszy miłość ludu, zamierzał właśnie przyłączyć Alzacją do Francji, a może nawet Lotaryngiją i Flandrją; książę Sabaudji, zostawszy jego zięciem, miał sobie utworzyć państwo w Medjolańskiem, a okrawkami tegoż królestwa zbogacić rzeczpospolitą wenecką, wzmocnić książąt Modeny, Florencji i Mantui. Wtedy, Francja stała na czele wszystkich poruszeń europejskich. Wszystko czekało tego, wielkiego wypadku, przygotowanego pracą całego życia króla prawodawcy i żołnierza. Gdy 13 maja przejeżdżał powóz z liberją królewską przez ulicę la Ferronerie... I jedna chwila zniszczyła wszystko! Całą pomyślność przeszłą i wszystkie nadzieje przyszłości. I potrzeba było całego wieku i takiego ministra jak Richelieu a króla takiego jak Ludwik XIV, by zagoić rany Francji, zadane jéj sztyletem Ravaillaca!... Tak. Dubois ma słuszność: powinienem oddać tego młodego człowieka sprawiedliwości ludzkiéj. Przecież to nie ja go sądzić będę. A nako-
