Silenus

<<< Dane tekstu >>>
Autor	Szymon Szymonowic
Tytuł	Silenus
Pochodzenie	Sielanki (1614) i inne wiersze polskie
Redaktor	Jan Łoś
Wydawca	Polska Akademia Umiejętności
Data wyd.	1921
Druk	Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego
Miejsce wyd.	Kraków
Źródło	Skany na Commons
Inne	Całe Sielanki Pobierz jako: EPUB  • PDF  • MOBI  Cały zbiór Pobierz jako: EPUB  • PDF  • MOBI
Indeks stron

›››

[24]

Sielanka trzecia.

Silenus.

Przedsie^[1] wy, leśne Muzy, przedsie w pieśni swoje!
Chromis, Mikon i Mnazyl, małych chłopiąt troje,
Sylena w cichej jamie zdybali śpiącego;
Jeszcze był nie wyszumiał z wina wczorajszego.

Jako zawsze, wieńce mu z głowy pospadały.

5

Dzban tylko i multanki przy stronie wisiały.
Rzucą się nań i jegoż własnemi wieńcami
Imą^[2] więzać, bo nie raz ich obietnicami
Starzec wodził; a oni darmo się kłaniali,

A nigdy nic od niego nie otrzymywali.

10

Gdy się kręcą; wtym Aegle do onej biesiady
Przypadnie, Aegle między wszystkiemi Najady
Napiękniejsza; a gdy już patrzał, jako miała
Pełną garść kalin, twarz mu niemi popisała^[3].

Rośmieje się i rzecze: Po co mię wiążecie?

15

Rozwiążcie, dzieci; pieśni będzie, ile chcecie.
Wam, dzieci, piękne pieśni będą; a ty za tę
Uczynność weźmiesz, miła, inakszą zapłatę.
W tym zaczynał, a Nimphy zewsząd się zbiegały,

I, niektóre z Faunami taniec gotowały.

20

Zwierz dziki z gor się sypał; las i wielkie sośnie^[4],
I cokolwiek bujnego drzewa w boru rośnie,

[25]

Wierzchami potrząsały, właśnie by rozumne,
I wiatrowie ciszyli swoje wiania szumne.

Ani się tak dziwuje Izmar Orpheowi,

25

Ani skala Parnaska mądremu Phoebowi.

A on śpiewał, jako świat stworzon od początku,
Jako przed wiekiem rzeczy tych nie było szczątku,
Jako ziemia w swych grunciech zawieszona, jako

Wody, ognie, powietrza dzielą się^[5] trojako;

30

Skąd ludzki rodzaj, skąd źwierz wszelki inszy niemy,
Jako od bydła rożnym darem my żywiemy^[6];
Skąd słońce, skąd gwiazdami niebo osypane.
Czemu księżyce biorą w światłości odmianę;

Skąd wichry, skąd pioruny, skąd straszliwe gromy,

35

Co ziemią trzęsie i gdzie są piekielne domy;
Czemu za wiekow złotych ni ziemie orania,
Ni było po szerokich morzach żeglowania;
Ani zbroj, ani mieczow, ani wojen znano,

Ani praw, ani wielkich statutów pisano;

40

Cnotą i przyrodzeniem ludzie się rządzili.
Aż się potym znienagła^[7] swej wolej napili.
Więc z ojców niepobożnych nie lepszy synowie,
A z złych synów gorszy się rodzili wnukowie.

Nakoniec do żelaznych przyszło wieków smutnych,

45

W ktorych się namnożyło siła serc okrutnych;
Siła zdrad, siła fałszow; brat powstał na brata,
Syn na ojca; tu żona męża gładzi z świata.
Tu gość gościa; sąsiedzi wzajem się mordują,

Złe macochy pasierbom truciny^[8] gotują:

50

A święta sprawiedliwość, która tu mięszkała
Obecnie^[9] z ludźmi, nawet w niebo uleciała.

[26]

A wtym Bog rozgniewany świat potopem psował^[10].
Dwoje tylko lepszych dusz przy zdrowiu zachował.

A ci więc znowu ludzkie wieki rozmnażali,

55

Gdy kości^[11] wielkiej matki^[12] przez głowę miotali.
K temu przydawał, jako syn niezwyciężony
Jowiszow świat przejeździł^[13], i na wszystkie strony
Strasznym był. A coż po tym? wszystkim jego była

Moc straszna, a samego domowa zgubiła.

60

Poco, śliczna krolowa, dufasz w chytre czary?
Po co mężowi swemu ślesz nieszczęsne dary?
Nie to cię ma zalecić, nie to wiarę daje;
Ale nienaganione święte obyczaje.

Potym śmiech wszystkich bogow, gdy Marsa sieciami

65

Przyrzucił^[14] Wulkan, a sam połyskał rogami.
Więc bystrą Atalantę, ktora swe panice
Traciła przez zawodu^[15] srogą obietnice.
Więc ciebie, Oenomau, ach ojcze przeklęty!

I na toż uczyniony małżeński stan święty,

70

Aby nim nieostrożna młodź szła do utraty?
Źle do ciebie, zły ojcze, jeździć było w swaty.
Zły ojcze, i na tożeś pięknych cor namnożył,
Abyś niemi nad zdrowiem zięciow swych się srożył?

I wy, bezecne siostry, wy nielutościwe,

75

Coście pomordowały swe męże właściwe^[16],
Za co w piekle bezdenną banię nalewacie,
Bezdenną, a prace swej korzyści nie macie,
Bodaj i ta niedługo wzięła rowną mękę,

Co przysiągszy i ślubem uwiązawszy rękę.

80

Potym do niecudnego^[17] rozwodu skoczyła,
A męża ojczystych państw pięknych pozbawiła.

[27]

A on nędznik, małżeństwa słowem omylony,
Został wygnańcem, i dziś jedzie w obce strony.

Potym przypomniał, jako skrzętną^[18] Koronidę

85

Chciwe oko do paniej przywiodło w ohydę,
Że ją od fraucymeru swojego wygnała.
Nędznico, do czegoć nic, czemuś wiedzieć chciała?
Nie zżyje^[19] z ludźmi, kto się chce o wszystkim badać

Kto skrzętny, i językiem nie umie ten władać.

90

A język naszkodliwsza sztuka u człowieka,
Przetoż i ciebie każdy omijał z daleka;
A tyś tylko nad brzegi pustemi schadzała^[20],
Ażeś się w wronie piora nakoniec odziała.

I tyś, kruku, przed laty pięknym ptakiem bywał,

95

I białością z łabęćmi dobrze porownywał:
Język, bezecny język i piory czarnemi
Oszpecił cię, i z ptaki pomieszał grubemi;
I teraz, gdybyś cicho latał, cicho siadał,

Mniejbyś miewał zazdrości i lepiejbyś jadał;

100

Ale ty wszędzie kraczesz, i sroki cię znają,
I psi i wilcy prawieć z gęby wydzierają.

Takie piosnki wymyślał niegdy kształtem nowym
Apollo, gdy za bydłem chodził Admetowym,

I na bukach wycinał: stamtąd wyczytali

105

Satyrowie i także po lesiech śpiewali;
Oni śpiewali, lasy im się odzywają,
A lasom się w około gory sprzeciwiają^[21].
A starca więc tam one chłopięta trzymały,

Aż już prawie ostatnie zorze zapadały;

110

Dopiero się rozeszli, każdy w swoje ślady,
Chłopcy z bydłem do domu, Sylen do biesiady.

1. dalej, nuże
2. imą — zaczną
3. popisać (twarz) — zamazać
4. sośnia — sosna
5. grunt — fundament
6. Żywiemy — żyjemy
7. znienagła — zwolna
8. trucina — trucizna
9. obecnie — wspólnie
10. psować — psuć
11. kości matki wielkiej — kamienie
12. matka wielka — ziemia
13. przejeździć — objechać, zwiedzić
14. przyrzucić (sieciami) — obrzucić, oplątać
15. zawod — igrzyska, wyścigi
16. właściwy — własny
17. niecudny — brzydki, haniebny
18. skrzętny — ruchliwy, niespokojny
19. zżyć — wyżyć (w zgodzie)
20. schadzać — chodzić
21. sprzeciwiać się — odpowiadać

Tekst jest własnością publiczną (public domain). Szczegóły licencji na stronach autorów: Szymon Szymonowic, Jan Łoś.