Słownik etymologiczny języka polskiego/as

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

as, es, ‘jedynka w kostkach i kartach’, »kość zmyli esem«, »tyle mu es, co i zyz«, Potocki. Franc. nazwami zastąpiliśmy dawne polskie, t. j. czeskie, niemieckie nazwy maści i figur (wino, czerwień, żołędź, dzwonki, wyżnik, niżnik, kralka). Odwieczna jest gra w kostki, gdy gra w »pisane« (malowane odręcznie) karty dopiero od 16. w. się rozeszła. Otóż u kostek zwały się z niem. rzuty: es, tuz, dryja (również nazwa herbowa), kwader, cynek i zez; ‘tuz’ (= Daus), ‘dwójka’, ale w kartach zastępował i esa, jako malowany o dwu okach, bo dwójka sama w kartach nie miała znaczenia; stąd ‘tuz’ i ‘as’ jedno i to samo. Dama, walet, dyska, nefka zastąpiły dawne polskie nazwy, jak i atut, adut, franc. à tout (‘na wszystko’), kozerę (p.). Es, Esse niem., pochodzi od łacińsk. as, jedynki monetarnej.