Przejdź do zawartości

Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Szląsku/całość

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
<<< Dane tekstu >>>
Tytuł Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Szląsku
Podtytuł z muzyką
Redaktor Juliusz Roger
Wydawca A. Hepner
Data wyd. 1880
Druk Grass Barth i spółka
Miejsce wyd. Wrocław
Źródło Skany na Commons
Inne Pobierz jako: EPUB  • PDF  • MOBI 
Okładka lub karta tytułowa
Indeks stron




  1. ↑ Porównać pieśń 35.
  2. ↑ Oleszno = Rosenberg.
  3. ↑ Bronny, z niemieckiego: braun; koń bronny = gniadosz; szymliczek z niem. Schimmel, siwek. Bronny szymliczek = koń jabłkowity.
  4. ↑ Szwarny, z czeskiego: szwarny = piękny.
  5. ↑ Z niemieckiego: Gewehr, broń.
  6. ↑ Z niemieckiego: putzen, czyścić.
  7. ↑ Pszczyna = Pless.
  8. ↑ Z czeskiego: dcera.
  9. ↑ Brama
  10. ↑ Tresy = galony.
  11. ↑ Dziócha = dziewczyna.
  12. ↑ Spodnie.
  13. ↑ Kapelusz.
  14. ↑ Klapiota, z niemieckiego: Klappe. Kłobuk z klapoty = czapka z uszami.
  15. ↑ Porzucili.
  16. ↑ Z niemieckiego: Dorel (Dorota, Dosia).
  17. ↑ Zamiast: oblubieńcowi
  18. ↑ Droga, u Czechów: cesta; u Polaków tylko: ścieszka.
  19. ↑ Izbicko (Gross-Stubendorf), wieś w pow. strzeleckim.
  20. ↑ Ubruszony = wyostrzony.
  21. ↑ Rudy, wieś.
  22. ↑ Zamiast: przez.
  23. ↑ Porównać: Paulego P. l. P. w Gal. str. 107.
  24. ↑ Ułamek téj pieśni znajduje się u Konopki P. ludu Krak. str.121.
  25. ↑ Po czesku: roztomiły = ukochany.
  26. ↑ Zawsze.
  27. ↑ Zamiast: kolei.
  28. ↑ Z niemieckiego: Spass, żart.
  29. ↑ Cielak.
  30. ↑ Zamiast: powiedział.
  31. ↑ Germanizm, zamiast: cierpi.
  32. ↑ Srebro.
  33. ↑ Germanizm: ausstehen, zamiast: cierpieć.
  34. ↑ Porównać pieśń 2.
  35. ↑ Zamiast: Pragą.
  36. ↑ Haras, aras, rasa, rasza: gatunek lekkiéj materyjki wełnianéj.
  37. ↑ Lipiński, P. l. W. P. str. 24. Ułamek.
  38. ↑ Z niemieckiego: passieren, stać, dziać się.
  39. ↑ Syców = Polnisch-Wartenberg.
  40. ↑ Zobacz: Max Waldau: Nach der natur. Lebende Bilder aus der Zeit, II. Theil, str. 326. Także porównać: Pieśni Litewskie str. 27. v. „Biédne siostry,“ Lietuwos bojoraj żyrgus bałnoje.
  41. ↑ Ułamki pieśni téj u: Paulego P. l. P. w Gal. str. 68, i Kolberga P. l. P. I. 224, 22a.
  42. ↑ Żandarm.
  43. ↑ U Czechów: sedlak; wieśniak.
  44. ↑ Porównać pieśń 270.
  45. ↑ Z niemieckiego: wachen, być na warcie.
  46. ↑ Lilia.
  47. ↑ Z niemieckiego: Land, kraj.
  48. ↑ Zawada, wieś.
  49. ↑ Porównać pieśń 459.
  50. ↑ Łabęt, zamiast: łabędź.
  51. ↑ Porównać pieśń 436. Nuta podobna jak pieśni 72.
  52. ↑ Zamiast: tonie.
  53. ↑ Z niemieckiego: spassen, żartować.
  54. ↑ Porównać: Kolberga P. l. P. I. str. 224, 21.
  55. ↑ Zamiast: powiadaj.
  56. ↑ Także porównać pieśń 444.
  57. ↑ Z niemieckiego: Mütze: czapka.
  58. ↑ Piosnkę tę z Lublinieckiego udzielił mi p. Lompa. Ułamki téj pieśni znalazłem także w innych miejscach. Porównać Paulego P. l. P. w Galic. 165 i Wojcickiego P. l. B. Chr. I, 223.
  59. ↑ Zwrotkę tę myśliwi śpiéwają:
    Jest to wszystko chłopskie udanie,
    Był tu stary zając mospanie.
    Widziałem go wczoraj w życie,
    Jak uciekał sobie skrycie
    Do lasa.
  60. ↑ Porównać: u Paulego, P. l. P. w Galic. str. 170. „Pojedziemy na łów, na łów.“ — Taż sama pieśń znajduje się także w zbiorze pieśni słowackich: Pjsnie swietské lidu Slowenskeho w Uhrzich. 1827, T. II. str. 129. „Pojdeme my na lowy, na lowy, Towarisz u mój.“
  61. ↑ Porównać pieśni 60, 61.
  62. ↑ Pieśń podobna u Wacława z Oleska P. l. Galic. str. 98.
  63. ↑ U Czechów: żenich = oblubieniec, narzeczony.
  64. ↑ Od Pana Lompy. Pieśń ta się znajduje także i z nutą: u Konopki, P. l. Kr. str. 167.
  65. ↑ Podobna: u Lipińskiego, P. l. W. P. I, 67. Porównać: Paulego P. l. P. w Galic. str. 121.
  66. ↑ Krasikoń = koniczyna.
  67. ↑ Kamizelka.
  68. ↑ Porównać: Lipińskiego P. l. W. P. I, 45.
  69. ↑ Porównać pieśń 460.
  70. ↑ Lubsza, wieś.
  71. ↑ Zalucznik, pewna część wozu.
  72. ↑ Porównać: u Lipińskiego, P. l. W. P. str. 202 i P. w. znad Niemna i Dźw. str. 46, XLV podobne 4 wiersze.
  73. ↑ Z czeskiego: kaczice, kacziczka.
  74. ↑ Od Pana Lompy. Porównać: Lipińskiego P. l. W. P. I. 44, prawie co do słowa.
  75. ↑ Swaty, konkurenci niespodziani.
  76. ↑ Od P. Lompy; ta sama pieśń znajduje się téż w zbiorze Konopki P. l. kr. str. 145.
  77. ↑ Wstążka.
  78. ↑ Grabarz.
  79. ↑ Porównać No. 36.
  80. ↑ Zamiast: rankor, gniéw, złość.
  81. ↑ Porównać: Wacław z Oleska, P. l. Galic. str. 337 i 448.
  82. ↑ Ujazd (Ujest), miasteczko górnoszląskie.
  83. ↑ Porównać: u Konopki, P. l. Kr. str. 125, Kolberga P. l. P. I. str. 115, Pieśni w. znad Dźw. (ks. III.) str. 45, i P. w. znad Niemn. i Dźw. str. 66 LX.
  84. ↑ Porównać: Lipińskiego P. l. W. P. str. 22, Wojcickiego P. l. B. Chr. I. str. 32-40, 229, i II. str. 309, Wacława z Oleska, P. l. Galic. str. 409.
  85. ↑ Inaczéj:
    Jakożby to mogło być,
    Gdyby martwy mógł rządzić.
  86. ↑ Z niemieckiego: Kerl, chłop.
  87. ↑ Porównać: Paulego P. l. P. w Galic. str. 148, Wojcickiego P. l. B. Chr. I. 148 (tylko jedna zwrotka) i II. str. 371.
  88. ↑ Krogulec.
  89. ↑ W Lublinieckim powiecie po trzecim wierszu śpiewają:

    A ten piąty siadł na konia
    I jedzie za nią,
    Jeżeli jéj to przystoi,
    Za młodą panią.

    Ona klęczy między druchnami,
    Jak piękna róża
    Między tulipanami —
    On między drużbami.

    Oj klęczyć on i klęczy,
    I tak się czerni,
    Jako gawron pomiędzy
    Złemi wronami.


    W powiecie raciborskim ostatnie dwa wiersze są:

    Ona klęczy przy ółtarzu
    Między druchnami,
    Jest tak śliczna jako jabłka
    Między listkami.

    A on klęczy przy ółtarzu
    Między drużbami,
    Jest tak piękny jako róża
    Między kwiatkami.

  90. ↑ Ułamki pieśni téj mają Pauli, P. l. P. w Galic. str. 150 (4 wiersze) i Konopka, P. l. Kr. str. 105.
  91. ↑ Bogumin = Oderberg.
  92. ↑ Porównać: Piosn. w. znad Dźw. (Ks. III.) str. 66, LXXVII.
  93. ↑ Przyj. ludu Rok II. Nr. 38, str. 304, Kolberga P. l. P. 263, 33.
  94. ↑ Podobną pieśń znajdujemy: u Paulego P. l. P. w Galic. str. 107, Wojcickiego P. l. B. Chr. I. str. 56, Lipińskiego P. l. W. P. str. 1, Kolberga P. l. P. I. str. 173—188, u Wojcickiego II. 295, dosłownie.
  95. ↑ U Lipińskiego P. l. W. P. str. 41 podobna, u Kolberga str. 151—168, 12, i Wojcickiego P. l. B. Chr. I. 91 i do słowa II. 293. Odebrałem tę pieśń od P. Lompy.
  96. ↑ Po czesku: klin = łono.
  97. ↑ Powiadał.
  98. ↑ Porównać: Wojcickiego P. l. B. Chr. I. str. 234 i II. str. 298, Lipińskiego P. l. W. P. str. 34, Wacława z Oleska, P. l. Gal. 483, Paulego P. l. P. w Gal. str. 92, i Piosnki w. znad Dźw. str. 41.
  99. ↑ Pieśń tę dostałem od P. Lompy z powiatu Lublinieckiego; znajduje się ona téż do słowa u Konopki, P. l. kr. str. 114. Pieśni podobne znajdują się u: Wojcickiego P. l. B. Chr. I. 76 i II. 328, Wacława z Oleska P. l. Galic. str. 507, Paulego P. l. P. w Galic. str. 97, Lipińskiego P. l. W. P. str. 90 i Kolberga P. l. P. I. 195-206, i str. 305.
  100. ↑ Powiedzieć.
  101. ↑ Zwierciadło.
  102. ↑ Porównać: Wojcickiego P. l. B. Chr. II. 214, Lipińskiego P. l. W. P. str. 128 i Konopki P. l. kr. str. 130.
  103. ↑ Podobna pieśń u Wacława z Oleska P. l. Galic. str. 427.
  104. ↑ Porównać: Konopki P. l. kr. str. 131.
  105. ↑ Lada.
  106. ↑ U Czechów: hezky, piękny.
  107. ↑ Brakuje.
  108. ↑ Z niem: lieben, kochać.
  109. ↑ Zapowiedź.
  110. ↑ Na języki.
  111. ↑ Znosić.
  112. ↑ Znalazł.
  113. ↑ U Czechów: obili = żyto.
  114. ↑ Tatarka, gryka; po czesku: pohanka, po niem.: Heidekorn.
  115. ↑ Skarał.
  116. ↑ Porównać: Wojcickiego P. l. B. Chr. P. l. str. 59. Wacł. z Oleska, P. l. Galic. str. 280. Kolberga P. l. P. I. str. 188-194.
  117. ↑ Gruchała.
  118. ↑ Pieśni podobne znajdują się u: Paulego P. l. P. w Galic. str. 94, Wojcikiego P. l. B. Chr. I, str. 66, Kolberga P. l. P. I, 133, 9, i (do słowa) Konopki P. l. kr. str. 122.
  119. ↑ Pieśń ta sama u Kolberga P. l. P. I. str. 11.
  120. ↑ Pieśni téj tylko dwie zwrotki z muzyką udało mi się zebrać; resztę wyjąłem z Kolberga I, 3.
  121. ↑ Żal.
  122. ↑ Porównać pieśń 262.
  123. ↑ Mrokiew, mrokwiec, mrokiewieczko = chmura.
  124. ↑ Żałować.
  125. ↑ Porównać: u Konopki P. l. kr. str. 127, 28.
  126. ↑ Porównać: „Dziewczę bałamut“ u Lipińskiego, str. 105.
  127. ↑ Porównać: Lipińskiego P. l. W. I. 120.
  128. ↑ Porównać pieśń 237.
  129. ↑ Feksyrować (vexiren) = drwinkować.
  130. ↑ Wędrówka.
  131. ↑ U Czechów: libezny = pulchny.
  132. ↑ Zobacz: Monatsschrift von und für Schlesien, 1829, str. 486.
  133. ↑ Porównać: Wacława z Oleska, P. l. Galic. str. 417, podobne myśli w pieśni u Lipińskiego P. l. W. P .I. str. 135.
  134. ↑ Zmowiny.
  135. ↑ Zapowiedź.
  136. ↑ Porównać: Kolberga P. l. P. I. 217-19, Paulego P. l. P. w Galic. str. 118.
  137. ↑ Toszek (Tost), miasto górnoszląskie.
  138. ↑ Zębów, wieś.
  139. ↑ Kozłów, wieś.
  140. ↑ Od p. Lompy; u Konopki P. l. kr. str. 128 także słowo w słowo.
  141. ↑ Piekary, wieś.
  142. ↑ Podobna pieśń u Lipińskiego P. l. W. P. str. 93.
  143. ↑ Pieśń ta i następująca znajdują się w Monatsschrift von und für Schlesien, von Hoffmann von Fallersleben, 1829, II. 237.
  144. ↑ Ratowice, Laskowice, Dupin, wsie w powiecie olawskim.
  145. ↑ Porównać pieśni 462 i 463.
  146. ↑ Kalafior.
  147. ↑ Przypis własny Wikiźródeł zobacz także: karafioł
  148. ↑ Szynal, gwoźdź do obijania szyn kołowych.
  149. ↑ Wzięli.
  150. ↑ Podobna pieśń znajd. się u Paulego, str. 124.
  151. ↑ Chałastra.
  152. ↑ Po czesku: ktery.
  153. ↑ Z niemieckiego: füttern, dać obrok.
  154. ↑ Porównać: Lipińskiego P. l. W. I. 27.
  155. ↑ Nieboraczki.
  156. ↑ Por. Wacława z Oleska, P. l. Galic. str. 370.
  157. ↑ Od P. Lompy. Porównać: Konopki P. l. kr. str. 133.
  158. ↑ Od P. Lompy, takaż dosłownie u: Lipińskiego P. l. W. P. I. str. 178.
  159. ↑ Porównać: Konopki, P. l. kr. str. 129, Wojcickiego II. 97.
  160. ↑ Od P. Lompy. Porównać: Konopki P. l. kr. str. 133, i Lipińskiego P. l, W. P. 147.
  161. ↑ Z niemieckiego: gestrickt.
  162. ↑ Taczki.
  163. ↑ Mowa, co powiem.
  164. ↑ Po czesku: pozór = baczność.
  165. ↑ Z niemieckiego: Liederlichkeit, hultajstwo.
  166. ↑ Schurpfeil w historyi miasta górnoszląskiego Głogówka (także Górnego czyli Małego Głogowa, w powiecie prudnickim) [Geschichte der Stadt Oberglogau] pisze na str. 10: „Zabytki uroczystości ludowéj, podziśdzień obchodzonéj w Oraczach (Hintersdorf) i Winiarach (Weingasse), osadach wiejskich należących do Głogówka, podobno odnoszą się do zaprowadzenia chrześciaństwa w Szląsku. W niedzielę środopostną (Laetare) po nabożeństwie młódź wiejska zgromadziwszy się na placu, figurę słomianą ubiera w odzież kobiécą. Bałwana tego, tak zwaną Marzanę, wetknąwszy na wysoką tykę, najsilniejszy z pomiędzy chłopców wynosi ze wsi aż nad Osobłogę, a dzieci, idąc za nim, śpiewają pieśń pod num. a. Dziewczyny rozbierają Marzanę, bałwana wrzucą do rzéki śród hucznych okrzyków. Poczém całe zgromadzenie wraca do wsi z hojną, zdobną wstążeczkami rozmaitémi, malowanémi skorupkami od jaj, i szychem złotym, śpiewając pieśń pod num. b. — Aż po rok 1782, Marzanę w uroczystym pochodzie przez dorosłych wieśniaków ze wsi wynoszoną topiono w rzece Osobłodze; odtąd zaś obchód z hojną odgrywa główną rolę. — Według Jakóba Grimma obrządek ten będąc pogańskim, odnosi się do nastania wiosny a końca zimy, dopiero późniéj początek jego wyprowadzono z przyjęcia wiary chrześciańskiéj przez pogan. — Z powyższych pieśni wynika, że słowo „śmierć“ oznacza nie bożyszcze, lecz rzeczywistą śmierć przyrody czyli zimę.
  167. ↑ Pieśń podobne u Wojcickiego P. l. B. Chr. I. str. 191 i II. str. 313.
  168. ↑ Pokrycie, lepione gliną.
  169. ↑ W Raciborskiem proboszcz, organista, adjuwant (nauczyciel), kościelny i dwuch czy trzech ministrantów kolęduje na nowy Rok. Po odprawieniu modlitw i poświęceniu domu święconą wodą, ministranci przystępując do gospodarzy, pachołków i dziéwek z dzwonkiem i prosząc o podarunek, śpiewają pieśni kolędowe.
  170. ↑ Baczność.
  171. ↑ Błogosławieństwa.
  172. ↑ Komża.
  173. ↑ Porównać pieśń 424.
  174. ↑ Ceber.
  175. ↑ Spichrz.
  176. ↑ Od P. Lompy. Porównać: Konopki P. l. kr. str. 116.
  177. ↑ Podobna w zbiorach Konopki P. l. kr. str. 104.
  178. ↑ Porównać pieśń 64.
  179. ↑ Porównać: Lipińskiego P. l. W. I. 198.
  180. ↑ Por.: Kolberga P. l. P. I. 268, 39.
  181. ↑ Dzierlatka.
  182. ↑ Od P. Lompy. Takaż sama u Konopki P. l. kr. str. 107.
  183. ↑ Porównać pieśń 57.
  184. ↑ Porównać pieśń 88.
  185. ↑ Porównać pieśń 335.
  186. ↑ Maści brunatnej, jak siemię.
  187. ↑ U Fiedlera, Bemerkungen über die Mundart der polnischen Niederschlesier, str. 28.
  188. ↑ Porównać: Wacława z Oleska P. l. Galic. str. 237.
  189. ↑ Krogulec.
  190. ↑ Chorągiew.
  191. ↑ Od P. Lompy. Takaż sama u Konopki P. l. kr. str. l28.
  192. ↑ Małgorzata.
  193. ↑ Suknia.
  194. ↑ Porównać: Lipińskiego P. l. W. str. 84, i Przyjac. ludu, 1846, str. 208.
  195. ↑ Porównać: Konopki P. l. kr. str. 134, 38.
  196. ↑ Porównać: Lipińskiego P. l. W. str. 70.
  197. ↑ Siodłak = wieśniak.
  198. ↑ Porównać: Lipińskiego P. l. W. I 204.
  199. ↑ Zwierciadło.
  200. ↑ Porównać: Lipińskiego P. l. W. I. 116.
  201. ↑ Porównać: W. z. Oleska, P. l. Galic. str. 442. Pieśń ta jest bardzo rozpowszechniona.
  202. ↑ Śniło.
  203. ↑ Gorzów, Landsberg, miasto górnoszl.
  204. ↑ Spodnie.





Tekst jest własnością publiczną (public domain). Szczegóły licencji na stronach autorów: anonimowy, Juliusz Roger.