Nic nadto

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
XII. Nic nadto.




Miłość się ludzka na nadziei wspiera.
Ochota rośnie, kiedy zysk odbiera.
Powagę panów utrzymuje władza.
Miałkość dowcipu roztropność nagradza.
Kredyt od cnoty zawisł, a ufności
Żaden nie zjedna sobie bez wierności.
Chcesz-li miéć zdrowie, żyj z pomiarkowaniem.
Dowcip się krzepi ukontentowaniem.
Dowcipu sama łatwość jest początkiem;
Chcesz ją otrzymać, czyń wszytko porządkiem.

Więcéj płeć białą, zdaniem mym, zaszczyca
Wdzięk przyrodzony, niźli piękność lica;
Większe pisarzów o wybór staranie
Słów, niźli rzeczy, podlega naganie.
Eto chce zupełnie być uszczęśliwionym,
Więcéj poczciwym ma być, niż uczonym.
Więcéj przyjaciół, niźli miłośników;
Więcéj niech ma cnót, niż umie języków.
Więcéj niech będzie zdrów, niźli bogaty;
Więcéj o pokój dba, niż o intraty.

Mały folwarczek niedłużny nikomu,
Mały ogródek, mały stolik w domu,
Mały a rzeźki chłopiec do posługi,
Mały koniczek i jeden i drugi,
Mały sąsiadów poczet, a poczciwy:
Gdy to mam wszytko, prawdziwie-m szczęśliwy!

Lubię się ogrzać, nim zima przeminie,
W małéj izdebce, przy małym kominie;
Lubię téż bywać na takim obiedzie,
Kiedy nas kilku przyjaciół się zjedzie;
Gdy jemy smaczno z małego półmiska,
Gdy stare winko z małych flasz wytryska.

Z takowéj mowy to się więc dowodzi,
Że wszystko, co jest nadto, człeku szkodzi.
Małe-ć to słówko, lecz każdy obaczy,
Jako jest mądre i jak wiele znaczy.
Nadto spoczynku moc osłabia duszy;
Nadto hałasów często ją ogłuszy.
Nadto obrotów cudze drze szkatuły;
Nadto spokojny — gnuśny i nieczuły.
Nadto kochania często rozum miesza;
Nadto lekarskich proszków śmierć przyśpiesza.
Nadto subtelny dowcip oszukiwa;
Nadto surowy pan tyranem bywa.
Nadto skrzętności łakomstwem się zowie;
Nadto odważni — często zuchwalcowie.
Nadto dóbr — ciężar wielki; a kto liczy
Nadto honorów, ma stan niewolniczy.
Nadto rozkoszy łacno w grób wprawuje;
Nadto rozumu często rozum psuje.
Nadto ufności w zgubę nas wprowadza;
Nadto otwarte serce siebie zdradza.
Nadto obietnic rzadko się uiści.
Nadto kto zbiera, nigdy nie skorzyści.
Nadto mówiący zawsze się wygada.
Nadto żartować z kogo — pewna zwada.
Nadto powagi hardości jest znakiem;
Nadto gdyś dobry, nazwą cię prostakiem.
Nadto ulegać komu — poniżenie;
Nadto wykwintów czynić — obrzydzenie.

Ale to Nadto jeśli się okryśli
Prawem rozumu, pójdą rzeczy k'myśli:
Wszytko się dzieje źle z użycia złego,
Wszytko zawisło czasem od niczego.
Nie gardź tym niczym; często bowiem bywa,
Że wiele dzikich rzeczy stąd wypływa.

Sprawa u sądu, wojna i kochanie,
Często z nic nagłéj podlega odmianie.
Jednym nic, pierwszym u dworu kredytem
Zaszczycon będziesz i dam faworytem.
Jedno nic skryte objawi przymioty.
Jedno nic w mózgu zrobi kołowroty.
Jednym nic czasem dostaniesz pieniędzy,
Jednym nic z pana będziesz w ciężkiéj nędzy.
Jedno nic żądze przywodzi do skutku;
Jedno nic, gdy się lękasz, przyda smutku.
I twój, Amorku, ogień trwać nie umié!
Jedno go wznieci, jedno nic zatłumi.
1770, II, 13 — 16.