Przejdź do zawartości

Ifigenja w Aulidzie

Z Wikiźródeł, wolnej biblioteki
>>> Dane tekstu >>>
Autor Eurypides
Tytuł Ifigenja w Aulidzie
Pochodzenie Wielka Bibljoteka
Wydawca Instytut Wydawniczy Bibljoteka Polska
Data wyd. 1924
Druk Zakłady graficzne Instytutu Wydawn. „Biblioteka Polska“ w Bydgoszczy
Miejsce wyd. Warszawa
Tłumacz Jan Kasprowicz
Tytuł orygin. Ἰφιγένεια ἐν Αὐλίδι
Źródło Skany na Commons
Inne Pobierz jako: EPUB  • PDF  • MOBI 
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii





  1. ↑ Str. 6, w. 10: Fale Euriposu — Euripos — cieśnina pomiędzy wyspą Eubeją a lądem.
  2. ↑ Str. 7, w. 19: Atrej — ojciec Agamemnona, syn Pelopsa, wnuka Zeusa.
  3. ↑ Str. 9, w. 8: pojawił się rozjemca bogiń — Parys; według podania zjawiły mu się ongiś na górze Idzie trzy boginie: Hera, Atene i Afrodite, i prosiły, aby osądził, która z nich jest najpiękniejsza. Każda z bogiń starała się przekupić sędziego darami. Afrodite, bogini miłości, obiecała mu miłość najpiękniejszej z niewiast i Parys jej przyznał zwycięstwo.
  4. ↑ Str. 9, w. 8: argiwska ziemia — poetyczna nazwa Grecji; Argejowie — Grecy.
  5. ↑ Str. 9, w. 11: lacedemońskie mury — Menelaos był królem Lacedemonu.
  6. ↑ Str. 9, w. 12: idajskie hale — hale na górze Ida; gdzie Parys pasł swoje trzody.
  7. ↑ Str. 9 w. 32: Artemida — bogini łowów.
  8. ↑ Str. 10, w. 1: gród Frygów — Troja.
  9. ↑ Str. 10, w. 4: Taltybjos — herold Agamemnona.
  10. ↑ Str. 10, w. 13: Achaje — Grecy.
  11. ↑ Str. 10, w. 15: Ftyja — ojczyste miasto Achillesa.
  12. ↑ Str. 10, w. 25: a co list ten chowa we wnętrzu... opowiem — starożytni opowiadali zwykle treść listu posłańcowi, ażeby w razie zgubienia listu, mógł jednak opowiedzieć jego treść.
  13. ↑ Str. 11, w. 1: eubejska przystań — przystań na wyspie Eubei, sąsiadującej z Beocją, w której na wybrzeżu morskiem położona była Aulida.
  14. ↑ Str. 11, w. 24: twa córka hoża... się wiąże z synem bogini — z Achillesem; matką Achilla była bogini Tetyda, córka Nereusa, władcy toni morskich.
  15. ↑ Str. 11, w 28: Danaowie — nazwa poetyczna Greków.
  16. ↑ Str. 12, w. 17: i zawróć go w gród, który nam wzniosły cyklopy — Według podania mury miasta Myken, utożsamionego tutaj z Argos, wznieśli cyklopowie, olbrzymi o jednem oku.
  17. ↑ Str. 12, w. 30: poczwórny zaprząg Heljosa — Grecy wyobrażali sobie słońce jako poczwórny zaprząg, jadący na sklepieniu niebieskiem i kierowany przez boga Heljosa.
  18. ↑ Str. 13, w. 10: Chalcydy nadmorski gród — miasto na wyspie Eubei.
  19. ↑ Str. 13, w. 11: Aretuzy zdrój — Aretuza była nimfą, opiekującą się źródłami różnych rzek. Zdrojami Aretuzy nazywano cały szereg różnych strumieni.
  20. ↑ Str. 13, w. 30: Eurotas — rzeka w Lacedajmonie.
  21. ↑ Str. 14, w. 1: Cypryda — Afrodite, bogini miłości.
  22. ↑ Str. 14, w. 12: obydwa Ajasy — Było dwóch bohaterów imieniem Ajas: Ajas, syn Ojleusa, i Ajas, syn Telamona, króla wyspy Salaminy. Ten ostatni był słynniejszy.
  23. ↑ Str. 14, w. 17: Protesilaos — małżonek nieszczęśliwej Laodamji; małżeństwo ich trwało jedną dobę: z objęć dopiero co poślubionej żony wydarł się, by pójść na wojnę i padł pierwszy z Greków.
  24. ↑ Str. 14, w. 21: Palamedes — mityczny wynalazca pisma i warcab.
  25. ↑ Str. 14, w. 22, 24: Diomed, Merjones — bohaterowie, znani z „Iljady“ Homera.
  26. ↑ Str. 14, w. 22, 24: Diomed, Merjones — bohaterowie, znani z „Iljady“ Homera.
  27. ↑ Str. 14, w. 26: Laertjada — Odysseus, syn Laertesa.
  28. ↑ Str. 14, w. 30: Ty, Nireusie uroczy — Nireus był po Achillesie najpiękniejszym z Greków, lecz przytem był słabym wojownikiem; piękność jego była przysłowiowa.
  29. ↑ Str. 15, w. 6: Chejron — centaur, nawpół człowiek, nawpół koń; słynął z mądrości i u niego wychował się Achilles.
  30. ↑ Str. 15, w. 14: z poczwórnym zaprzęgiem w zawody — Achilles słynął z szybkości nóg; stały jego epitet u Homera jest „szybkonogi“.
  31. ↑ Str. 15, w. 15: Eumelos, wnuk Feresowy — syn bohaterskiej Alcestydy, która swoje życie oddala dla przedłużenia życia męża swego, Admeta.
  32. ↑ Str. 15, w. 28: Pelida — Achilles, syn Peleusa.
  33. ↑ Str. 16, w. 6: bóg Mirmidonów — Mirmidoni — żołnierze Achilla.
  34. ↑ Str. 16, w. 11: ftiocka ziemia — Achilles pochodził z Ftioftydy.
  35. ↑ Str. 16, w. 13: Nereuszowe córy — Bóg morza, Nereus, miał pięćdziesiąt cór, które były symbolami morskich fal; jedna z Nereid, Tetyda, została żoną Peleusa i matką Achilla; Achilles, dumny ze swego pochodzenia, wybrał na godło swoich okrętów tę właśnie boginię. Każdy okręt grecki miał rufy ozdobione wizerunkiem jakiegoś bóstwa.
  36. ↑ Str. 16, w. 20: syn Mekisteja — Euzjalos, brał udział w wyprawie przeciwko Tebom.
  37. ↑ Str. 16, w. 23: Stenelos, syn, przez niebiosa Kapanejowi dan — Kapaneus — słynny bohater, uczestnik wyprawy siedmiu wodzów przeciwko Tebom. Syn jego, Stenelos, brał udział w wyprawie przeciwko Tebom, odznaczył się również pod Troją,
  38. ↑ Str. 16, w. 28: syn Tezeusza — Demofont.
  39. ↑ Str. 16, w. 29: w zaprzęgu skrzydlatych koni bogini Pallada goni — Jest to godło okrętu Demofonta; wybrał on Atenę dlatego, że była ona patronką miasta Aten.
  40. ↑ Str. 17, w. 4: Kadmos zaś smoka... na rufie okrętu trzyma — Według podania założyciel Teb, Kadmos, przyszedłszy do tej ziemi, gdzie miał właśnie założyć ów gród, zabił tam strasznego smoka; zęby jego posiał i z nich wyrósł waleczny lud tebański. Odtąd smok był godłem bohaterów tebańskich.
  41. ↑ Str. 17, w. 7: Lejtos, ziemioród, przewodzi — Z ziemiorodów, ludzi, którzy wyrośli z zasianych zębów smoka, wywodziła się arystokracja tebańska.
  42. ↑ Str. 17, w. 12: syn Oileja — Ajas, syn Ojleusa.
  43. ↑ Str. 17, w. 16: syn Atrejowy — Agamemnon.
  44. ↑ Str. 17, w. 23: Nestor — najstarszy bohater argejski.
  45. ↑ Str. 17, w. 25: Alfeos — bóg rzeki tegoż samego imienia; bóstwa rzek są często przedstawiane w postaci byków.
  46. ↑ Str. 18, w. 6: przybyły z tafijskiej ziemi — wyspa Taf na morzu Jońskiem przy brzegu akarnańskim (zachodni brzeg półwyspu Bałkańskiego).
  47. ↑ Str. 18, w. 9: wyspy echinadzkie — grupa wysp na morzu Jońskiem przy brzegu akarnańskim
  48. ↑ Str. 25, w. 10: że ją Artemidzie poświęcić chcesz, patronce aulidzkiej — Był zwyczaj w Grecji, że przed ślubem poświęcano oblubienicę albo Artemidzie, albo Herze. Zachodzi więc nieporozumienie: posłaniec myśli o radosnem poświęceniu przed ślubem, Agamemnon — o tragicznem złożeniu córki w ofierze.
  49. ↑ Str. 28, w. 18: Syzyfa plemię — Odysseusz. Było podanie, że matka Odyssa, zanim wyszła zamąż za Laertesa, miała dziecko z Syzyfem. Te hańbiące pogłoski o pochodzeniu Odyssa chętnie powtarzali jego wrogowie.
  50. ↑ Str. 29, w. 29: Eros — syn Afrodyty, bóg miłości.
  51. ↑ Str. 30, w. 28: kiedyś, Parysie, swe stada wypasał srebrzystowłose — według podania rodzice Parysa kazali go zabić po urodzeniu, gdyż wyrocznia głosiła, że przez niego zginie cały gród. Słudzy jednak zlitowali się nad dzieckiem i porzucili je na górze Idzie. Wychowali go pastuchowie i jako pastuch pasł on trzody na górze Idzie. Dopiero potem został rozpoznany jako syn królewski.
  52. ↑ Str. 31, w. 31: A oto błoga nadzieja w możniejszy prowadzi je ród — w dom Achillesa, syna bogini Tetydy.
  53. ↑ Str. 36, w. 24: Ajgina była niegdyś dzieckiem Azoposa — Ajgina — bogini wyspy Ajginy.
  54. ↑ Str. 37, w. 7: na ślubie Pelejowym bóstwa ucztowały — Ślub Peleusa i Tetydy był tematem mnóstwa utworów zarówno poetyckich jak i plastycznych.
  55. ↑ Str. 39, w. 5: na bóstwo, co w Argosie włada — t. j. na Herę, patronkę małżeństw i opiekunkę praw małżeńskich.
  56. ↑ Str. 39, w. 23: Simojsowa rzeka — Simois — rzeka pod Troją.
  57. ↑ Str. 40, w. 3: w Fojba trojańskie dzierżawy — Fojbos — Apollo.
  58. ↑ Str. 40, w. 5: Kasandra — córka Priama, słynna wróżka.
  59. ↑ Str. 40, w. 13: Ares — bóg wojny.
  60. ↑ Str. 40, w. 23: Dioskurowie — bracia Heleny, inaczej Kastor i Polideukes, byli bóstwami, identykowanemi z gwiazdami wieczorną i ranną.
  61. ↑ Str. 41, w. 21: dla ciebie to, płodzie łabędzi — według podania Zeus zbliżył się do matki Heleny, Ledy, w postaci łabędzia.
  62. ↑ Str. 41, w. 30: może te wieści na pierydzkich spisane tablicach — t. zn. wieści, żyjące w opowiadaniach Pieryd, t. j. Muz.
  63. ↑ Str. 42, w. 23: O święta wstydliwości! — Achilles jest zaskoczony tem, że do niego wychodzi niewiasta, gdyż w pojęciach greckich nie godziło się niewieście wychodzić do obcego mężczyzny i prowadzić z nim rozmowę. Klitajmestra to czyni, gdyż sądzi, że ma przed sobą nie obcego, lecz przyszłego zięcia.
  64. ↑ Str. 44, w. 5: Ajakida — pochodzący z rodu Ajaka t. j. zarówno Peleus jak i Achilles.
  65. ↑ Str. 45, w. 15: kraj Dardanów — Troja.
  66. ↑ Str. 47, w. 13: na prawicę, na twą brodę... błagam ciebie — u Greków był specjalny obrządek błagania, t. zw. hikesja, który polegał na dotknięciu się kolan, prawicy i brody (nie zarostu — o zarost tu nie chodzi). Odtrącić takiego błagającego jest grzechem względem Zeusa Hikesjosa, patrona błagalników.
  67. ↑ Str. 48, w. 34: Sypilos — W Sypilos mieszkał Tantal, przodek rodu Atrydów.
  68. ↑ Str. 49, w. 3: ofiarna zakiśnie... święcona woda i ziarna jęczmienne się zmarnują — Zwierzę ofiarne przed złożeniem w ofierze obryzgiwano wodą święconą i obsypywano ziarnem jęczmiennem.
  69. ↑ Str. 52, w. 20: Pierydy przydomek Muz, często wprost, same Muzy.
  70. ↑ Str. 53, w. 5: Ganimed — ulubieniec i podczaszy Zeusa.
  71. ↑ Str. 54, w. 10: Hefajstos — bóg sztuki kowalskiej i ognia.
  72. ↑ Str. 55, w. 8: z którymś z potomków Inacha — Inach był najstarszym królem Argos.
  73. ↑ Str. 60, w. 5: Orfeusz — mityczny pieśniarz, który czarem swego śpiewu ujarzmiał wszystko i wszystkich.
  74. ↑ Str. 60, w. 12: nie różdżką ja oliwną... dotykam się twych kolan — Różdżka, gałąź oliwna, owinięta wełną, jest oznaką obrzędu błagania — hikesji.
  75. ↑ Str. 6i, w. 3: Aleksander — Parys.
  76. ↑ Str. 71, w. 1: nie ścinaj sobie proszę, matko, włosów z głowy — Na znak żałoby ścinano włosy.
  77. ↑ Str. 74, w. 14: ziemio pelazgijska — Pelazgowie byli, według podań, pierwotnymi mieszkańcami ziem greckich.
  78. ↑ Str. 75, w. 26: niebios królowę — Artemida była boginią księżyca.
  79. ↑ Str. 77, w. 23: pobożne wszemu wojsku nakazał milczenie — każdy obrządek religijny odbywał się w pobożnej ciszy.
  80. ↑ Str. 77, w. 25: i uwieńczy czoło dziewicy — ofiarę zawsze wieńczono.





Tekst jest własnością publiczną (public domain). Szczegóły licencji na stronach autora: Eurypides i tłumacza: Jan Kasprowicz.
Źródło: „https://pl.wikisource.org/w/index.php?title=Ifigenja_w_Aulidzie&oldid=2435455”