Encyklopedyja powszechna (1859)/Argonauci
| <<< Dane tekstu >>> | |
| Autor | |
| Tytuł | Encyklopedyja powszechna |
| Tom | Tom II |
| Rozdział | Argonauci |
| Wydawca | S. Orgelbrand |
| Data wyd. | 1859 |
| Miejsce wyd. | Warszawa |
| Źródło | Skany na Commons |
| Indeks stron | |
 Artykuł w Wikipedii | |
 Strona w Wikisłowniku | |
Argonauci, mitologiczni bohaterowie Grecyi, którzy pod dowództwem Jazona około r. 1350 przed Chr. wypłynęli z Jolkos do Kolchidy dla przywiezienia ztamtąd złotego runa. Historyja tego runa była następująca: Atamas, król beocki, z pierwszej żony Nefeli miał dwoje dzieci, Fryxusa i Hellę, które prześladowane przez macochę Inonę, od zmarłej matki otrzymały w darze złotorunego baranka Chryzomalla, który miał władzę myślenia, mówienia i latania. Wsiedli na niego rodzeństwo i puścili się ponad lądy i wody; Helle jednak, dostawszy zawrotu, wpadła w morze, które od niej nazwano Hellespontem. Fryxus szczęśliwie dostawszy się do Kolchidy, zaślubił Chalcyjopę, córkę tamecznego króla Aëtesa, barana Jowiszowi zabił na ofiarę, a runo z niego podarował teściowi, który poświęcił je Marsowi i nad strażą jego ustanowił smoka. Tymczasem Jazon, syn Erona, króla Jolkos w Tessalii, wychowaniec Chirona, chcąc owładnąć tron, zabrany mu przez stryja Pelijasza, otrzymał od tegoż przyrzeczenie, że mu go dobrowolnie odstąpi, jeżeli sprowadzi runo złote. Chętnie się tego podjął Jazon, i na okręcie Argo, tak zwanym od budowniczego Argusa, w 50, a podług niektórych w blisko 100 towarzyszy puścił się w drogę. Najznakomitszymi z pomiędzy innych Argonanautów (żeglarzy na statku Argo) byli: Admet, Antalides, Akastus, Aktor, Almon, Amfiareus, Amfidamas, Amfion, Ankaios, Areïus, Argus, Atalanta, Augeasz, Antolikus, Butes, Echion, Erginos, Eufemus, Eurytus, Fabrus, Filamunon, Glaukus, Herkules, Hylas, Idas, Idmon, Ifiklus, Ifis, Ifitus, Kalaïs, Kastor, Cefeusz, Klimenus, Klicyjusz, Laërtes, Lincyjusz, Melas, Meleager, Menoicyjusz, Mopsus, Nauplijusz, Nestor, Oïleus, Orfeusz, Palemon, Peleusz, Pollux, Polifemus, Talaos, Telamon, Tezeusz, Tifys, Tydeusz i Zetes. Jazon okręt swój poświęcił Neptunowi, po drodze pod Pelijonem odwiedził Chirona, zkąd przez Samotracyję przybył na wyspę Lemnos. Tu gościnnie przyjęci przez mieszkanki, które w roku poprzednim przez zazdrość wytępiły były na wyspie wszystkich mężczyzn, dopiero ulegając namowom Herkulesa zdołali się wydrzéć w dalszą podróż, i po wielu burzach i innych przygodach, przybyli do Kolchidy. Tu Aëtes przyrzekł oddać Jazonowi runo, jeżeli cztery byki o nogach śpiżowych, dar Wulkana, zaprzęże do pługa i zorze niemi rolę Marsowi świętą. Dopomogła mu w tém Medea, córka królewska, poczém Aëtes runa jednak nie wydał, aż Jazon podstępem je zdobył, znów przy pomocy Medei, którą z sobą uprowadził. Ścigającego ich króla wstrzymała córka, rozsypując po morzu członki swego brata Absyrtusa, które gdy ojciec zbierał, Argonauci tymczasem szczęśliwie uszli. Bliższe szczegóły o tym mycie ob. pod Jazon i Medea; w znaczeniu historyczném zdaje się, że wyprawa Argonautów była po prostu rozbójniczą do Fenicyi, po skarby wyobrażone pod postacią runa złotego. Liczni poeci obrabiali tę piękną bajkę, między innemi Pindar w długiej odzie. F. H. L.
