Encyklopedyja powszechna (1859)/Archetti
| <<< Dane tekstu >>> | |
| Autor | |
| Tytuł | Encyklopedyja powszechna |
| Tom | Tom II |
| Rozdział | Archetti |
| Wydawca | S. Orgelbrand |
| Data wyd. | 1859 |
| Miejsce wyd. | Warszawa |
| Źródło | Skany na Commons |
| Indeks stron | |
 Artykuł w Wikipedii | |
Archetti (Jan Jędrzej), markiz, arcybiskup chalcedoński, nuncyjusz w Polsce za Stanisława Augusta po księdzu Garampimi. Pochodził „ex marchionibus Formigariae.“ Był assystentem tronu papieskiego, prałatem domowym Pijusa VI. Na wyjeździe z Włoch mianowany opatem ś. Jana di Lodi w Kwietniu 1776 roku. Do Warszawy przyjechał 7 Maja t. r. Wjazd uroczysty zaś odprawił dopiero 24 Września. W Polsce posłował przez lat siedm, poczém wezwany został do Petersburga, miał albowiem urządzić kanonicznie kościół katolicki w cesarstwie, który dotąd stanowił tam cząstkę dyjecezyi wileńskiej. Ksiądz Benisławski nominat biskup, nadaremno wyrabiał ten interes w Rzymie. Ojciec święty upoważnił wtedy Archettego, żeby nuncyjaturę polską na chwilę opuścił, dla tych ważnych prac w cesarstwie; Szembek koadjutor płocki miał go na tymczasem zastępować w Warszawie. List wierzytelny dla Archettego na poselstwo do dworu rossyjskiego, jest z dnia 20 Kwietnia 1783 roku. Dnia 11 Czerwca nuncyjusz pożegnał króla i zainstalował Szembeka. Dnia 15 Lipca już miał prywatne posłuchanie u cesarzowej Katarzyny w Petersburgu, u następcy tronu zaś w Carskiem Siole 21 Lipca. Poczém oddał się pracy; z początku ostro się znalazł z Siestrzeńcewczem, ale później dla widoków ustąpił. Mohilew wybrany na stolicę, Siestrzeńcewicz na arcybiskupa. Urządził nuncyjusz katedrę i kapitułę złożoną z 12 członków. Poświęcił w Petersburgu kościół parafijalny ś. Katarzyny (18 Października), i w tym kościele paljusz wręczył Siestrzeńcewiczowi, a Benisławskiego wyświęcił na biskupa koadjutora i suffragana w 1784. Był to pierwszy nuncyjusz apostolski w Rossyi. Zabiegami, skromnością swoją, pracą, tyle się podobał, że cesarzowa prosiła Ojca świętego o kardynalstwo dla niego. Kardynał nie mógł więcej być nuncyjuszem, zatem dwór rzymski już zawczasu obmyślił dla niego na zastępcę w Warszawie księdza Saluzzo. Dnia 31 Maja pożegnał cesarzowe i wielkie księstwo. Przed wyjazdem dostał od monarchini drogi krzyżyk złoty biskupi, wartości 10,000 rubli, szubę sobolową oraz inne drogie futra. Wracając, trzy tygodnie zabawił w Grodnie, odwiedził trybunał i szkoły. Dalej w drodze spotkał się z królem, który jechał na sejm do Grodna, i te ostatnie chwile swojego pobytu w Polsce, razem z królem przepędził. Tymczasem 1 Października przed północą, przyjechał z Rzymu kurjer papieski do Warszawy z kapeluszem kardynalskim dla niego; nominacyja w konsystorzu nastąpiła 20 Września. Jeden on z nuncyjuszów został wtedy kardynałem, ztąd Ojciec święty łagodząc obrażone ambicyje, tłómaczył się, że Archetti dla własnych zasług otrzymał biret, rzeczywiście zaś chciał ten papież okazać grzeczność swoję dla Rossyi. Biret z Warszawy odesłany został zaraz do Grodna, i tam podczas sejmu odbyła się rzadka uroczystość w Polsce, wręczania kapelusza kardynalskiego, było to w Niedzielę 24 Października 1784 r., w czasie mszy celebrowanej przez Naruszewicza. Następnie pożegnał się kardynał z królem, wyjechał z Grodna dnia 27 Października, dalej 5 Listopada był w Warszawie, 25 wyjechał, w Wiedniu miał posłuchanie u cesarza w Grudniu. Poczém kniaź Jusupow poseł w Turcyi, przyjechał do Rzymu w początkach 1785 r. podziękować za ten kapelusz kardynalski. Mówiono czas jakiś, że kardynał Buoucampagni świeżo odwołany z Bononii pojedzie do Petersburga kończyć robotę Archettego, ale nie było w tém wiele prawdy; nuncyjusz swoje, dla czego był posłany skończył, o stałej zaś nuncyjaturze mowy być nie mogło. W Rzymie Archetti stanął 8 Czerwca 1785 r. Mianowany zaraz legatem bonońskim, a Buoncampagni sekretarzem stanu. Jul. B.
