Encyklopedyja powszechna (1859)/Archangielsk
| <<< Dane tekstu >>> | |
| Autor | |
| Tytuł | Encyklopedyja powszechna |
| Tom | Tom II |
| Rozdział | Archangielsk |
| Wydawca | S. Orgelbrand |
| Data wyd. | 1859 |
| Miejsce wyd. | Warszawa |
| Źródło | Skany na Commons |
| Indeks stron | |
 Artykuł w Wikipedii | |
Archangielsk, miasto gubernijalne i portowe na prawym brzegu Dźwiny północnej, o 7½ mil od jej ujścia. Odległe od Petersburga na 164 mil. Gdzie teraz Archangielsk się wznosi, był dawniej monaster Michała archanioła. W roku 1584 z rozkazu Iwana Groźnego zbudowano niedaleko monasteru ostrog Nowe-Chołmogory, znany u cudzoziemców pod nazwaniem portu ś. Michała, albo ś. Mikołaja. W 1637 r. Nowe-Chołmogory pożar zniszczył, a na ich zgliszczu wybudowany dzisiejszy Archangielsk. Z początku zostawał pod zarządem wojewodów Dźwińskich, mieszkających zimą w Chołmogorach, a latem, podczas trwania żeglugi, w Archangielsku; ale w r. 1702 Piotr W. przeniósł do tego ostatniego urząd wojewodziński, a w 1710 r. Archangielsk nazwano miastem gubernijalnym. Piotr W. trzy razy gościł w Archangielsku, i w początkach panowania czynnie zajmował się ożywieniem jego handlu. W r. 1701 dla obrony miasta od strony morza założył o 2½ mil od niego, przy głównej przystani Dźwiny, twierdzę Nowodźwińską. W 1780 r. przy ustanowieniu gubernij, Archangielsk naznaczony został miastem okręgowém gubernii Wołogodzkiej, w 1784 r. zaś guberniją. Od 1762 r. mają w nim swą rezydencyję biskupi dyjecezalni. Przed założeniem Petersburga, Archangielsk był ważném stanowiskiem handlowém Rossyi. Teraz wpływ jego ogranicza się tylko północno-wschodnią prowincyją Rossyi europejskiej. Przyczyną tego jest znaczna odległość jego od gubernii środkowych i przeszkody handlowe pochodzące z geograficznego położenia miasta. W skład Archangielska wchodzi Solombolska wieś, w której znajduje się admiralicyja i warsztaty okrętowe, założone przez Piotra W., oraz przystań kupiecka. W Archangielsku zasługują na uwagę: 1) Kościół katedralny, w którym przechowuje się krzyż, wystawiony przez Piotra I, nad odnogą Unską, po powrocie jego z monasteru sołowieckiego, na pamiątkę cudownego ocalenia od burzy. 2) Zamek komory celnej. 3) Pomnik poety Łomonosowa, wzniesiony w r. 1832. 4) Cukrownia Brandt’a i t. d. Cerkwi znajduje się w nim 13; monaster 1, Michajłowski; mieszkańców przeszło 20,000, z których do 12,000, we wsi Sołombolskiej. Z fabryk i zakładów znaczniejsze są: cukrowe, lnu i przędzy, pędzenia smoły, oraz terpentyny, wyroby warwolu i wędzarnie ryb i mięsa.
