Encyklopedyja powszechna (1859)/Arany
| <<< Dane tekstu >>> | |
| Autor | |
| Tytuł | Encyklopedyja powszechna |
| Tom | Tom II |
| Rozdział | Arany |
| Wydawca | S. Orgelbrand |
| Data wyd. | 1859 |
| Miejsce wyd. | Warszawa |
| Źródło | Skany na Commons |
| Indeks stron | |
 Artykuł w Wikipedii | |
Arany (Janos), poeta węgierski, urodził się r. 1817 w Szalonta, w komitacie Bihar, po ukończeniu szkół w Debreczynie r. 1836, przystał do wędrującej truppy aktorów; wróciwszy późniéj do rodzinnego miasta, wszedł w służbę cywilną; w r. 1848 był koncepistą w ministeryjum Szemere‘go, a od r. 1851 professorem w Nagy-Körös. Jeszcze w r. 1846 zyskał nagrodę Towarzystwa Kisfaludy, za epopeję komiczną; „Konstytucyja stracona“ (Az elveszett alkotmany), w siedmiu pieśniach, hexametrem. W następnym roku przesłał temuż towarzystwu bezimiennie powieść poetyczną ludową, we 12 pieśniach, pod tytułem: Toldy, która tak wielkie sprawiła wrażenie, że Towarzystwo Kisfaludy, przyznało mu wyższą nad przeznaczoną nagrodę, a poeta Petöfy pośpieszył, aby poznać nieznanego wieszcza i wtedy wzięła początek wielka ich przyjaźń. Później wydał Arany: poemat bohaterski w 4 pieśniach: Oblężenie Murany (Murany ostroma); powieść poetycką w 13 pieśniach Katalin i epopeję narodową w 4 pieśniach: Cyganie z Nagý Ida. Liczne jego poezyje i przekłady ballad z angielskiego, rozproszone są w pismach peryjodycznych. Arany, Petöfy i Vörösmarty wydawali razem przekład Szekspira na język węgierski. Poemata „Toldy“ i „Oblężenie Murany,“ tłómaczył na język niemiecki Kertbeny: Erzählende Dichtungen von Arany, Lipsk, 1851, t. 2. Po śmierci Petöfego, Arany uważany jest za najpierwszego poetę narodowego w Węgrzech: odznacza się plastyczném obrazowaniem, zwłaszcza szczegółów, tudzież kolorytem i wyrażeniem uczuć, niepodobném do naśladowania.
