Encyklopedyja powszechna (1859)/Arabeski
| <<< Dane tekstu >>> | |
| Autor | |
| Tytuł | Encyklopedyja powszechna |
| Tom | Tom II |
| Rozdział | Arabeski |
| Wydawca | S. Orgelbrand |
| Data wyd. | 1859 |
| Miejsce wyd. | Warszawa |
| Źródło | Skany na Commons |
| Indeks stron | |
 Artykuł w Wikipedii | |
Arabeski, szczególnego rodzaju ozdoby, malowane, snycerskie lub sztukatorskie, na ścianach, sufitach, fryzach i t. d., wyobrażające w dziwacznej i fantastycznej mieszaninie kwiaty, liście, krzewy, postaci ludzkie i zwierzęce i t. d. Ozdoby te znane już były w starożytności, ale nazwania oddzielnego nie miały; arabeskami nazwano je dopiero w epoce odrodzenia się sztuk pięknych, z powodu podobieństwa swego do niektórych dotąd używanych ozdób arabskich. Niekiedy także arabeski nazywają groteskami, dla tego, że najpierwsze ich wzory znaleziono w rozwalinach i pieczarach dawnych budowli rzymskich, grotami zwanych. Najbardziej znane arabeski, które doszły nas z czasów starożytnych, są w łaźniach Tytusa i Liwijusza w Rzymie, — w willi Adryjana w Tiroli, — w Herkulanum, Pompeji i t. d. W wiekach średnich zastępowano arabeski ozdobami stylu gotyckiego i arabskiego, aż nakoniec, z ustaleniem się lepszego smaku w XV i XVI wieku, znowu weszły w użycie; najwięcej wsławili się niemi Mortoda Feltro z Florencyi (um. 1505 r.) i Rafael. Arabeski tego ostatniego, w zewnętrznych galeryjach Watykanu, zwanych lożami Rafaela, zostały wzorem dla późniejszych artystów, równie z powodu dowcipu w pomysłach, jak lekkości i rozmaitości w wykonaniu. Znakomitemi pod względem sztuki są arabeski w kościele ś. Piotra, u księży kanoników regularnych, w Wilnie, na Antokolu.
