Częstochowa w obrazach historycznych/Królowie polscy odwiedzają Jasną Górę i składają ofiary przy cudownym obrazie Matki Bożej
| <<< Dane tekstu >>> | |
| Autor | |
| Tytuł | Częstochowa w obrazach historycznych |
| Wydawca | S. Szczepanowski i A. Potocki |
| Data wyd. | 1898 |
| Druk | Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego |
| Miejsce wyd. | Kraków |
| Źródło | Skany na Commons |
| Inne | Pobierz jako: EPUB  • PDF  • MOBI  Cały tekst |
| Indeks stron | |
1) Władysław Jagiełło. Wspomnieliśmy wyżej o hojnych jego nadaniach, tak że za głównego tu fundatora uważany być powinien. Nadto uczynił znaczny zapis, żeby codziennie na Jasnej Górze przed cudownym obrazem odprawiane były msze św. za jego i królowej Jadwigi dusze. I nieraz, przybywając tu, modlił się przed cudownym obrazem, mianowicie gdy się udawał na wojnę z Krzyżakami. A kiedy r. 1430 obraz cudowny był porąbany, po naprawieniu w Krakowie, kazał go kosztownie ozdobić blachą srebrną pozłacaną, promieńmi i drogimi kamieniami.
2) Królowa Jadwiga, ofiarowała drogocenny ornat, który własnemi rękami uszyła — z lamy złotej w kwiaty ozdobny.
3) Królowa Zofia, żona Władysława Jagiełły była tu r. 1448 (ob. niżej).
4) Władysław Warneńczyk r. 1343 ze względu na cudowny obraz na Jasnej Górze, oddał Paulinom kościół w Brdowie i klasztor tam im fundował.
5) Kazimierz Jagiellończyk był tu r. 1448 z matką swoją królową Zofią, a r. 1472 z żoną swoją Elżbietą (Austryaczką), tudzież z synami swymi: 1) Władysławem królem węgierskim i czeskim, 2) Kazimierzem (później świętym), 3) Janem Albrechtem, 4) Aleksandrem, 5) Zygmuntem (później królami polskimi) i z córkami swemi: a) Jadwigą, żoną księcia Jerzego (bawarskiego) b) Zofią, żoną Fryderyka brandeburskiego i c) małoletnią Elżbietą. Wszyscy tu się spowiadali i do zakonnej konfraternii Paulinów się wpisali.
Po śmierci świętego Kazimierza odesłany tu został jego ołtarzyk z drzewa hebanowego ze srebrnemi ozdobami, przed którym zwykle się modlił święty Kazimierz.
6) Zygmunt I — dwa razy był na Jasnej Górze, i ofiarował r. 1510 własnej, artystycznie wykonanej roboty, krzyż srebrny 17 funtów ważący (z orłem polskim), przy którym statuetki Matki Bożej i św. Jana Ewangelisty (a nie św. Józefa jak Baliński podaje).
R. 1514 przysłał chorągwie na Moskalach zdobyte, a r. 1514 ofiarował znowu prześliczną srebrną monstrancyę, także własnej roboty.
7) Stefan Batory r. 1581 d. 6 marca złożył swój miecz z piękną rękojeścią turkusami wysadzaną (bez pochwy) i prześliczny, kosztowny Różaniec.
8) Zygmunt III był tu roku 1616 z żoną swą Konstancyą, a będąc znowu r. 1630, polecił klasztor otoczyć murem i inżynierom ułożyć plan fortyfikacyi. Roku zaś 1621 przez królewicza Władysława przysłał chorągwie zdobyte na Turkach.
9) Królowa Konstancya żona (druga) Zygmunta III ofiarowała własnej roboty ornat na srebrnem tle ze złotymi kwiatami, z herbami Polski i Szwecyi. (Baliński str. 47 mówi, że to dar Zygmunta III, lecz myli się).
10) Władysław IV był tu 1) 1621 r. (ob. wyżej), 2) r. 1624 jadąc do obcych krajów, 3) r. 1633, d. 6 kwietnia zaraz po wstąpieniu na tron z siostrą swoją królewną Anną i z braćmi a) Janem Kazimierzem, b) Karolem Fridrikiem, biskupem wrocławskim i c) Aleksandrem. Czwarty raz był tu r. 1638 d. 13 sierpnia z żoną Cecylią Renatą, i piąty raz 1642, zostając przez trzy dni, spowiadał się, i razem z Paulinami brewiarz odmawiał i litanię do Matki Bożej wspólnie z zakonnikami śpiewał; szósty raz r. 1644, i siódmy raz r. 1646 z drugą żoną swoją Maryą Ludwiką. — Ofiarował łańcuch złoty brylantami w kokardy wysadzany z medalionem swoim. A przytem Jasną Górę otoczył fortecą — własnym nakładem. Kiedy go Paulini odjeżdżającego czule żegnali, powiedział do nich: »wiedzcie Ojcowie, że chociaż ztąd muszę odjeżdżać, nigdy jednak od tej mojej Opiekunki świętej nie oddalam się: w Warszawie, w Krakowie, czy też w obozach przebywam, zawsze do niej myślą i sercem się zwracam i przed tym najcudowniejszym obrazem spólnie z wami w modlitwach i litaniach się korzę. I gdziekolwiek znajdować się będę, tu zawsze duszą obecnym być nie przestanę«. (Kiedrzyński p. 47). Roku też 1635 przysłał wielkie votum złote. A także ofiarował sygnet z brylantami wartości 12.000 zł.
11) Królowa Cecylia Renata ofiarowała kanak złoty, ozdobiony brylantami.
12) Jan Kazimierz był tu pięć razy: 1) 1633 z Władysławem IV, 2) 1649 roku 7 stycznia, 3) 1649 r. d. 19 października z żoną Maryą Ludwiką, 4) 1657 złożył tu Radę Senatu i wydał wiece na pospolite ruszenie, 5) 1661 r. Będąc tu, w nocy chodził do kaplicy i leżąc krzyżem modlił się, a gdy mieli po oblężeniu szwedzkiem naprawiać fortyfikacye — i on i żona jego Marya Ludwika sami kamienie kładli i wozili taczkami ziemię do wałów. R. 1649 złożył tu 8 chorągwi kozackich a w r. 1662 siedem chorągwi tureckich.
13) Michał Wiśniowiecki — po koronacyi w Krakowie przybył 7 grudnia 1669 do Częstochowy-miasta, i tam wysiadłszy z powozu szedł pieszo na Jasną Górę i zostawał tu przez 4 dni i sam własnemi rękami zawiesił przy wielkim ołtarzu votum złote w kształcie serca z podniesionemi nad niem skrzydłami, prześlicznie wyrobione i drogocennym dyamentem ozdobione, i dla klasztoru zapisał z żup Wieliczki 16 bałwanów soli corocznie. Roku 1670 d. 27 lutego odbył tu ślub swój z arcyksiężniczką Eleonorą, (siostrą cesarza Leopolda), którą tu w licznym orszaku przywiozła cesarzowa matka, i siostra Marya Anna — pobłogosławiony przez nuncyusza Marescotti. Królowa Eleonora ofiarowała koronę dyamentową wartości 100.000 zł. — a cesarzowa dwa lichtarze brylantami wysadzane, ampułki koralowe i takąż puszkę do komunikantów, i monstrancyę kryształową drogiemi kamieniami ozdobną.
14) Eleonora królowa po śmierci króla Michała, mieszkając w Kruszynie r. 1674 od 16 czerwca do 12 lipca — trzy razy przyjeżdżała na Jasną Górę.
15) Jan III, Sobieski — jeszcze jako hetman ofiarował tu 1669 wielką lampę srebrną a jako król r. 1676 przybył tu z żoną i synem Jakubem i znowu ofiarował lampę srebrną. I znowu 1683 d. 25 lipca spiesząc w pomoc do Wiednia przybył tu po północy, poleciwszy ze względu na spóźnioną porę, żeby go nie witano. Powitanie uroczyste nastąpiło zrana wśród grzmotu dział. Przypadały w tym dniu imieniny królewicza Jakóba, który wcześniej przed królem-ojcem był przybył; wesoły był obiad w refektarzu, do którego zasiadł król z królową, oraz towarzyszący mu biskupi i senatorowie i hetman Sieniawski. Rozmowa była ożywiona, wszyscy bowiem byli pewni zwycięstwa. Krążyły gęste kielichy a za każdym wiwatem huk dział się odzywał. Nazajutrz król się spowiadał, komunię św. przyjmował i uklęknąwszy prosił o błogosławieństwo. Paulini ofiarowali królowi obraz na blasze Matki Bożej i pałasz poświęcony w bogatej oprawie. Król obraz przyjął, przycisnął do serca, z drugiej zaś ofiary przyjął tylko klingę, a pochwę bogato oprawną zwrócił, mówiąc: na wojnę nie złota lecz żelaza potrzeba.
Ofiary króla Sobieskiego: 1) Różaniec kosztowny. 2) Sztandar dwubuńczuczny baszy tureckiego. 3) Puhar srebrny. 4) Zegar bronzowy suto wyzłacany pod Wiedniem zdobyty. W górze tego zegara był półksiężyc, ale Paulini później zastąpili go krukiem z bochenkiem chleba — jako godło zakonu. 5) Dwie tace srebrne. 6) Pięć buław tureckich. 7) Dwie misiurki. 8) Trzy sajdaki ze strzałami i łukiem. 9) Lawatoryum w kształcie konia — srebrne, (te zabrał sobie Stanisław August — później poszło na żydy).
16) Marya królowa, żona Sobieskiego — ofiarowała 12.000 dukatów na wieczysty fundusz dla utrzymania 8 ubogich w szpitalu.
17) Jakób Sobieski, królewicz, r. 1697 zostając na Jasnej Górze przez cztery tygodnie, ofiarował srebrny krzyż, perłami ozdobiony i płaszcz szkarłatny (łokieć materyi po 25 dukatów) i order hiszpański Św. Ducha. Roku zaś 1719 ofiarował kielich porfirowy z przykrywką w złoto oprawną, drogimi kamieniami ozdobiony; tudzież skrzyneczkę srebrną złoconą dla relikwij.
18) Konstanty Sobieski, królewicz r. 1719 dla ozdobienia kaplicy ofiarował makatę na tle karmazynowym złotym haftem wyszywaną (w Wenecyi robioną). A r. 1725 dał perłę znacznej wielkości, oszacowaną na 6.000 zł., i obraz Matki Bożej suto złocony.
19) Trzej Królewicze Sobiescy ofiarowali trzy ornaty ze złotej litej materyi drogiemi kamieniami wysadzane.
20) August II był tu 1704 r., a r. 1719 ofiarował koronę złotą z dyamentami.
21) Leszczyńscy, ojciec i matka króla Stanisława tu na Jasnej Górze pochowani: na pogrzebie był król Stanisław.
Matka zapisała 20.000 zł. Paulinom.
22) August III roku 1734 zostawał tu 4 dni, spowiadał się i komunię św. przyjmował. Roku zaś 1747 były tu córki Augusta III Marya Zofia, i Marya Józefa Karolina; zostawały przez trzy dni i spowiadały się, a w ślad za tem przybył był i August III z żoną swoją (córka Józefa I cesarza), i także spowiadali się i komunię św. przyjmowali.
Ofiary ich. August III ofiarował: 1) kielich z pokrywką złotą, postument porcelanowy. 2) Dwunastu Apostołów z porcelany saskiej. 3) Dwa krzyże i 6 lichtarzy.
23) Marya Józefa żona Augusta III ofiarowała: 1) krzyż kryształowy z cząstką św. krzyża (krzyż ten papież Klemens XI darował był Amalii żonie cesarza Józefa — szmaragdami wysadzany. 2) Dwa wazony kryształowe. 3) Obraz Matki Bożej w bogatych ramach. 4) R. 1750 dwa dyamentowe pierścienie. 5) Suknię swoją królewską. 6) R. 1752 ofiarowała ornat własnej roboty na tle złotem, srebrnemi blaszkami wyszywany.
