Częstochowa w obrazach historycznych/Drukarnia
| <<< Dane tekstu >>> | |
| Autor | |
| Tytuł | Częstochowa w obrazach historycznych |
| Wydawca | S. Szczepanowski i A. Potocki |
| Data wyd. | 1898 |
| Druk | Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego |
| Miejsce wyd. | Kraków |
| Źródło | Skany na Commons |
| Inne | Pobierz jako: EPUB  • PDF  • MOBI  Cały tekst |
| Indeks stron | |
Początek drukarni Jasnogórskiej nieznany. Pierwsza książka znana, wyszła z drukarni tej, jest z r. 1628 Mikołaja Mościckiego Akademia Duchowna, z pewnością jednak (Enc. koś.) twierdzić można, że były książk[i] wcześniej wydawane. Spis książek wydawanych tu, poda[ł] (acz bardzo niedokładnie) Stan. Siennicki w dziełku: Drukarnia na Jasnej Górze w Częstochowie i wyszłe z te[j] oficyny druki od 1628 r. do 1864 r. (Warszawa 1873 r.). Podana tu jej historya, przywilej Augusta II. i spis druków.
Kto dał pierwszy myśl do założenia drukarni, akta klasztorne nie mówią; twierdzą wprawdzie, że r. 1692 Mikołaj Sotarewicz odstąpił na ten cel pensyę prowincyalską, i mianują go drukarni fundatorem. Gdy jednak istnieją druki o wiele wcześniejsze, Sotarewicz mógł ją tylko swoją ofiarą wzmocnić lub rozwinąć. Najprzód była ona w murach klasztoru, lecz r. 1695 prowincyał Czechowicz, wydalając za klauzurę osoby świeckie, kazał razem usunąć i drukarnię. Widocznie, za zecerów używano ludzi świeckich, choć Paulini byli jej prefektami i kierownikami. W postulatach wniesionych na kapitułę prowincyalską r. 1697, była i prośba o nadanie rozwoju drukarni. Była wtedy od dwóch lat za klasztorem, co się niekorzystnem dla niej okazało. Postanowiono tedy powrócić ją w obręb klasztoru i wystawić osobny budynek ze względu na zamierzane jej rozwinięcie. R. 1704 był zamiar prosić biskupa krakowskiego o jej zatwierdzenie, co jednak nie przyszło do skutku. R. 1706 d. 2 czerwca August II. w Łobzowie wydał przywilej na tę drukarnię. R. 1709 urządzono księgarnię za obrębem murów, w której wyłącznie miały być książki tylko z tej drukarni wyszłe. Pomimo tych postanowień snadź drukarnia nie miała odpowiedniego pomieszczenia, gdy wikary generalny Kristolowecz przypomina polecenie to z r. 1710, i nakazuje niezwłocznie osobny dom na drukarnię zbudować, co wkrótce snać musiało nastąpić.
Drukarnia ta, jak na owe czasy, bardzo dobrze stała. Rachunki z r. 1726 wykazują, że przynosiła rocznego dochodu zł. 5.807 gr. 5, który przy wydatku zł. 4209 gr. 27, do kasy klasztornej przyniósł na czysto zł. 1.596 gr. 8. W r. 1762 — dochodu było zł. 15.639 gr. 29, a rozchodu 15.283 gr. 5 — netto 356 zł. 24 gr.
Z rozwojem drukarni myślano nawet r. 1788 o założeniu papierni klasztornej w pobliżu Częstochowy.
Zanotować przytem wypada, że drukarnia przy Jasnej Górze, jakkolwiek tłocząca na wydawanych przez się książkach umieszczała przypis: przy Jasnej Górze, nie tylko nie miała nic wspólnego z drukarnią Paulinów, lecz ohydnie zaskarżyła r. 1835 przed rządem moskiewskim drukarnię Paulinów, że drukuje książki bez cenzuralnego pozwolenia władzy.
Drukarnię Paulińską rząd moskiewski zamknął r. 1864.
