Częstochowa w obrazach historycznych/Bibliografia
| <<< Dane tekstu >>> | |
| Autor | |
| Tytuł | Częstochowa w obrazach historycznych |
| Wydawca | S. Szczepanowski i A. Potocki |
| Data wyd. | 1898 |
| Druk | Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego |
| Miejsce wyd. | Kraków |
| Źródło | Skany na Commons |
| Inne | Pobierz jako: EPUB  • PDF  • MOBI  Cały tekst |
| Indeks stron | |
O cudownym obrazie Matki Bożej Częstochowskiej wiele wydano dzieł i w wielu innych o nim pisano. Przytoczymy tylko najdawniejsze i główniejsze:
1) Pierwszy co pisał o tym obrazie, był Mikołaj Lanckoroński, podkomorzy podolski (syn Stanisława i Anny z Kurozwęk). Wysłany w poselstwie do Częstochowy, miał sobie od Zygmunta polecenie zebrania tam wiadomości o obrazie Matki Bożej malowanym przez św. Łukasza. Powróciwszy napisał r. 1517 na pergaminie z 6 kolorowemi obrazkami dziełko pod tytułem: Historia Imaginis B. Mariae V. in Claromonte. Dzieło to Lanckorońskiego nigdy nie było drukowane, z niego jednak następni pisarze korzystali i przytaczali wyjątki. Rękopism ten z czasem zaginął, ale ś. p. Jakób Kazimierz Giejsztor posiadał w swych antykwarskich zbiorach kopie z niego, pisaną w połowie XVII wieku (in f. kart 11). Wiadomość od niego podana o cudownym obrazie w dobrej zapewne wierze, (mieliśmy kopię Giejsztora) nie wytrzyma krytyki: np. powiada, że X. Leon otrzymał w Konstantynopolu obraz od Karola W., któremu pomagał w krucyacie. Encykl. kośc. (XVIII., str. 429) mówi, że Lanckoroński złożył rękopism w darze Zygmuntowi Augustowi; myli się, bo Zygmuntowi I.
2) Historia pulchra et stupenda miraculis referta Imaginis Mariae, quo et unde in Claru monte Czastochovyae et Olsztyn advenerit. Pod tym drzeworyt obrazu N. M. Panny Częstochowskiego, in 8. kart 24. Impressum Grachovie per Florianum Unglerium. Na odwrotnej stronie tytułu dedykacya: Andreae Krzycki Ep. Premysl. W dedykacyi podpisał się Petrus Rissinius z r. 1524. (Jocher. 8783). Fac-simile pierwszej kartki tego dzieła podaje Przyjaciel Ludu XII, 200. Bibl. Ossolińskich posiada je.
3) 1524. Petrus de Rospsza (Alumnus acad. Crac.) Origo, Gratiae, Magnalia Divae Claromontane.
Tego dzieła nikt nie widział; Jocher (N. 8784) wspomina o nim, powołując się na Juszyńskiego, a Encykl. kośc. (ib. 429) autorstwu Rospszy przypisując poprzednie dzieło, z dwóch czyni jedno. Ależ w przedmiocie pierwszego (DIII) czytamy: non caruit et presidio Marie Virginis nostra Illiria, z czego wnosić należy, że autor pochodził z Illiryi, Piotr zaś z Rospszy był akademikiem krakowskim. Czy to dzieło Piotra z Rospszy pisane było prozą lub wierszami, niema pewności. Goldonowski przytaczając z tego dzieła cud opisany wierszem, każe domyślać się, że było pisane wierszami.
4) (1658?) Pograbius And. — Historya o obrazie w Częstochowie Panny Maryey y o cudach rozmaitych tey wielebnej Tablice. in 8°. k. 19. Drzeworyt N. M. P. z dzieciątkiem Jezus z sercem i koralami na piersiach — podobny lecz odmienny co jest w edycyi 1523 r. Andrzej Pograbius zdaje się być Węgrem, bo wiele podaje cudów z Węgier i ze Szląska.
? Może wyszła w Krakowie r. 1617 in 8, będzie drugą tego dziełka edycyą (Historya obrazu P. Maryi Częstochowskiej). (Bandkie histor. druk. str. 298).
5) 1568. Samboritani Gregorij Vigilantis Censtochoviae elegis celebrata. (Piękny przekład polski profesora W. Stroki).
6) ? Powodowski Hier. Kan. Kr. Odpowiedź chrześciańska, b. r. i m. dr. (z powodu cudownego obrazu).
7) 1596. Conclusiones salutares facte in Claro Monte. Crac.
8) 1614 i 1615. Bzowski Abr. — Monite Gemmeum Venetiae.
9) 1624. Toż — Coloniae.
10) 1618. Zimicius Ant. Skarbnica kościoła Jasnej Góry. k. 3, 78. (rozszerzył dzieło Mikołaja z Wilkowiecko, kilka razy drukowane).
11) 1640. Starowolski Szymon — Diva Claremontana in f.
12) 1642. Goldonowski And. — Summariusz Historij Obrazu Częstochow.
13) 1642. Tenże — Diva Claromontana, (z ryciną: Venzl Langhammer-Munchen).
14) Tenże — Ursprung, Translat. in 8. Wiedeń (w Bibl. XX. Czartoryskich).
15) 1657. Kordecki Aug. — Nowa Monomachia — w Krakowie. (Po wydrukowaniu przysłano Kordeckiemu exemplarz oprawny w blachę srebrną). Drugie wydanie 1694 i trzecie 1717 r. w Częstochowie.
(Jocher bałamutne podaje o wydaniach rzeczy, np. że pierwsza edycya w Krakowie 1651, druga 1655 r. A za Jocherem poszedł i Barącz.
Tłumaczenie polskie J. Łepkowskiego r. 1860 w Warszawie, przedrukowane w Paryżu przez Wł. Mickiewicza.
16) 1659. Kobierzycki Stanisław, wojewoda pomorski. Obsidio Clari Montis Częstochoviensis. in 4 Gdańsk. (Źródłowa to praca stwierdza wszystko co opowiedział Kordecki), przy tem rycina (Fr. Heissig) w górze obrazek w ramkach, w dole widok klasztoru i orzeł polski.
17) 1681. Nieszporkowicz — Analecta.. historia Imaginis Odigitriae. Claromontane. in 4, Cracov. I toż po polsku z licznemi rycinami: Odrobiny stołu królewskiego, Krak. 1683. Częstoch. 1706, 1720, 1733, 1757, 1759. I po niemiecku 1750 r. tłumaczenie Ksaw. Rottera S. T. Dra, przeora Jasnej Góry z rycinami Strachowskiego (rodem Szlązak, był w uniwersytecie wrocławskim).
18) 1718. Nowakowski Antoni — Nowa Korona. (17 kazań mianych podczas koronacyi obrazu r. 1717 przez różne osoby). (W dedykacyi ks. Jerzemu Lubomirskiemu i jego żonie Magdalenie z Tarłów podpisał się Nowakowski: Typografij Jasnogorij, Director). Na odwrotnej stronie tytułu piękny jego sztych rytowany.
19) 1763 i 1769. Kiedrzyński Anastazy — Mensa Nazaraea. druk. Częstochowy.
20) 1846. Baliński Karol — Pielgrzymka do Jasnej Góry. druk. w Warszawie z rycinami, czerpał ze źródeł i z gorącem uczuciem chronologicznym porządkiem opisał — znakomite dzieło.
21) 1847. Hawelski Eustachy — przeor Jasnej Góry. Wiadomość historyczna o obrazie na Jasnej Górze. Druk. Częstochowy.
22) 1852. Helleniusza E. — Matka Boska na Jasnej Górze Częstochowskiej — Królowa Korony Polskiej. Paryż.
23) 1882. Załęski Stanisław S. J. — Pamiątka 500 jubileuszu, dr. w Krakowie.
Oprócz powyższych dzieł wiele innych o cudownym obrazie wydano, ob. także: Bzowski — Annales 15, Długosz — hist. ks. 11, Kromer, ks. 20, Miechovita, lib. 4 cap. 36, Krasuski, Regina Poloniae, Gumpenberg — Atlas Marianus N. 48 (Monachii in f. 1675), Tenże — (Ingostadij in 12 T. II. str. 186 z prześliczną ryciną), Drevs Joan, Methodus Peregrinationis, in 12 1684 Vilnae — z nadzwyczaj pięknym miedziorytem. Baronius Martinus Jarosłaviensis — Exemplar Imaginis B. V. M. a Luca depictae. 1600 Romae in f. piękna rycina, dokoła patronowie polscy; jeden ex. z dedykacyą Zygmuntowi III., drugi kardynałowi Cosmo de Torres, Scherrer’a — Atlas (Scythia Magna Polonia). Barącz S. — Cudowne obrazy N. 56. — W niemieckim języku r. 1858 w Poznaniu.
We włoskim języku wyszło dzieło: Breve relatione della prodigiosa imagine della Madre di Dio di Chiaramonte Cestocoviense in Polonia tratta della storia latina del P. G. Gumpenberger (sic), dal P. Gio Vanoviczi. Roma per M. Ercole. 1671 in 4°.
Wyszło także i w francuskim: Precis historique sur le tableau miraculeux de la Sainte Vierge de Schinstochowa en Pologne. r. 1848. Paris. (Z rycinami).
1) Królowa Polska od Boga obrona....
2) Gwiazdo śliczna i wspaniała...
3) Witaj jutrzenko rano powstająca.
4) A Ty miła Jasnogóro, o wspaniały pałacu.
Ob. Kozłowski Kornel... Lud, Pieśni. 1867 r. Warszawa.
