Waltzing Matilda

Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych


Waltzing Matilda • Ballada buszu (australijska pieśń ludowa) • Banjo Paterson
Waltzing Matilda
Ballada buszu (australijska pieśń ludowa)
Banjo Paterson
Tłumaczenie: Electron (z australijskiej odmiany języka angielskiego).
Waltzing Matilda to jedna z najbardziej znanych na świecie pieśni australijskich, wielokrotnie proponowana na australijski hymn narodowy. Jej słowa napisał w roku 1895 Banjo Paterson. Bohaterem piosenki jest włóczęga, który zatrzymał się przy niewielkim stawie, by w cieniu eukaliptusa przyrządzić herbatę. Gdy w międzyczasie do wodopoju przychodzi owca, tramp porywa ją i ukrywa. Po jakimś czasie nad staw przybywają konno trzej policjanci wraz z właścicielem owcy. Gdy odkrywają kradzież, włóczęga rzuca się do wody z okrzykiem "Nie dam wziąć się żywcem" i tonie. Ktokolwiek pojawi się później w okolicach stawu, może usłyszeć jego ducha, śpiewającego refren piosenki – będący zaproszeniem do wspólnej wędrówki. Piosenka jest apoteozą australijskiego umiłowania wolności i włóczęgi.

Rysunek Franka Mahony'ego "Głodując na szlaku" z końca XIX wieku (podpis pod rysunkiem: "Barany, wszędzie barany ale nic do jedzenia").
Oryginalny rękopis piosenki Waltzing Matilda, zapisany przez Christinę Macpherson ok. roku 1895, oparty na zapamiętanej przez nią melodii i słowach skomponowanych przez Banjo Patersona.

"W tany z Matyldą"

Wesoły tramp przysiadł w zakolu rzeki raz,
Pod cieniem drzewa zwanym "kuliba",
I śpiewał zerkając czy w kociołku woda wrze:
"Kto ruszy w tany z Matyldą, już dziś?"
W tany z Matyldą, w tany z Matyldą
"Hej pójdźmy razem z Matyldą przez świat"
I śpiewał zerkając czy w kociołku woda wrze:
"Kto ruszy w tany z Matyldą, już dziś?"
W tany z Matyldą, w tany z Matyldą
"Hej pójdźmy razem z Matyldą przez świat"

Zbiedzona owca u wodopoju pojawiła się,
Skoczył hyżo tramp i w mig capnął ją,
Upchnął jagnię do torby chytrze nucąc tak:
"Ty ruszysz w tany z Matyldą, już dziś"
W tany z Matyldą, w tany z Matyldą
"Ty ruszysz w tany z Matyldą, już dziś"
Upchnął jagnię do torby chytrze nucąc tak:
"Ty ruszysz w tany z Matyldą, już dziś"

Nadjechał farmer na rumaku czystej krwi,
Za nim policjanci - raz, dwa, trzy,
"Komu skradłeś owcę, tę wychylacą z torby łeb?"
"Oj, zapomnij o tanach z Matyldą, już dziś"
O tanach z Matyldą, o tanach z Matyldą
"Oj, zapomnij o tanach z Matyldą, już dziś"

Zerwał się tramp i rzucił w rzeki toń,
"Nie weźmiecie mnie żywcem", krzyknął doń,
Mijając rzekę niejeden słyszał cichutki ducha głos:
"Kto ruszy w tany z Matyldą, już dziś?"
W tany z Matyldą, w tany z Matyldą
"Kto ruszy w tany z Matyldą, już dziś?"
Mijając rzekę niejeden słyszał cichutki ducha głos:
"Kto ruszy w tany z Matyldą, już dziś?"


align=left Niektórzy wikiskrybi uważają, że interpretacja zwrotu "waltzing Matilda" w niniejszym tekście jest niezgodna z opisem w haśle Waltzing Matilda w Wikipedii. Zobacz fragmenty dyskusji na ten temat.

Przypisek tłumacza:

Poniższy utwór jest swobodną interpretacją tekstu angielskiego próbującego oddać przede wszystkim jego ducha. Wiele wyrażeń oryginalnych jest nieprzetłumaczalnych lub trudno przetłumaczalnych na język polski. Fraza waltzing Matilda (także: humping the bluey) jest dość wieloznaczna i oznacza nie tylko (choć przede wszystkim) "czynność niesienia tobołka" (zobacz: Waltzing Matilda. Znaczenie niektórych terminów i zwrotów).

Matylda to także starogermańskie imię żeńskie oznaczające "potężną wojowniczkę". W australijskim slangu oznacza ono tobołek podróżnika (zawinięty w gruby zrolowanym koc) ale może ono oznaczać także de facto żonę, która towarzyszy wędrowcowi. I w australijskim buszu tobołek trampa był traktowany de facto jako rodzaj jego żony.

Z drugiej strony angielskie wyrażenie waltzing może kojarzyć się także z kimś tańczącym walca, walcującym w rytm muzyki...

Podsumowując: fraza waltzing Matilda może oznaczać m.in. zaproszenie do wędrówki ("bierz tobół i w drogę"), wędrówkę z tobołkiem, taniec z tym zawiniątkiem, taniec lub wędrówkę z żoną, z kimś najbliższym i symbolizuje ducha wolności i niczym nieskrępowanej wędrówki przez australijski busz.

Autor tłumaczenia użył jako zamiennika terminu waltzing Matilda polskiego wyrażenia "pójść w tany", które oznacza nie tylko chęć zatańczenia ale także m.in. wypad na szaloną eskapadę czy też wędrówkę. I wydaje się mu ono najbliższym polskim odpowiednikiem tego australijskiego idiomu. Chociaż oczywiście jest to zawsze rzecz dyskusji...

Na tym polega m.in. piękno tej piosenki, że w poszczególnych zwrotkach jej refren jest prawie taki sam ale znaczy jednak coś innego. Trudno jest oddać w języku polskim ich nowe znaczenie nie zmieniając choć trochę użytych słów...

Tłumaczenie zostało udostępnione na innej licencji niż tekst oryginalny.
Oryginał


Znak domeny publicznej
Tekst lub tłumaczenie polskie jest własnością publiczną (public domain), ponieważ prawa autorskie do niego wygasły (expired copyright).
 Informacje o pochodzeniu tekstu możesz znaleźć w dyskusji tego tekstu.
Tłumaczenie


Tekst udostępniony jest na licencji Creative Commons Attribution 2.5.

Informacje o pochodzeniu tekstu możesz znaleźć na stronie dyskusji.
W innych językach