Raport komisji Mazura/Rozdział IV
Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych
Spis treści |
[edytuj] Podsumowanie
Komisja nie uznała za możliwe ścigania karnego wszystkich winnych osób z organów b. Informacji, prokuratury i sądownictwa za łamanie praworządności w minionym okresie zarówno z uwagi na różny stopień zawinienia, jak i ze względu na różnice w stanowiskach i funkcjach, co powinno skutkować rozmaitą odpowiedzialnością różnych osób.
Nie bez znaczenia jest przy tym znaczny upływ czasu, co powoduje niedostateczność dowodów w stosunku do niektórych osób, a ponadto fakt, że w stosunku do b. funkcji MBP zapadło już przedawnienie 5-letnie i byłoby tylko formalnie słuszne ściganie oficerów b. Informacji za czyny identyczne, popełnione nieraz jednocześnie, w stosunku do tej samej osoby i w tej samej sprawie.
W związku z tym komisja wnioskuje wdrożenie postępowania karnego tylko w stosunku do tych osób, o których winie nabrała głębokiego przekonania na podstawie przestudiowanego materiału, bezpośrednich rozmów i obserwacji oraz przeglądu akt operacyjnych, śledczych, kontrolnych i sądowych b. skazanych lub b. aresztowanych, opierając się prawie wyłącznie na sprawach sfingowanych, które zostały uprzednio uznane za takie przez sąd lub prokuraturę.
Komisja nie objęła wnioskiem o wszczęciu postępowania karnego tych osób, co do których Prokuratura Wojskowa rozporządza konkretnym materiałem dowodowym odnośnie do popełnienia w toku śledztwa zbrodni zabójstwa lub bardzo ciężkiego uszkodzenia ciała, a za tym co do których żadne wnioski są nie na miejscu, gdyż ustawa karna nie pozostawia tu żadnej innej drogi poza ściganiem karnym. Jeśli chodzi o tryb postępowania karnego p-ko 2 b. prokuratorom i 3 b. sędziom komisja doszła do przekonania, że nie jest niezbędne stosowanie do nich aresztu tymczasowego, z wyj. b. prokuratora Ligięzy i b. sędziego Aspisa, co do których wymagałoby tego dobro śledztwa (możliwość matactwa).
Co do oddania pod sąd komisja jest zdania, że nic nie stoi na przeszkodzie osądzenia wszystkich winnych przez sąd wojskowy, który jest właściwy z mocy ustawy. Natomiast wskazanym byłoby, aby śledztwo przeciwko byłym prokuratorom wojskowym i byłym sędziom wojskowym było prowadzone przez prokuraturę powszechną ze względu na możliwość skrępowania prokuratora wojskowego względami środowiskowymi i więzami koleżeństwa.
Co do perspektyw śledztwa i sądzenia komisja jest przekonana, że zarówno wina będzie udowodniona, jak i wymierzona kara. Przy tym należy liczyć się:
1. odnośnie do dwóch prokuratorów - z oddaniem pod sąd, skazaniem i darowaniem orzeczonej kary na podstawie amnestii,
2. odnośnie do trzech b. sędziów - z możliwością osądzenia z art. o usiłowanym wzgl. dokonanym zabójstwie (kara ustawowa - do kary śmierci włącznie), a co najmniej z art. o nadużyciu władzy i niedopełnieniu obowiązku (kara ustawowa do dziesięciu lat więzienia).
Stwierdzając niesłuszność lub niecelowość ścigania karnego w stosunku do niektórych osób, komisja uznała za słuszne zróżnicowanie odpowiedzialności i wyciągnięcie następujących konsekwencji:
1. zwolnienie ze służby w wojsku, dyscyplinarne lub z powodu nieprzydatności (termin pragmatyki wojskowej),
2. usunięcie z organów wymiaru sprawiedliwości wzgl. Informacji,
3. obniżenie stopnia wojskowego,
4. zakaz wyjazdu za granicę lub piastowania eksponowanych stanowisk publicznych w kraju przez okres pięciu lat (kilka osób). Konsekwencje te mogą być stosowane łącznie.
Jednocześnie komisja uważa za konieczne przekazanie nin. sprawozdania Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej celem wyciągnięcia odpowiednich konsekwencji partyjnych oraz sekretariatowi Komitetu Centralnego celem ustosunkowania się do wymienionych w nin. sprawozdaniu oficerów radzieckich.
[edytuj] Wnioski w stosunku do osób z organów b. Informacji
A. Odpowiedzialność osób należących do kierownictwa organów b. Informacji. Postępowanie karne należy wszcząć przeciwko następującym osobom:
1. KOCHAN Władysław, płk rez.;
2. NOTKOWSKI Mieczysław, płk rez.;
3. FRYDMAN Mateusz, płk rez.
Przy czym w toku śledztwa niewątpliwie ujawni się współsprawstwo i współodpowiedzialność z A. Fejginem.
W stosunku do KUHLA Stefana komisja nie wnioskuje na podstawie posiadanych danych postępowania karnego, sądząc, że w razie wszczęcia podlegałoby prawdopodobnie umorzeniu na podstawie amnestii.
Komisja również nie obejmuje powyższym wnioskiem tych osób, co do których Prokuratura Wojskowa rozporządza już niewątpliwymi dowodami popełnienia w toku śledztwa zbrodni (zabójstwa lub bardzo ciężkiego uszkodzenia ciała) i których pociągnięcie do odpowiedzialności następuje z mocy samej ustawy - niejako automatycznie - jak np. KULAK Józef, mjr rez. i JURKIEWICZ Jan, kpt. rez. (obaj pod zarzutem zabójstwa), URBANIAK Marian, mjr rez. (pod zarzutem bardzo ciężkiego uszkodzenia ciała w wyniku przestępczych metod śledztwa), WOJDA Mieczysław, mjr rez. i CZEKAŁA Edmund, ppłk rez. (obaj pod zarzutem zabójstwa w wyniku przestępczych metod śledztwa), przy czym grupa ta może jeszcze ulec poszerzeniu o osoby, co do których naczelny prokurator wojskowy zdobył już lub zdobędzie dowody w toku śledztwa (np. istnieją poważne dane wskazujące na zbrodniczą działalność NIEDZIELINA Jana, ppłk. rez., w sprawie przeciwko rozstrzelanym oficerom marynarki wojennej).
B. Odpowiedzialność oficerów b. Informacji.
I grupa - najbardziej obciążani z tytułu niedozwolonych metod śledztwa (w porządku alfabetycznym) - w stosunku do których komisja wnioskuje obniżenie o dwa stopnie wojskowe (dla 16) oraz zwolnienie dyscyplinarne (poz. 3, 4, 5, 8, 12, 14 i 16 - tj. 7 osób) jak również zawiadomienie CKKP:
1. BAJRASZEWSKI Lucjan, mjr rez. - obn. do st. por. rez.;
2. BOREL Anatol, kpt. rez. - obn. do st. ppor. rez.;
3. DYMEK Stanisław, mjr - zwolnienie i obn. do st. por. rez.;
4. KNAPIUK Benedykt kpt. - zwol. i obn. do st. ppor. rez.;
5. KORNEL Jerzy, ppłk - zwol. i obn. do st. kpt. rez.;
6. KUHL Stefan, płk rez. - obn. do st. mjr. rez.;
7. KULIK Mikołaj, mjr rez. - obn. do st. por. rez.;
8. KUREK Władysław, kpt. - zwol. i obn. do st. ppor. rez.;
9. LEŚNIEWSKI Lucjan, ppłk rez. - obn. do st. kpt. rez.;
10. LIS Mieczysław, mjr rez. - obn. do st. por. rez.;
11. LITWINIONEK Jan, kpt. rez. - obn. do st. ppor. rez.;
12. MATELA Kazimierz, ppłk - zwol. i obn. do st. kpt. rez.;
13. NIEDZIELIN Eugeniusz, ppłk rez. - obn. do st. kpt. rez.;
14. OLEJNICZAK Henryk, mjr - zwol. i obn. do st. por. rez.;
15. WALCZAK Bernard, kpt. rez. - obn. do st. ppor. rez.;
16. ŻYTOMIERSKI Henryk, ppłk - zwoln. i obn. do st. kpt. rez.
Uwaga: Lista nie obejmuje:
1) osób, które wyemigrowały do Izraela: mjr MACIECHOWSKI, ppłk SARNOWSKI, kpt. LINDAUER;
2) mjr. GRZELAKA, którego poprzednio zdegradowano do stopnia szeregowego i zwolniono;
3) osób, przeciwko którym toczy się postępowanie karne (KULAK, JURKIEWICZ, URBANIAK, WOJDA i CZEKAŁA).
II grupa - odpowiedzialni z tytułu niedozwolonych metod śledztwa o mniejszym stopniu zawinienia (w porządku alfabetycznym), w stosunku do których komisja wnioskuje łagodniejsze konsekwencje, tj. obniżenie stopnia o jeden, w stosunku do niektórych zwolnienie z powodu nieprzydatności, względnie przeniesienie do innych organów WP:
1. BARTCZAK Józef, kpt. - obn. o 1 st. i nie powinien pracować w WSW;
2. BORKOWSKI Tadeusz, kpt. - obn. o 1 st., nie powinien pracować w WSW;
3. JURCZAK Tadeusz, kpt. - obn. o 1 st., nie powinien pracować w WSW;
4. KRAUZE Zbigniew, mjr rez. - obn. o 1 st. w rezerwie;
5. KRZEMIEŃ Ignacy, płk rez. - obn. o 1 st. w rezerwie;
6. KUŹNIAK Leonard, por. - obn. o 1 st.;
7. MIROSŁAWSKI Władysław - obn. o 1 st., nie powinien pracować w WSW;
8. LATKA Antoni, kpt. - obn. o 1 st., nie powinien pracować w WSW;
9. OSTROWSKI Franciszek, por. rez. - obn. o 1 st. i może pracować tylko w służbie liniowej;
11. POTEMPSKI Stanisław, kpt. rez. - obn. o 1 st. w rez.;
12. PATLA Stanisław, kpt. rez. - obn. o 1 st. w rez.;
13. RĘBAK Ryszard, kpt. - obn. o 1 st., nie powinien pracować w WSW;
14. SŁABIAK Kazimierz, mjr rez. - obn. o 1 st. w rez.;
15. STASZCZUK Stefan, por. rez. - obn. o 1 st. w rez.;
16. STERN Michał, mjr - obn. o 1 st. i zwolnienie z powodu nieprzydatności;
17. STĘPNIEWSKI Jerzy, ppłk rez. - obn. o 1 st. w rez.;
18. SZERSZEŃ Jerzy, płk rez. - obn. o 1 st.;
19. TURCZYŃSKI Kazimierz, kpt. - nie powinien pracować w aparacie polit. WP;
20. WENELCZYK Jerzy, mjr rez. - obn. o 1 st. w rez.
W grupie oficerów b. MBP, delegowanych do GZI, ponoszą odpowiedzialność za stosowanie opisanych wyżej metod śledztwa:
1. TRUTKOWSKI Wiesław, kpt. rez.;
2. TRONCIK Antoni, kpt. rez.;
3. ŚWISTEK, por. rez.;
4. BRATKOWSKI, mjr rez.
Ponieważ ci oficerowie nie podlegają ministrowi obrony narodowej, Komisja wnioskuje zawiadomienie ministra spraw wewnętrznych z propozycją usunięcia ich z aparatu śledczego z jednoczesnym obniżeniem posiadanego stopnia.
[edytuj] Wnioski w stosunku do prokuratorów
A. Wszczęcie postępowania karnego komisja wnioskuje w stosunku do następujących osób:
1. ZARAKOWSKI Stanisław, gen. bryg. w rez.;
2. LIGIĘZA Henryk, ppłk rez.
Co do innych byłych prokuratorów komisja nie wnioskuje postępowania karnego (poza Aspisem F., który jest wnioskowany w rozdziale o sędziach zarówno z powodu działalności jako prokurator i jako sędzia), gdyż ewentualne inne osoby mogły być ustalone przez prokuraturę tylko w toku śledztwa.
B. Inne konsekwencje.
Komisja wnioskuje następujące konsekwencje (przy zawiadomieniu CKKP z wyjątkiem
RYCHLIKA - bezpart.) w stosunku do b. prokuratorów, z których żaden już nie jest w wojsku:
1. FELDMAN Józef, płk rez. - obniżenie stopnia do majora i zakaz pracy w wym. sprawied.;
2. LITYŃSKI Maksymilian, płk - obniżenie st. do majora i zakaz pracy w wym. sprawied.;
3. FRENKIEL Marian Tadeusz płk rez. - obniżenie st. do majora i zakaz pracy w wym. sprawied.;
4. WOLIŃSKA Helena, ppłk rez. - obn. st. do mjr., niewyciąganie dalszych konsekwencji wobec ukarania przez prokuratora generalnego;
5. DYTRY Zenon, ppłk rez. - j.w.;
6. RYCHLIK Zenon, ppłk rez. - j.w.;
7. BANASZEK Stanisław, mjr rez. - obn. do st. kpt., zakaz pracy w wym. sprawied.;
8. METT Mieczysław, kpt. - obn. do st. ppor., przy czym w stosunku do trzech pierwszych osób (FELDMAN, LITYŃSKI i FRENKIEL) powinien być zastosowany przez okres lat pięciu zakaz wyjazdu za granicę lub piastowania w kraju eksponowanego stanowiska publicznego.
[edytuj] Wnioski w stosunku do b. sędziów
A. Wszczęcie postępowania karnego komisja wnioskuje w stosunku do następujących osób:
1. ASPIS Feliks, płk rez.;
2. KARCZMARZ Teofil, ppłk rez.;
3. KRUPSKI Julian, płk rez.
Przy czym w toku śledztwa prokurator powinien ustalić stopień odpowiedzialności b. sędziego WIDAJA Mieczysława, zgodnie z treścią rozdziału o ocenie sędziów. W stosunku do KARLINERA Oskara komisja na podstawie posiadanych danych nie wnioskuje postępowania karnego, sądząc, że w razie wszczęcia podlegałoby prawdopodobnie umorzeniu na podstawie amnestii.
B. Inne konsekwencje.
Komisja wnioskuje następujące konsekwencje w stosunku do b. sędziów NSW (przy jednoczesnym zawiadomieniu CKKP):
1. KARLINER Oskar, płk rez. - obn. do st. mjr. rez., zakaz pracy w wym. sprawied.;
2. HOCHBERG Leon, ppłk rez. - obn. do st. pkt. rez., zakaz pracy w wym. sprawied.;
3. WARECKI Józef, płk rez. - obn. do st. kpt. rez.;
4. PARZENIECKI Piotr, płk rez. - obn. do st. mjr. rez.;
5. MIODUSKI Kryspin, płk - obn. do st. ppłk. i przeniesienie do woj. sądu okr.;
6. KRASUSKI Zygmunt, ppłk - obn. do st. mjr. rez. i przeniesienie do w. sądu okr.;
7. MICHNIK Stefan, kpt. - przeniesienie do woj. sądu okr.; Przy czym w stosunku do trzech pierwszych osób (KARLINER, HOCHBERG, WARECKI) powinien być zastosowany przez okres lat pięciu zakaz wyjazdu za granicę lub piastowania w kraju eksponowanego stanowiska publicznego.
[edytuj] Podpisy
Warszawa, dnia 29 czerwca 1957 r.
Przewodniczący komisji:
(-) podpis nieczytelny
Członkowie:
(-) podpisy nieczytelne
