Kronika Cesarskiego Urzędu Pocztowego w Katowicach

Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych

Spis treści 1 Opis miejscowej placówki pocztowej 1.1 Geograficzne położenie miejscowości, jej powstanie i pochodzenie jej nazwy oraz główne momenty historyczne 1.2 Ukształtowanie terenu, na którym znajduje się miejscowość, zasoby geologiczne okolicy (materiały budowlane), warunki zaopatrzenia w wodę z uwzględnieniem warunków zdrowotnych (epidemie). Osobliwości klimatu 1.3 Stosunki językowe i religijne mieszkańców 1.4 Głównie używane rasy koni 1.5 Miejscowy ruch drogowy. Rozwój handlu i rzemiosła (ilość księgarń), główne rodzaje żywności służące wyżywieniu mieszkańców. Główne źródła zaopatrzenia miejscowości i jego okolic 1.6 Administracja państwowa i wojskowa 1.7 Inne dane określające charakter miejscowości 2 Opis placówki pocztowej 2.1 Założenie placówki pocztowej, jej historia i nazwiska kierowników placówki 2.2 Historia połączeń pocztowych pomiędzy miejscowościami. Ruch publiczny mający wpływ na użyteczność urządzeń pocztowych 2.3 Informacje dotyczące budynku pocztowego 2.4 Charakterystyczne cechy przesyłek listowych i towarowych: np. w których kierunkach głównie przebiegały, czy i jakie specjalne przedsiębiorstwa głównie parcytypowały w wysyłkach pączkowych i pieniężnych, czy istnieje ożywiony ruch pocztowy z zagranicą i głównie z którymi krajami 2.5 Wykaz gazet i czasopism ukazujących się w tej miejscowości. Wykaz głównie czytanych gazet w Katowicach

[edytuj] Opis miejscowej placówki pocztowej

[edytuj] Geograficzne położenie miejscowości, jej powstanie i pochodzenie jej nazwy oraz główne momenty historyczne

W południowo wschodniej części państwa pruskiego, koło Mysłowic w odległości ok. 12 km od miejsca, w którym graniczyły ze sobą trzy cesarstwa — Niemiec, Rosji, Austrii — czyli w tzw. trójkącie cesarskim oraz w odległości około 8,9 km od miejscowości Sosnowiec wówczas należącej do Rosji, znajduje się nad rzeką Rawą miasto Katowice (Kattowitz), zlokalizowane na wschodniej długości 37° i północnej szerokości 50°.

Powstanie tej miejscowości zawdzięczamy założeniu kuźni koło stawów znajdujących się w okolicy dzisiejszego zamku, na terenach folwarku Bogucice (Bogutschütz). Autentyczność tych danych potwierdza fakt, że w roku 1809 miejscowość „Katowice" w księgach wieczystych zapisana jest pod nazwą Kuźnica Bogucka (Bogutschützer Hammer), Ponadto znajdujemy na mapie ziem księcia pszczyńskiego wydanej przez Hohmanna w Norymberdze w roku 1736 kuźnię pod tą samą nazwą, gdzie dziś znajdują się Katowice. Na tym obszarze nie oznaczono zabudowań poza wspomnianą kuźnią. Kattowitz (Katowice) zawdzięcza swą nazwę prawdopodobnie słowiańskiemu słowu „katować” — miejsce straceń. W roku 1839 ówczesny możnowładca Franz von Winckler z Miechowic (Miechowitz) kupił miejscowość Katowice łącznie z folwarkami Bogucice i Brynów wchodzącymi w skład jednego kompleksu. Możnowładca powierzył swemu tajnemu radcy Grundmannowi, jako generalnemu dyrektorowi, sprawowanie centralnej administracji nad wszystkimi terenami należącymi do Katowic. Staraniom Grundmanna zawdzięczamy, że w 1846 r. została uruchomiona trasa górnośląskiej kolei wiodąca przez Katowice. Był to decydujący moment dla szybkiego rozwoju tej miejscowości, której w dniu 28 grudnia 1866 r. nadano prawa miejskie. Od tej chwili pozostałą w tej okolicy część folwarku (Dominium) będącego w posiadaniu Winklera nazwano „Schlossbezirk Kattowitz”. Dysponowała ona własnym zarządem gminnym. Główny zarząd dóbr Tiele-Wincklera przeniesiono w dniu 1 marca 1908 r. do Kujan .

[edytuj] Ukształtowanie terenu, na którym znajduje się miejscowość, zasoby geologiczne okolicy (materiały budowlane), warunki zaopatrzenia w wodę z uwzględnieniem warunków zdrowotnych (epidemie). Osobliwości klimatu

Ziemię wokół Katowic zaliczamy względem jakości gleby do 6 —tej lub 7 —mej klasy. Von Winckler zapłacił w 1839 r. około 8 talarów za jedną morgę (2500 m. kw.). Pod tą mało wydajną glebą znajdowały się trudne do oszacowania ale ogromne zasoby węgla kamiennego. Często znajdował się on tak płytko, że sięgał omal zewnętrznej warstwy ziemi. Pod cienką powłoką gleby zalegały wydatne gliny, które wykorzystywano do wyrobu cegieł. Zapotrzebowanie na ten budulec było w tej okolicy wówczas ogromne, ze względu na wznoszenie budynków zarówno miejskich jak i kościelnych wyłącznie z cegieł.

Rejon Katowic dysponował niewielką ilością źródeł wody. Rzeka Rawa płynąca od zachodu wpada do Przemszy z biegiem czasu stała się zbiorowiskiem wód odpadowych spływających z kopalń i hut. Charakteryzowała się wysokim stężeniem siarki oraz kwasów metalicznych co powodowało, że nie nadawała się dla celów pitnych.

Różne były koleje korzystania ze źródeł wodnych. Początkowo wiercono studnie, aby uzyskać wodę pitną. Ponieważ jednak wody gruntowe były wysysane przez kopalnie w miarę upływu czasu zaczęto korzystać ze zbiorników wodnych, które powstawały w zagłębieniach wokół cegielni i zapadłych terenów kopalnianych. Mimo to w tym czasie nie wybuchały epidemie. Do najczęstszych chorób występujących wówczas zaliczano reumatyzm i gicht wywoływanych przez surowy klimat. Od października 1887 r. Katowice posiadają własny rurociąg czerpiący wysokiej jakości wodę z zatopionej kopalni „Rosaliengrube” ( pow. Bytom). Katowice znajdują się na wysokości 270 m nad poziomem morza co powoduje, że do miasta docierają ostre wiatry wschodnie i północno wschodnie, jak również chłodne wiatry tatrzańskie i beskidzkie.

[edytuj] Stosunki językowe i religijne mieszkańców

Katowice są miastem o charakterze niemieckim, gdzie głównie używany jest język niemiecki. Język polski natomiast używany jest na peryferiach miasta, gdzie ludność również zna język niemiecki lecz nie używa tego języka będąc pod wpływem agitacji z Wielkopolski. Przeważająca część ludności, około %, jest wyznania rzymsko — katolickiego. Dawniej podlegała ona wpływom ultramontańskim, ale z biegiem czasu większość przeszła pod wpływy polskie. Do starokatolickiej parafii należy dziś ok. 500 parafian. 3/16 część ludności należy do wyznania ewangelickiego zaś 1/16 do wyznania izraelskiego.

[edytuj] Głównie używane rasy koni

Nie istniały hodowle koni, mimo ogromnych potrzeb ze strony kopalnictwa i hutnictwa, gdzie pracują one zarówno na powierzchni jaki pod ziemią. Większość w przemyśle pracujących koni pochodzi z Galicji. Nie są to konie rasowe, ale są odporne na trudne miejscowe warunki pogodowe. Rozwijają się dobrze mimo złej paszy i ponadto nie wymagają specjalnej pielęgnacji.

[edytuj] Miejscowy ruch drogowy. Rozwój handlu i rzemiosła (ilość księgarń), główne rodzaje żywności służące wyżywieniu mieszkańców. Główne źródła zaopatrzenia miejscowości i jego okolic

Tak jak przeniesienie Zarządu Dóbr Tiele-Wincklera do Katowic miało wpływ na rozwój miasta, tak samo miało ono decydujący wpływ na rozwój ruchu drogowego oraz budowę drogi kolejowej. Poprzez budowę kolei zabezpieczono środki transportowe, których do tej pory brakowało dla przewozu licznych produktów.

W wyniku budowy linii kolejowej Kędzierzyn — Mysłowice w 1846 r., Katowice— Racibórz— Karniów w 1858 r., połączenie Katowice - Dziedzice, Katowice stały się głównym węzłem kolejowym. Ponad 100 pociągów w tej liczbie ok. 80 dla ruchu osobowego przechodziło dziennie przez stację Katowice. Liczba pociągów pośpiesznych na trasie z Katowic przez Wrocław do Berlina wzrosła w czasie działalności ministra Budde do sześciu dziennie. Od 1 maja 1906 r. w miesiącach letnich kursuje pociąg pośpieszny (D-Zug) do Berlina i z powrotem przez Kędzierzyn— Kamieniec Ząbkowicki— Kłodzko— Jetrichovice — Zgorzelec- Cottbus stwarzając szybsze połączenia z okręgiem przemysłowym, kąpieliskami ( (zdroje ) i górami śląskimi.

Pod nazwą Górnośląski Okręg Przemysłowy rozumiemy trójkąt, który powstał przez połączenie linii łączącej Tarnowskie Góry — Gliwice — Mysłowice, której wschodnią część stanowi granica z Rosją. Dzięki temu połączeniu zaistniał bardzo rozwinięty ruch kolejowy. Następnym środkiem lokomocji Katowic były tramwaje elektryczne, które łączą wszystkie ważne miejscowości okręgu przemysłowego, służąc co prawda w obecnym okresie dodatkowo tylko transportowi poczty, lecz w przyszłości służyć mają również przewozowi towarów. Znaczenie miejscowości dla handlu i ruchu drogowego potwierdza fakt, że od 1. kwietnia 1895 r. Katowice są siedzibą Okręgowej Dyrekcji Kolei, zaś od 1. kwietnia 1904 r. siedzibą Dyrekcji Generalnej Górnośląskich Linii Tramwajowych, która została przeniesiona z Bytomia. Dzięki zapewnieniu odpowiednich środków transportowych służących przewozowi towarów kopalnictwo i hutnictwo uzyskały wysokie poziomy produkcji.

Hrabia Tiele — Winckler przekształcił własne przedsiębiorstwa w spółkę akcyjną pod nazwą „Kattowitzer Aktien - Gesellschaft fur Bergbau und Huttenbetrieb„ (Katowicka Spółka Akcyjna dla Górnictwa i Hutnictwa), której Dyrekcja Generalna siedzibę swoją ulokowała w Katowicach. Do tej spółki należą : sześć kopalń, dwie huty i cztery folwarki. Znaczenie i skala zakładów hutniczych oraz kopalń zaczęły wymagać zewnętrznej i wewnętrznej ochrony wspólnych interesów na terenie całego okręgu. Powstała zatem konieczność utworzenia odpowiedniego związku do którego wybrano zarząd (Vorstand) spośród kierownictwa. Związek powstał na własnym terenie w Katowicach pod nazwą „Oberschlesischer Berg — und Hüttenmannischer Verein” (Górnośląski Związek Górników i Hutnikow). Działalność kopalń i zakładów hutniczych przyczyniła się także do założenia „Oberschlesischen Dampefkessel—Überwachungs-Vereins" (Górnośląskiego Związku Nadzoru Kotłów Parowych ) z siedzibą w Katowicach.

Równolegle z rozwojem zakładów przemysłowych rozwijał się także handel i rzemiosło jako główne źródło wyżywienia ludności. Rozwój górnictwa przyczynił się również do rozkwitu przemysłu drzewnego. Powstało tu 19 przedsiębiorstw handlu drewnem. Położenie Katowic w centrum okręgu przemysłowego oraz w pobliżu granicy rosyjskiej jak i w niewielkiej odległości od granicy austriackiej było bardzo korzystne dla rozwoju handlu. Jakkolwiek na terenie miasta znajdował się zakład Huta Marty — produkujący wyroby walcowanego żelaza — jak również dwie huty „Phosphorbrauzehutten” to jednak na terenie miasta Katowice przewagę ma handel i rzemiosło. To przesądziło, że Katowice nazwać można miastem o przewadze handlu.

Znajdują się tu:

• 154 agencje handlowe i przemysłowe
• 15 banków i zakładów finansowych
• 37 przedsiębiorstw budowlanych
• 29 przedsiębiorstw materiałów budowlanych i części dla kopalń i hutnictwa
• 9 kamieniarzy
• 13 introligatorni
• 11 drukarni
• 10 kawiarni
• 6 chemicznych laboratoriów
• 12 chemicznych zakładów czyszczenia
• 39 zakładów dorożkarsko—furmańskich
• 21 przedsiębiorstw handlu wyrobami żelaznymi
• 11 przedsiębiorstw instalacyjnych
• 72 sklepów rzeźniczych
• 10 przedsiębiorstw handlu mąką i zbożem
• 18 hoteli i pensjonatów
• 52 sklepów spożywczych typu kolonialnego
• 33 sklepy odzieżowe
• 14 sklepów lub domów mody
• 10 mleczarni
• 13 sklepów papierniczych
• 29 zakładów czyszczenia
• 97 restauracji
• 15 sklepów obuwniczych
• 13 przedsiębiorstw spedycyjnych
• 21 zakładów względnie biur technicznych ( projektowanie )
• 6 przedsiębiorstw handlu winem
• 14 wydawnictw gazet
• 14 cegielni parowych
• 26 sklepów tytoniowych ( z cygarami )
• 27 inżynierów wolnopracujących

Czynny udział w rozwoju miasta mają organizacje związkowe. Działają tu :

• 11 związków wspierających sztukę i wiedzę
• 12 związków o charakterze użyteczności publicznej
• 30 związków wyznaniowych
• 8 związków kombatantów wojennych
• 34 związki wspierające narodowość niemiecką oraz interesy komunalne, zawodowe i socjalne
• 22 związki sportowe
• 12 związków wspierających życie towarzyskie
• 9 związków loteryjnych.

Należy tu także wymienić królewskie konserwatorium muzyczne na czele którego stal dyrektor Meister, zmarły w dniu 25. Stycznia 1907r. Był on założycielem chóru mieszanego „ Meister— Verein”, który następnie prowadził pan von Lücke. Jego słynna działalność była znana poza granicami Śląska ściągając na urządzane tam koncerty nie tylko dużą ilość uczniów, ale również miłośników śpiewu z okolic. Głównymi dostawcami surowców jak np. rud żelaza jest Szwecja i Hiszpania, drewna dla kopalń lasy pszczyńskie i Galicja, dla manufaktury wełny i innych produktów Wrocław, Berlin, Saksonia. Okolice Pszczyny i Galicja były podstawowym źródłem zaopatrzenia w jarzyny i owoce. Głównymi odbiorcami wyrobów kopalń i hut są Szczecin, Austria i Rosja.

Najbliższymi odbiorcami artykułów handlowych Katowic były następujące miejscowości: Hajudki(Bismarckhütte), Wełnowiec (Hohenlohenhütte), Zawodzie, Szopienice, Rozdzień, Świętochłowice, Tychy, Dąb, Ligota (Idaweiche), Murcki (Emannuelssegen), Zalęże i Bogucice, których łączna ilość mieszkańców wynosiła 140 000. Do bardziej oddalonych rynków zbytu należą, w pierwszej kolejności Rosja i Galicja oraz miasta Królewska Huta (Königshütte), Siemianowice (Laurahütte), Mysłowice i Pszczyna.

[edytuj] Administracja państwowa i wojskowa

Po uruchomieniu w 1859 r. połączenia kolejowego Warszawa — Wiedeń zbudowano dojazdową linię Katowice — Ząbkowice, na której założono placówkę celną 1. klasy, a w 1864 r. inspektorat ruchu kolei górnośląskiej oraz w roku 1866 r. po uzyskaniu przez Katowice ordynacji miejskiej administrację miejską .

W 1871 r. Katowice otrzymują urząd katastralny, zaś 1872 r. komisję sądową (Gerichtskommision). W 1873 r. utworzono powiat katowicki przez co Katowice uzyskują rangę starostwa. W ślad za tym powstają: urząd finansowy, inspektorat szkolny, urząd budowlany oraz inspektorat sanitarny. W tym samym roku przeniesiono do Katowic zarząd górnośląskiej kolei, który nieco później przemianowano na urząd ruchu kolejowego.

W dniu 1 kwietnia 1893 r. przeniesiono do Katowic Oddział Narodowego Banku Rzeszy, zaś 1 kwietnia 1873 r. Królewską Dyrekcję Kolei.

W roku 1899 wydzielono Katowice z powiatu katowickiego, tworząc powiat miejski Katowice.

W Katowicach znajdują swe siedziby :

• Królewska Okręgowa Komendantura Wojskowa dla miasta i powiatu Katowice
• Cesarski Urząd Pocztowy.
• Cesarski Urząd Telegraficzny
• Królewski Sąd Okręgowy
• Królewski Urząd Górniczy Katowice północne.
• Królewski Urząd Górniczy Katowice południe
• Królewskie Starostwo
• Królewski Okręgowy Urząd Skarbowy
• Królewski lekarz obwodowy
• Królewski weterynarz dla okręgu terenów przygranicznych
• Królewski Inspektorat dla rzemiosła i handlu
• Królewski Oddział Urzędu Celnego I
• Królewska Komisja do określania podatku dochodowego
• Królewskie Gimnazjum
• Królewska Szkoła Górnicza
• Królewski Inspektorat Szkolny dla okręgu I
• Królewski Inspektorat Szkolny dla okręgu II
• Królewska Miejska Szkoła Wyższa
• Królewska Wyższa Szkoła Żeńska z uczelnią dla nauczycielek.
• Królewska Męska Szkoła Średnia
• Królewska Szkoła Średnia dla dziewcząt
• Królewskie Szkoły Podstawowe I, II i III
• Siedziba parafii ewangelickiej
• Siedziba parafii katolickiej
• Siedziba parafii starokatolickiej
• Siedziba zarządu synagogi.
• Siedziba książęco-pszczyńskiej dyrekcji górniczej

[edytuj] Inne dane określające charakter miejscowości

Jakkolwiek mieszkańcy miast głównie parali się rzemiosłem, to w Katowicach przeważają urzędnicy i kupiectwo. Katowice posiadały w 1825 r. 675 mieszkańców, zaś w roku 1840 - 1326.

[edytuj] Opis placówki pocztowej

[edytuj] Założenie placówki pocztowej, jej historia i nazwiska kierowników placówki

W dniu 1 kwietnia 1851 r. otwarto połączoną placówkę pocztowo —telegraficzną jako ekspedycję II klasy, którą w roku 1858 przekształcono w ekspedycję I klasy zaś w roku 1864 w urząd pocztowy I klasy. W roku 1869 wydzielono urząd telegraficzny, zakładając oddzielną placówkę telegraficzną. Placówkę tę zlikwidowano 1. października 1877 r. włączając ją ponownie do urzędu pocztowego. W dniu 1.października 1885 r. otwarto placówkę dla pośrednictwa rozmów telefonicznych, zaś 1 kwietnia 1887 r. założono publiczną rozmównicę telefoniczną. 1. kwietnia 1898 r. urząd pocztowy włączono do pierwszej grupy wyposażeń.

W dniu 1 sierpnia 1905 r. wyłączono z urzędu pocztowego urząd telegraficzny wraz z placówką pośrednictwa rozmów telefonicznych i publiczną rozmównicą i utworzono pod kierownictwem dyrektora telegraficznego Krügera samodzielny urząd telegraficzny. Publiczną rozmównicę wcielono w dniu 1 lipca 1906 r. ponownie do urzędu pocztowego.

Kierownikami urzędu byli:

• Bohn - od 1851-1852, spedytor pocztowy
• Altrock
• Obst - od 1852-1857, spedytor pocztowy
• Hanke - od 1857-1864, spedytor pocztowy
• Schitting
• Van Seydlitz - 1864 - 31.09.1876, dyrektor urzędu
• Schuppe - 01.10.1876-30.03.1885 dyrektor urzędu
• Drescher
• Hawrda
• Brandt

[edytuj] Historia połączeń pocztowych pomiędzy miejscowościami. Ruch publiczny mający wpływ na użyteczność urządzeń pocztowych

Od 1846 roku na trasie Królewska Huta — Mysłowice i Królewska Huta Katowice i z powrotem były transportowane przesyłki pocztowe. Wraz z uruchomieniem połączeń kolejowych Wrocław —Kędzierzyn— Mysłowice- Katowice— Dziedzice, na tej trasie dokonywano odpraw poczty i pasażerów. Codziennie odprawiano tu około sześćdziesięciu przychodzących i pięćdziesięciu wychodzących przesyłek pocztowych.

Przesyłki były różne co do ilości i obejmowały w poszczególnych przypadkach od 25 do 100 worków pocztowych. Ruch pasażerski z Rosji i Austrii był bardzo ożywiony, tak samo jak bardzo był żywy handel na terenie miasta .To wszystko miało znaczny wpływ na stojące do dyspozycji urządzenia pocztowe. Ze względu na niepewne warunki w Rosji (Polsce) wielka ilość handlarzy i kupców pochodzenia żydowskiego przybywających pociągami z Sosnowca realizuje tu przekazy pieniężne do Niemiec oraz sąsiednich krajów. Ci sami kupcy i handlarze otrzymują na poste restante duże ilości paczek za pobraniem pocztowym , które były głównie przemycane do zaboru rosyjskiego, zaś w mniejszym stopniu do Austrii. Tak znaczna ilość przesyłek za pobraniem wymagała zapewnienia na poczcie dużych pomieszczeń do ich magazynowania i zabezpieczenie opieki i ochrony. To wszystko powodowało wiele trudności znacznie odbiegających od funkcjonowania urzędu pocztowego w normalnych warunkach.

[edytuj] Informacje dotyczące budynku pocztowego

Należąca do Rzeszy parcela pocztowa była wcześniej własnością gminy miejskiej. Została ona na podstawie umowy z dnia 9 maja 1891 r. zakupiona przez zarząd pocztowy za kwotę 57 000 marek, a następnie dnia 2 kwietnia 1892 r. przejęta przez nowego właściciela. Transakcja ta została zapisana w księgach wieczystych Katowic pod nr 648, w której parcela o pow. 2 494 m2 i długości 57 m ustawiona jest frontem do ul. Pocztowej. Wznoszenie budynku rozpoczęto 9 czerwca 1892 r., a zakończono dnia 2 grudnia 1893 r. Otwarcie urzędu pocztowego odbyło się 3 grudnia 1893 r.

Na tej parceli wybudowano:

• Główny budynek za 168 645 marek i 47 fenigów
• Budynki pomocnicze za 6 745 marek i 61 fenigów
• Urządzenia pomocnicze za 18 488 marek i 1 fenig.

Ze względu na silny rozwój ruchu pocztowego już w roku 1900 wyposażenie nowego urzędu okazało się niewystarczające. Tak więc w dniu 1 kwietnia 1904 r. rozpoczęto przebudowę głównego budynku, przyłączając do niego dodatkowy dwupiętrowy budynek o długości 10 metrów od strony podwórka, w którym zlokalizowano okienka do przyjmowania i wydawania paczek. Na pierwszym piętrze umieszczono część urzędu telegraficznego. Koszty tej przebudowy i dodatkowego budynku wynosiły 115 785 marek i 29 fenigów, tak że całość tego kompleksu łącznie z nabyciem parceli kosztowała 366 664 marki i 38 fenigów.

[edytuj] Charakterystyczne cechy przesyłek listowych i towarowych: np. w których kierunkach głównie przebiegały, czy i jakie specjalne przedsiębiorstwa głównie parcytypowały w wysyłkach pączkowych i pieniężnych, czy istnieje ożywiony ruch pocztowy z zagranicą i głównie z którymi krajami

Ruch pocztowy, zarówno przesyłek listowych jak i przekazów pieniężnych charakteryzuje stosunki gospodarcze panujące w Katowicach. Ze względu na niekorzystne warunki pracy i niskie zarobki, brak jest w tym mieście wyspecjalizowanego przemysłu na skutek czego kupiectwo jest zmuszone znaczną część asortymentu oferowanych przez siebie towarów, sprowadzać z Berlina, Wrocławia, Bawarii, Saksonii itp. Skutkiem powyższej sytuacji jest fakt, że wysyłka listów stanowi zaledwie 48%, zaś przekazów pieniężnych 55% w porównaniu z pocztą przychodzącą. Przy paczkach zwykłych natomiast ilość przychodzących przesyłek jest nawet o 123% wyższa w stosunku do ilości wychodzących paczek. Listy i paczki adresowane są głównie do miejsc zakupów przez tutejsze kupiectwo, a więc do Wrocławia, Berlina, Saksonii, Bawarii, Westfalii itp. Jak widać obrót pączkowy i pieniężny był realizowany głównie przez tutejsze kupiectwo.

Obrót przesyłek listowych dokonywał się głównie między Katowicami, a Rosją, w mniejszym stopniu z Austrią. Natomiast wymiana paczek oraz przekazów pieniężnych była słabsza, zarówno z Rosją jak i z Austrią. Z Austrii przychodzą przez Dziedzice dziennie 2 przesyłki towarowe, zawierające przeciętnie po 60 paczek dla Śląska.

Przesyłki listowe względnie towarowe do Austrii nie są odprawiane w Katowicach. Kierowane do Austrii formularze towarowe odprawiane są w Mysłowicach. Tranzyt do i z Rosji jest w Katowicach znacznie większy. Katowice są punktem wyjściowym dla ruchu pocztowego obejmującego przesyłki wartościowe i paczki (również przesyłki towarowe) dla Rosji południowej, Kaukazji i Okręgu Kaspijskiego (Nizina Nadkaspijska) a nadchodzące głównie ze Szwajcarii, Bawarii, Francji, Saksonii i Śląska, szczególnie zaś nadchodzących z miast Pforzheim, Hanau, Offenbach / Moguncja, Hochst, Lipsk i Drzezno. Przychodzące z Rosji przekazy pieniężne oraz listy były głównie adresowane do śląskich uzdrowisk licznie odwiedzanych przez Rosjan. W Katowicach odprawia się dziennie:

• do Sosnowca: 4 skrzynie z listami, 2 skrzynie z pieniędzmi, 4 skrzynie towarowe (paczki itp.)
• do Warszawy: 2 skrzynie z listami, 1 skrzynia z pieniędzmi
• Pocztą ambulansową w kierunku Sosnowiec - Warszawa1 skrzynia z listami.

Do Katowic przychodzi dziennie: z Sosnowca 5 skrzyń z listami

• 2 skrzynie z pieniędzmi, 4 skrzynie towarowe (paczki itp.)
• z Warszawy 3 skrzynie z listami, 2 skrzynie z pieniędzmi
• Pocztą ambulansową z Warszawy i Sosnowca1 skrzynia z listami

[edytuj] Wykaz gazet i czasopism ukazujących się w tej miejscowości. Wykaz głównie czytanych gazet w Katowicach

W Katowicach ukazują się następujące gazety i czasopisma:

• Berg- und Hüttenmannische Rundschau
• Eisenkonstrukteur
• Kattowitzer Kreisblatt
• Kattowitzer Zeitung
• Kohle und Erz
• Oberschlesien
• Oberschlesischer Arbeiterfreund
• Oberschlesisches Tageblatt
• Schlesien
• Schlesische Lehrerzeitung
• Technischer General-Anzeiger fur den Oberschlesischen Industriebezirk
• Zeitschrift des Oberschlesischen Berg - und Hüttenmannischen Vereins
• Gazeta Robotnicza
• Górnoślązak z dodatkiem Rodzina Chrześcijańska
• Kuryer Śląski
• Polak z dodatkiem Gość Świąteczny, Gospodarz i Robotnik
• Straż nad Odrą i Rodzina Chrześcijańska
• Kattowitzer Stadtblatt
• Deutsche Lehrmittel-Zeitschrift
• Mitteilungen des O/S Bezirksvereins deutscher Ingenieure und des O/s Elektr. - Vereins
• Górnik Polski
• Związkowiec

Tu czyta się głównie Breslauer- i Berliner- Zeitung, ale ponadto abonuje i czyta się gazety handlowe i zawierające wiadomości z giełdy, na co jest zapotrzebowanie ze strony dużej ilości firm handlowych na terenie miasta.

W wyniku coraz bardziej rozwijającej się propagandy polskiej, począwszy od 1900 r. , obserwuje się wzrost nakładu pięciu gazet ukazujących się w języku polskim. Do wzrostu przyczynili się abonenci zarówno w okręgu miejskim jak i wiejskim, jak również zapotrzebowanie na gazety polskie, których znaczna ilość wysyłana jest do Westfalii. Każdy robotnik, rzemieślnik, rolnik a także wszyscy pozostający pod wpływami polskości uważali, że ich obowiązkiem jest czytanie polskich gazet i jednocześnie rezygnacja z gazet niemieckich.