Instrukcja w sprawie akcji demobilizacyjnej w jednostkach WP

Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych

WOJSKO POLSKIE
GŁ. ZARZĄD POL.-WYCH.
Mp, 4.IX.1945 r.
Do użytku służbowego

INSTRUKCJA W SPRAWIE AKCJI DEMOBILIZACYJNEJ W JEDNOSTKACH WP

Praca polityczno-wychowawcza w okresie akcji demobilizacyjnej ma szczególnie doniosłe znaczenie. Zdemobilizowany żołnierz powinien wyjść z wojska przekonanym demokratą, realizującym postulaty demokracji w życiu cywilnym tak samo ofiarnie, jak czynił to w czasie walk na froncie. W związku z tym, w okresie poprzedzającym zwolnienie, żołnierz powinien otrzymać w skrócie taki przegląd najważniejszych zagadnień politycznych, społecznych i gospodarczych kraju, aby na jego podstawie wyniósł przeświadczenie o słuszności drogi, jaką go prowadziła i prowadzi polska demokracja.
Zadaniem aparatu polityczno-wychowawczego jest zabezpieczenie wykonania rozkazu Naczelnego Dowódcy WP nr 0181 i pomoc w realizacji zarządzenia I Wiceministra Obrony Narodowej z dnia 29.VIII.1945 r.
W tym celu należy:
1. Za podstawę pracy propagandowej w okresie poprzedzającym demobilizację przyjąć program wyszkoleniowy określony wytycznymi pracy wyszkoleniowej nr 1 z dnia 15.VIII.1945 r. Praca propagandowa nie może ograniczać się jednak wyłącznie do pogadanek. Szeroko powinny być wykorzystane także inne formy, jak gawędy, gazety dywizyjne, gazetki ścienne pododdziałów itp.
W gawędach należy uzupełnić wiadomości żołnierza otrzymane na pogadankach najświeższymi materiałami z prasy i radia. Gawędy powinny obejmować następujące grupy zagadnień:
a) Ziemie Zachodnie: postępujący proces zagospodarowania Ziem Zachodnich, wzrost liczby ludności polskiej, umocnienie administracji, przejmowanie majątków i przedsiębiorstw od Armii Czerwonej itd.;
b) repatriacja: przybywanie przesiedleńców zza Bugu, ze Związku Radzieckiego i Zachodu, konkretne przykłady ilustrujące urządzenie się przesiedleńców na nowych miejscach pobytu itd.;
c) sytuacja polityczna w kraju: wzrost autorytetu Rządu Jedności Narodowej, składanie broni przez oddziały leśne, zbrodnicza robota reakcji (morderstwa, wystąpienia antysemickie, sabotaż w życiu gospodarczym), konieczność nieubłaganej walki z reakcją;
d) sytuacja gospodarcza w kraju: odbudowa przemysłu, transportu i rolnictwa, wzrost produkcji przemysłowej, wzrost zatrudnienia w przemyśle, przebieg akcji żniwnej i jesiennego siewu, zaopatrzenie ludności pracującej i trudności w tej dziedzinie, sposób ich pokonywania.

Praca masowa winna być ściśle związana z pracą indywidualną, prowadzoną z poszczególnymi żołnierzami. W rozmowach indywidualnych należy skontrolować zasób wiadomości poszczególnych żołnierzy, uzupełnić je, skorygować błędne poglądy, a także wyjaśnić wątpliwości i niejasności, zaznajomić się z warunkami rodzinnymi żołnierza, jego troskami, udzielić rady. Zawczasu omówić z poszczególnymi żołnierzami sprawę utrzymania kontaktu listownego z jednostką po powrocie do domu, podkreślić, że jednostka pomoże i będzie interweniować w wypadku trudności z otrzymaniem pracy, ziemi itd.

2. W rezultacie przeprowadzonej pracy żołnierz powinien uświadomić sobie:
a) wiekopomne znaczenie osiągniętego przez Wojsko Polskie zwycięstwa na polu boju, piękne tradycje bojowe swojej jednostki, ogrom wdzięczności całego narodu, któremu żołnierz wywalczył wolność i niepodległy byt państwowy;
b) historyczną zasługę obozu demokracji polskiej, który potrafił wydobyć naród polski z przepaści, w jaką wtrąciła go zdradziecka polityka sanacji, i poprowadzić go do zwycięstwa. Znaczenie sojuszu polsko-radzieckiego dla wyzwolenia Polski spod hitlerowskiego jarzma i odbudowy kraju;
c) osiągnięcia władz demokratycznych odrodzonego Państwa Polskiego — Krajowej Rady Narodowej i rządów polskich: Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, Rządu Tymczasowego, a obecnie Rządu Jedności Narodowej — w dziele dźwignięcia z ruin naszego kraju i przeprowadzenia reform społecznych o historycznym znaczeniu, .które stanowią podstawę rozwoju Polski i dobrobytu jej ludności;
d) przejściowy charakter obecnych trudności gospodarczych, które są nieuniknionym wynikiem wielu lat wojny i okupacji, szybszy niż gdzie indziej proces przezwyciężania tych trudności, konieczność maksymalnego wysiłku ze strony każdego obywatela, gdyż nie utyskiwanie, lecz jedynie praca przyczynić się może do poprawy sytuacji; nadzieje, jakie cały naród polski pokłada w żołnierzach, którzy powinni na froncie pracy okazać się godni swych tradycji bojowych;
e) kompletne bankructwo polityki reakcji, koniec istnienia „rządu" londyńskiego itd., co nie usuwa jednak grożącego z jej strony niebezpieczeństwa. Przegrawszy politycznie, reakcja nie przebierając w środkach, stara się wszędzie przeszkadzać dziełu odbudowy kraju, siejąc zamęt i niezadowolenie — osłabić Polskę. Walka z reakcją to walka o Polskę silną i bogatą, walka o lepszą przyszłość dla całego narodu. Walka ta jest obowiązkiem każdego żołnierza.

3. Należy dokładnie zapoznać żołnierzy z postanowieniami dekretu o demobilizacji, wykazać im troskę rządu i społeczeństwa o zapewnienie bytu materialnego zdemobilizowanych, pomoc, jakiej mogą się spodziewać, i uprawnienia, jakie im przysługują.
Skontrolować i pomóc w wykonaniu zarządzenia I Wiceministra Obrony Narodowej z dnia 29.VIII.1945 r. Zwrócić uwagę na kontrolę wyposażenia materialnego {umundurowanie, prowiant, zasiłki pieniężne), wydanie odznaczeń, tymczasowych zaświadczeń o odznaczeniach, zaświadczeń z podziękowaniami za udział w bojach. Zastępcy dowódców pułków (jednostek samodzielnych) poprzez sekcje polityczno-wychowawcze i osobiście skontrolują wykonanie zarządzenia w batalionach i kompaniach. Wszelkie nadużycia likwidować na miejscu lub natychmiast donosić o nich przełożonym po linii pol.-wych.

4. Przed wyjazdem większych grup zdemobilizowanych wydawać specjalne gazetki pożegnalne. Pożegnanie większych grup żołnierzy przeprowadzać w sposób uroczysty, przed frontem pododdziałów, przy udziale delegacji ludności cywilnej, dowódcy i sztabu. W przemówieniach dowódcy i zastępcy dowódcy podkreślić zadania zdemobilizowanych żołnierzy w życiu cywilnym, zachowanie w czasie drogi, wyrazić podziękowanie za służbę. Najbardziej zasłużonym żołnierzom wydać imienne podziękowania za dobrą służbę za podpisem dowódcy i zastępcy dowódcy do spraw pol.-wych.
Mniejsze grupy (do 50 osób) również żegnać winien dowódca i następca dowódcy jednostki (pododdziału).

5. W czasie transportu oficerowie polityczno-wychowawczy winni zabezpieczyć odpowiednią dyscyplinę, prowadzić nieustanną pracę pol.-wych.
a. W mniejszych grupach (do 50 osób) — poza starszym grupy winien być spośród zdemobilizowanych wyznaczony podoficer, odpowiedzialny za pracę pol.-wych., którego należy odpowiednio przeinstruować przed odjazdem. Z aktywistami, demobilizowanymi w danej grupie, na specjalnej odprawie omówić sprawę dyscypliny i zachowania się w czasie drogi.
b. W transportach kolejowych (eszelonach) za pracę pol.-wych. odpowiada wyznaczony przez zastępcę dowódcy jednostki zastępca komendanta transportu do spraw pol.-wych. Zastępców komendantów wyznaczać spośród energicznych, o ile możliwe, władających językiem rosyjskim oficerów, w stopniu od porucznika wzwyż. Do transportu przykomenderować od trzech do pięciu oficerów pol.-wych.
Transport odpowiednio ozdobić zielenią i hasłami zgodnie z załączonym wykazem haseł.
W czasie transportu pracę pol.-wych. prowadzić normalnie, wykorzystując postoje dla pogadanek i gawęd, zabezpieczyć normalną informację polityczną, wydanie gazetek ściennych.
Utrzymać żelazną dyscyplinę w czasie transportu, nie dopuścić do maruderstwa, wybryków, pijaństwa itd. W tym celu rozstawić odpowiednio aktyw w wagonach, wyznaczyć starszych wagonów, prowadzić odpowiednią kampanię wyjaśniającą. Niepoprawnych — karać w czasie drogi.
Po przekazaniu transportu punktowi zbornemu zastępca komendanta transportu wraz z przydzielonymi oficerami wraca do jednostki, gdzie składa raport na piśmie z przebiegu podróży, ze szczegółowym uwzględnieniem pracy pol.-wych. w drodze. Kopię raportu przesłać do Głównego Zarządu Pol.-Wych. WP.

6. Jednostki stacjonujące w głównych węzłach kolejowych i stacjach załadunkowych (Warszawa, Kraków, Poznań, Lublin, Rzeszów, Białystok, Łódź, Katowice, Bydgoszcz) porozumieją się z władzami cywilnymi, miejscowymi kołami i zarządami TPŻ celem zorganizowania opieki na stacjach kolejowych. Na stacjach węzłowych winny znajdować się punkty wypoczynkowe dla zdemobilizowanych (poczekalnia dla zdemobilizowanych, punkt sanitarny, gorąca kawa, herbata, gazty itd.,); na dworcu umieścić odpowiednie drogowskazy do punktu wypoczynkowego. W punktach tych winny być stałe dyżury od dnia 20 września począwszy.
Zastępcy dowódców jednostek w wymienionych miastach winni utrzymywać stały kontakt z naczelnikiem stacji i w razie przybycia transportu zabezpieczyć go: gazetami (z własnych zasobów), występami własnych grup artystycznych, zorganizować przywitanie transportu przez ludność cywilną.
Cełem wzmocnienia dyscypliny i czujności w związku z demobilizacją, w porozumieniu z komendantem miasta wydzielić wzmożone patrole na stacjach kolejowych. Za opiekę nad zdemobilizowanymi na stacjach kolejowych i koordynację działań poszczególnych jednostek odpowiedzialni są zastępcy dowódców OW (w Poznaniu — zastępca dowódcy 2 armii, w Warszawie — zastępca komendanta miasta).

7. Na punktach zbornych za pracę pol.-wych. odpowiadają zastępcy komendantów poszczególnych punktów zbornych. Celem usprawnienia pracy polityczno-wychowawczej na punktach zbornych zastępcy dowódców OW odkomenderują po trzech oficerów pol.-wych. do dyspozycji podległych im zastępców komendantów punktów zbornych, spośród oficerów jednostek rozkwaterowanych na ich terytorium. (Dla Poznania — szef Zarządu Polityczno-Wychowawczego 2 armii, dla Warszawy — zastępca komendanta miasta). Wzmocnić pracę pol.-wych, na punktach zbornych. Pogadanki przeprowadzać trzy razy tygodniowo, wg kolejności zajęć podanych w wytycznych wyszkoleniowych nr 1. Gawędy i informację prasową prowadzić normalnie zgodnie z punktem 1 niniejszej instrukcji, uwzględniając dodatkowo następujące momenty:
a) umowa o granicy Polski z ZSRR, konieczność historyczna tej granicy, znaczenie polityczne umowy, nowe granice na Zachodzie, korzyści wynikające z tego dla Polski;
b) sposób repatriacji z ZSRR do Polski, praca PUR, urzędy i instancje kierujące repatriacją z ZSRR, osadnictwo wojskowe, procedura repatriacyjna w danej miejscowości.
Zawczasu przygotować obszerne świetlice, w których winien znajdować się stały punkt informacyjny, gdzie udzielałoby się wiadomości o prawach i porządku demobilizacji, możliwościach wyjazdu na zachód itd. Za pracę punktów zbornych, zarówno głównych, jak i pomocniczych, odpowiadają zastępcy dowódców OW (w Poznaniu — szef Zarządu Polityczno-Wycho-wawczego 2 armii, w Warszawie — zastępca komendanta miasta).

8. Niniejszą instrukcję omówić z całym korpusem oficerów pol.-wych. na specjalnych odprawach. O przebiegu demobilizacji, nastrojach żołnierzy, dyscyplinie, pracy pol.-wych., z podaniem dokładnej ilości demobilizowanych i aktualnego stanu jednostki, meldować szczegółowo w raportach dekadowych.

Zastępca Szefa Głównego Zarządu Pol.-Wych. WP
(—) Jaroszewicz, płk

Wykaz haseł na okres akcji demobilizacyjnej:
Zwyciężyliśmy w boju - zwyciężymy przy odbudowie kraju!
Z frontu walki — na front pracy!
Pierwsi w walce z wrogiem - pierwszymi w odbudowie kraju!
Pamiętaj w rezerwie strzec zawsze honoru żołnierza polskiego!
Demokratyczna Polska pamięta o swoich zołnierzach!
Demokracja powiodła nas do zwycięstwa - pod jej sztandarem zbudujemy silną Polskę!