Instrukcja dotycząca zasad przesiedlania ludności ukraińskiej

Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych

Ta strona wymaga poprawnego sformatowania. Tekst ten powinien zostać poprawiony tak, by był zgodny z zaleceniami edycyjnymi i przypominał układ tekstu oryginalnego. Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość.

Instrukcja dotycząca zasad przesiedlania ludności ukraińskiej

Grupa Operacyjna „Wisła" Tajne! Nr wych. ... Egz. Nr... Instrukcja Nr 1

Dot: Zasad przesiedlania ludności cywilnej.
Ludność cywilną z terenów zakwalifikowanych do przesiedlenia przesiedlać będzie PUR. Zadaniem oddziałów wojskowych jest okazanie najdalej idącej pomocy w przesiedleniu.
Wytyczne w opracowaniu planu:
Celem należytego wykonania zadania, d-cy jednostek przystąpią natychmiast do opracowania planu przesiedlenia. Przy opracowaniu planu należy wziąć pod uwagę:
1) Przesiedlaniu podlegają wszystkie rodziny ukraińskie i tzw. mieszane.
2) Prawo pozostania na miejscu mają wyłącznie rodziny bezwzględnie polskie, odnośnie których nie ma najmniejszych poszlak współpracy i sympatyzowania z bandami.
3) W rejonach przemysłu naftowego wykaz osób nie podlegających ewakuacji sporządzą władze UB.
4) Odnośnie obywateli posiadających dowody amerykańskie, rozstrzygają delegaci UB. Przy eliminacji polskich rodzin wziąć pod uwagę:
a) że duża ilość Ukraińców posiada podrobione dowody osobiste,
b) że władze administracyjne, urzędy gminne i starostwa wydały dużą ilość zaświadczeń o przynależności do narodowości polskiej.
Przy eliminacji rodzin polskich należy kierować się przede wszystkim informacjami zasięgniętymi w UB i Informacji, w drugiej kolejności dowodami przedwojennymi, na których zaznaczone jest wyznanie, jak świadectwa szkolne, książeczki wojskowe itp. W wypadkach wątpliwych, trudnych do ustalenia rozstrzyga przedstawiciel UB.
5) Przy wysiedlaniu należy umożliwić zabranie maksymalnej ilości mienia osobistego, kładąc nacisk na niezbędny sprzęt rolniczy, cały żywy inwentarz oraz ziemiopłody. Pozostały zapas środków żywności systemem kolektywnym przewozić na punkty załadowcze i na nowych miejscach za mieszkania rozdzielać pomiędzy wszystkie rodziny.
6) Akcję przesiedleńczą rozpocząć równocześnie we wszystkich miejscowościach w terminie podanym przez D-two GO „Wisła".
Przy organizacji planu przesiedleńczego należy zorganizować etapy pośrednie - pułkowe punkty zborne, mając na uwadze, że do tych punktów z poszczególnych wiosek napływać będą przesiedleni przy pomocy własnego transportu kołowego i pieszo.
Z pułkowych punktów zbornych do stacji załadowczej transport odbywać się będzie również przy pomocy przydzielonych samochodów, którymi dysponuje Sztab Dywizji.
7) Organizację punktów zbornych załadowczych i stronę techniczną organizowania transportów, zaopatrzenie w żywność, wyznaczenie eskorty od miejsca załadowania do miejsca przeznaczenia, przeprowadzą sztaby dywizji w porozumieniu z delegatami PUR-u, UB i kolejnictwa.
Na eskortę transportu kolejowego wyznaczyć oddziały w takiej sile, aby 1 strzelec przypadał na 2 wagony plus 1 oficer do każdego transportu.
D-com jednostek zwracam uwagę, by na komendantów i ich z-ców pol-wych. pułkowych punktów zbornych, a szczególnie na punkt załadowczy, wyznaczyć oficerów o wysokich wartościach moralnych i organizacyjnych. Również personel pomocniczy winien być odpowiednio dobrany. Dla usprawnienia pracy na stacji załadowczej należy funkcje organizowania i wysyłania transportów oddzielić od funkcji zabezpieczenia rejonów.
Dane podstawowe muszą być możliwie dokładnie zebrane i przemyślane, by nie dopuścić z jednej strony do tworzenia nadmiaru nagromadzonego sprzętu, inwentarza żywego i ludzi na punktach załadowczych, z drugiej zaś strony do niepotrzebnego postoju transportów kolejowych.
W związku z powyższym należy przystąpić do organizacji i przeprowadzenia zwiadu celem zebrania następujących danych:
a) Rozpoznanie stanu dróg wzdłuż osi transportowania przesiedlonych. Dane te będą podstawą wyboru miejsca i ilości pułkowych punktów zbornych.
b) Ocena odległości poszczególnych osiedli od pułkowych punktów zbornych i punktów załadowczych da podstawę do obliczenia wielkości grup w poszczególnych dniach na punktach załadowczych, biorąc pod uwagę czas przemarszu kolumn z inwentarzem żywym w czasie przeciętnie 2 km na godzinę.
Przy układaniu planu przemarszu z poszczególnych rejonów należy mieć na uwadze nie tylko trudności w pomieszczeniu przybyłych, ale również i wyżywieniu żywego inwentarza.
c) Dokładne zapoznanie się z technicznymi czynnościami PUR-u odnośnie ewidencjonowania i wydawania kart przesiedleńczych.
Celem zyskania na czasie, należy zorganizować siły pomocnicze potrzebne dla wykonania tej czynności w porozumieniu z partiami politycznymi i urzędami państwowymi. Powyższe dane oraz odpowiedni dobór ludzi winny być podstawą do obliczenia napływu fal z pułkowych punktów zbornych, załadowania i zamawiania transportów kolejowych.
d) Dokładny zwiad i zebrane wiadomości odnośnie „morale" rodzin polskich, które nie podlegająakcji przesiedleńczej, w dużym stopniu ułatwi pracę d[owód]com oraz przyczyni się do usprawnienia samej akcji przesiedlenia.
8) Przy organizowaniu punktu zbornego na stacji załadowczej należy pamiętać, że jest to rejon najbardziej trudny do opanowania. Z tego rejonu może „wyciec" najwięcej doprowadzonych, jak też tutaj będzie bardzo silny nacisk elementów dążących do przekupstwa żołnierzy, kradzieży i wykorzystania naiwności przesiedlanych.
Dla przedstawienia pobieżnego obrazu podaję:
Transport kolejowy liczy 40 wagonów. Przeciętna 3 rodziny 4-osobowe czyni na jeden transport 480 osób - 180 sztuk inwentarza żywego i około 40 wozów. Na stacji powinny znajdować się przynajmniej 2 zespoły do załadowania - 1 ładujący się, a 2-gi przygotowujący formalności PUR-u do przesiedlenia. A zatem winien to być obszar odpowiednio duży. Wskazane jest dla łatwiejszego opanowania i ekonomii użycia sił przewidzieć w planie ogrodzenie rejonu. Czynności tych nie należy wykonywać przedwcześnie, a dopiero w dniu rozpoczęcia akcji przesiedleńczej. Przesiedlonym należy wytłumaczyć, że ograniczenia te mają na celu ochronienie ich przed wyzyskiem ludzi nieuczciwych.
Wytyczne sanitarne:
Licząc się z możliwością chorób zakaźnych u przesiedlonych, zorganizować punkty sanitarne, na których należy izolować zarówno chorych, jak i ich rodziny. Dla chorych [na choroby] niezakaźne w każdym transporcie przewidzieć wagon sanitarny.
Zaopatrzenie w żywność:
Ewakuowani winni zaopatrzyć się w żywność na czas drogi. Z chwilą załadowania przewiduje się wydanie na ewakuowanego po 2 kg chleba, zaś w czasie przejazdu koleją zaopatrzenie zarówno ludzi, jak i inwentarza żywego staraniem PUR-u.
Różne:
a) D-cy jednostek i ich z-cy do spraw pol-wych. są odpowiedzialni za bezpieczeństwo, całość przesiedlanej ludności i ich mienia.
Za bezpieczeństwo wysiedlonych i organizację eskorty do punktu załadowczego odpowiedni pułk; za organizację punktu załadowczego — transport kolejowy dywizji.
b) W wypadku przybycia delegata zagranicznego w rejon przesiedleńczy, należy mu przydzielić oficera lub delegata UB i skierować do D[owódz]twa GO „Wisła" celem uzyskania przepustki na przebywanie w terenie podlegającym przesiedlaniu.
c) Celem uniknięcia nadużyć — przekupstwa podczas przesiedlania, nie dopuścić do żadnych transakcji handlowych zarówno w czasie marszu do punktu załadowczego, jak i w czasie transportu kolejowego.
d) Zaznaczam, że tak jak problem zwalczania bandytyzmu jest problemem bardzo ważnym o znaczeniu ogólnopaństwowym, tak też i akcja przesiedleńcza jest problemem również bardzo ważnym na miarę problemu ogólnopolskiego. Należy pamiętać, że wrogie nam czynniki będą skrzętnie notować wszelkie uchybienia, niedociągnięcia, a zwłaszcza nieodpowiednie zachowanie się i odnoszenie się wojska do ludności przesiedlanej, rozdmuchując nietakt czy głupotę do niesłychanych rozmiarów terroru.
Z tych powodów żądam od całego składu osobowego wniknięcia i zrozumienia ważności zadania powierzonego nam do wykonania, oraz włożenia całego serca i zdolności, by zadanie to wykonać jak najlepiej.

IPN, MBP 743, k. 263-268.
Kopia, maszynopis.