Ceremoniał wojskowy (1995)

Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania


Ceremoniał wojskowy • Szt. Gen. 1447/95
Ceremoniał wojskowy
Szt. Gen. 1447/95

Spis treści

Wstęp[edytuj]

"Ceremoniał wojskowy" Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej to kodeks postępowania, obowiązujący podczas ceremonii wojskowych oraz innych uroczystości organizowanych z udziałem wojskowej asysty honorowej, przebiegający według ustalonego planu i z zachowaniem historycznie ukształtowanych (opartych na rycerskiej i żołnierskiej tradycji) zasadach postępowania. Ceremoniał określa charakter i sens uroczystości, systematyzuje sposoby ich organizowania i prowadzenia oraz nadaje im jednolitą formę organizacyjną. Jest on ustanowiony dla oddania szczególnego szacunku symbolom uosabiającym majestat Rzeczypospolitej Polskiej. Ceremoniał jest oparty na obowiązujących przepisach zawartych w regulaminach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Odgrywa on ważną rolę w wychowaniu wojskowym i szkoleniu, łącząc codzienny trud i wysiłek żołnierski z podniosłymi, uroczystymi momentami w życiu wojska i społeczeństwa. Jednoczy środowisko żołnierskie, kształtuje poczucie dumy i satysfakcji z przynależności do Wojska Polskiego i macierzystej jednostki.

Ceremonie wojskowe są istotnym elementem kultury narodowej, integrującym wojsko ze społeczeństwem, a także wspomagającym patriotyczne wychowanie młodzieży.

Szczególną rangę nadaje się w nim symbolom państwowym i znakom wojskowym. Symbole te podnoszą rangę i znaczenie ceremonii, potęgują uczucia patriotyczne, wzbogacają treści wychowawcze i walory emocjonalne. Ukształtowane i czczone przez pokolenia symbole Narodu i Państwa Polskiego - Biały Orzeł, biało-czerwone barwy i Mazurek Dąbrowskiego - wyrażały zawsze miłość Polaków do Ojczyzny oraz dążenie do jedności narodu, do niepodległości i integralności państwa, a także dbałości o dobro i rozwój Polski w celu zapewnienia jej godnego miejsca wśród innych narodów.

Wyjątkowo bogata jest też symbolika Wojska Polskiego. Stanowią ją znaki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, do których należą: orły i sztandary wojskowe, znaki marynarki wojennej i lotnictwa wojskowego oraz flagi rodzajów sił zbrojnych.

"Ceremoniał wojskowy" zawiera również elementy kultu religijnego - co nadaje większej powagi i podniosłości ceremoniom, określa formę i sposób udziału żołnierzy oraz wojskowej asysty honorowej w aktach liturgicznych.

Hasło naszych przodków "Amor Patriae Nostra Lex", wypisane na sztandarach i klingach szabel, pieczołowicie chronione przez wiele pokoleń Polaków, zmieniane na przestrzeni dziejów na różne hasła-dewizy, z których do naszych czasów przetrwało "Honor i Ojczyzna", a w obecnej dobie zapisane w ustawie sejmowej jako "Bóg, Honor i Ojczyzna" powinny symbolizować głęboki patriotyzm i najwyższe cnoty żołnierskie.

Opracowano nowe rozdziały, zawierające scenariusze ceremonii dla żołnierzy pełniących misje pokojowe ONZ w ramach Polskiego Kontyngentu Wojskowego, jak również scenariusze uroczystości dla uhonorowania odznaczonych orderami i odznaczeniami wojennymi. Zawiera też elementy musztry paradnej, które, aczkolwiek stosowane rzadko, to jednak stanowią piękną oprawę uroczystości wojskowych. Pozostałe rozdziały zawierają scenariusze uroczystości, oparte na obowiązujących przepisach i dostosowane do współczesnych wymogów demokratycznej armii.

Rozdział 1.
Zasady ogólne[edytuj]

  1. Ceremoniał wojskowy jest zbiorem zasad i form, określających zespołowe i indywidualne zachowanie się żołnierzy oraz osób cywilnych uczestniczących w uroczystościach wojskowych i innych z udziałem wojskowej asysty honorowej.
  2. Sposób zachowania się oraz wykonywania czynności przedstawiono zgodnie z zasadami przyjętymi w regulaminach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
  3. Za organizację i przebieg uroczystości wojskowych odpowiada dowódca.
  4. Ceremoniał wojskowy nie ustala w sposób arbitralny wszystkich szczegółów uroczystości. W uzasadnionych przypadkach organizatorzy mogą wprowadzić określone zmiany, wynikające ze specyfiki jednostki, miejsca i okoliczności oraz możliwości i posiadanych środków.
  5. Zmiany te nie mogą być jednak sprzeczne z ustaleniami regulaminowymi oraz naruszać ogólnej treści ceremonii. Dotyczy to w szczególności uhonorowania przełożonych zgodnie z postanowieniami regulaminów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz przedstawicieli Wojska Polskiego przed innymi biorącymi udział w uroczystościach.
  6. Zmiany w "Ceremoniale wojskowym" mogą być wprowadzane decyzją Ministra Obrony Narodowej na wniosek najwyższego dowódcy wojskowego.

Organizowanie uroczystości centralnych[edytuj]

  1. O udziale wojska w centralnych obchodach świąt państwowych i wojskowych decyduje Minister Obrony Narodowej na wniosek organizatora.
  2. Za organizację i przebieg centralnych uroczystości państwowych odpowiada organizator, który uzgadnia scenariusz i udział wojskowej asysty honorowej z najwyższym dowódcą wojskowym lub osobą przez niego upoważnioną.
  3. W centralnych obchodach świąt państwowych Kompanię Honorową Wojska Polskiego stanowi Kompania Reprezentacyjna Wojska Polskiego, która występuje w umundurowaniu trzech rodzajów sił zbrojnych.

Organizowanie uroczystości w jednostce wojskowej[edytuj]

  1. W jednostkach wojskowych szczególnie uroczysty charakter nadaje się obchodom następujących świąt państwowych i wojskowych:
    • Święto Narodowe 3 Maja;
    • Narodowe Święto Niepodległości;
    • Święto Wojska Polskiego
    • święta rodzajów sił zbrojnych, rodzajów wojsk i służb oraz jednostek wojskowych.
    Organizuje się wówczas uroczyste apele (uroczyste zbiórki).
  2. Uroczyste apele (uroczyste zbiórki) organizuje się również z okazji:
    • wręczania jednostce wojskowej sztandaru;
    • nadania jednostce wojskowej wyróżniającej nazwy, imienia oraz przyjęcia dziedzictwa-tradycji;
    • składania przez żołnierzy przysięgi wojskowej;
    • pożegnania żołnierzy zwalnianych z czynnej służby wojskowej;
    • promowania absolwentów szkół wojskowych;
    • przekazywania stanowiska służbowego dowódcy jednostki wojskowej;
    • pożegnania sztandaru;
    • w innych okolicznościach - na rozkaz dowódcy jednostki lub przełożonego wyższego szczebla.
  3. Uroczyste obchody organizuje się w dniu święta, w przeddzień lub w najbliższym dniu roboczym. Dla podkreślenia doniosłego charakteru wymienionych świąt obchody można poprzedzać odprawieniem uroczystego nabożeństwa (Mszy Świętej), w której dobrowolnie biorą udział kadra i żołnierze.
  4. Zasady organizowania i udziału asysty we Mszy Świętej określa załącznik nr 1.
  5. W przeddzień świąt państwowych, Święta Wojska Polskiego oraz ważnych rocznic lub uroczystości okolicznościowych, miejsce organizowania uroczystego apelu dekoruje się flagami o barwach narodowych.

Zasady uczestniczenia żołnierzy oraz wojskowej asysty honorowej w uroczystościach patriotyczno-religijnych[edytuj]

W uroczystościach patriotyczno-religijnych z udziałem wojska przyjmuje się następujące zasady jego uczestnictwa i zachowania się:

  1. Udział w wojskowej asyście honorowej oraz oficjalnej delegacji wojskowej jest przedsięwzięciem służbowym. Dowódcy przy typowaniu żołnierzy do przedsięwzięć mających charakter służbowy kierują się poszanowaniem zasad wolności sumienia i wyznania.
  2. Pozostali żołnierze mogą uczestniczyć w tych uroczystościach indywidualnie, na zasadach dobrowolności.
  3. Miejsce i czas przeprowadzenia tych uroczystości dowódca podaje do wiadomości wszystkim żołnierzom.
  4. Wytypowani żołnierze Wojska Polskiego uczestniczący w uroczystościach religijnych w charakterze oficjalnych delegacji wojskowych - bez względu na wyznawaną religię i przekonania światopoglądowe - w świątyniach i innych miejscach kultu kierują się poszanowaniem zasad obowiązujących w danym wyznaniu.
  5. W trakcie uroczystości religijnych członkowie (żołnierze) oficjalnych delegacji wojskowych zajmują miejsca siedzące - kiedy wierni klęczą - przyjmują postawę zasadniczą.
  6. Czas, miejsce organizowania uroczystości patriotyczno-religijnych oraz ubiór uczestniczących określa dowódca. Wcześniej kapelan przygotowuje pododdziały oraz wybranych żołnierzy do pełnienia służby liturgicznej.
  7. Miejscem sprawowania kultu religijnego jest obiekt sakralny - kościół garnizonowy, kaplica, izba modlitwy. Jeżeli w pobliżu jednostki nie ma takich obiektów, jego funkcję może spełnić odpowiednio przygotowane miejsce na terenie jednostki (garnizonu, poligonu).
  8. Przygotowaniem ołtarza oraz żołnierzy do czynności liturgicznych kieruje kapelan.
  9. Czynności liturgiczne żołnierze Wojska Polskiego pełnią w umundurowaniu.
  10. Szczegółowe zasady udziału i zachowania się wojskowej asysty honorowej w uroczystościach patriotyczno-religijnych różnych wyznań określa załącznik nr 1.

Rozdział 2.
Wojskowe ceremonie centralne[edytuj]

Obchody świąt państwowych i wojskowych[edytuj]

Centralne uroczystości Święta Narodowego 3 Maja i Narodowego Święta Niepodległości organizuje sie przed Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie w formie uroczystej odprawy wart, w której biorą udział przedstawiciele najwyższych władz państwowych i wojskowych oraz zaproszeni goście. Wojskową asystą honorową stanowią: Kompania Honorowa Wojska Polskiego, pododdziały reprezentuje okręgi wojskowe i rodzaje sił zbrojnych - ze sztandarami oraz orkiestra.

W uroczystościach mogą także brać udział poczty sztandarowe organizacji kombatanckich oraz innych stowarzyszeń i organizacji.

Pododdziały ustawiają się na placu 20 minut przed rozpoczęciem uroczystości. W chwili przybycia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej trębacze[1] grają sygnał "Baczność". Dowódca stołecznego garnizonu podaje komendy do oddania honorów, a następnie składa meldunek prezydentowi. Orkiestra gra marsza powitalnego, przerywając grę na czas składania meldunku i przywitania z żołnierzami. Po przyjęciu meldunku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje przeglądu pododdziałów biorących udział w uroczystości, zatrzymując się przed sztandarem każdego z nich w celu oddania honorów. Następnie wita się z żołnierzami, po czym idzie w stronę Grobu Nieznanego Żołnierza, oddaje honory, podchodzi do gości honorowych, wita ich i zaprasza na trybunę.

Po podniesieniu flagi państwowej na maszt i odegraniu hymnu państwowego następuje uroczysta odprawa wart, na którą składa się:

  • meldunek dowódców wart,
  • zmiana wartowników na posterunku honorowym.

W skład posterunku honorowego wchodzą wyróżniający się żołnierze ze składu pododdziałów biorących udział w uroczystości. Po uroczystej zmianie wartowników na posterunku honorowym mogą być wygłaszane okolicznościowe przemówienia, po czym następuje ceremonia złożenia wieńców i kwiatów na płycie Grobu. Pododdziały prezentują broń, werbaliści grają tremolo. Po złożeniu wieńców delegacje dokonują wpisu do księgi pamiątkowej, po czym orkiestra gra utwór okolicznościowy. Uroczystą odprawę wart kończy defilada pododdziałów.

Święto Wojska Polskiego - 15 sierpnia ma dla żołnierzy szczególne znaczenie. Z okazji tego święta wręczane są odznaki orderów i odznaczeń oraz akty mianowania na kolejne stopnie wojskowe. Centralne uroczystości organizuje się w Warszawie lub innym wyznaczonym mieście - zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej. W tym dniu odbywa się uroczystość złożenia wieńców na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza z udziałem orkiestry Kompani Honorowej Wojska Polskiego.

W wyznaczonym miejscu odbywa się uroczysta akademia, której głównym punktem jest wręczenie odznak i orderów i odznaczeń oraz aktów mianowań wyróżniającym się żołnierzom. Wręczenia dokonują: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Minister Obrony Narodowej lub jego zastępca, najwyższy dowódca wojskowy i inne upoważnione przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej osoby lub dowódcy upoważnieni przez Ministra Obrony Narodowej.

W chwili przybycia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej trębacze grają sygnał "Słuchajcie Wszyscy". Meldunek składa najwyższy dowódca wojskowy. Po złożeniu meldunku towarzyszy on Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej do miejsca wśród gości honorowych. Po zajęciu miejsca przez niego trębacze grają sygnał "Baczność". Wszyscy wstają z miejsc. Wyznaczony dowódca uroczystości podaje komendy do wprowadzenia pocztu sztandarowego.

Po zajęciu miejsca przez poczet trębacze grają Hasło Wojska Polskiego, a po jego odegraniu orkiestra gra hymn Rzeczypospolitej Polskiej.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej oraz inne osoby wygłaszają okolicznościowe przemówienia, po czym jego przedstawiciel; odczytuje postanowienia o nadaniu orderów i odznaczeń. Odznaczeni ustawiają się w wyznaczonym miejscu i kolejno wyczytywani podchodzą do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (stając krok przed nim), który wręcza im odznaki nadanych orderów i odznaczeń.

Następnie odczytywane są decyzje Ministra Obrony Narodowej o odznaczeniach resortowych i awansach.

Przyjmowanie obowiązków zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej[edytuj]

Przyjmowanie kierownictwa resortu Obrony Narodowej[edytuj]

Przyjmowanie dowodzenia Siłami Zbrojnymi Rzeczypospolitej Polskiej przez najwyższego dowódcę wojskowego[edytuj]

Nominacje generalskie[edytuj]

Wizyty ministrów obrony i najwyższych dowódców armii innych państw[edytuj]

Wyróżnianie Pierścieniem Oficerskim[edytuj]

Wyróżnianie bronią palną lub białą[edytuj]

Udział Kompanii Honorowej Wojska Polskiego w składaniu listów uwierzytelniających[edytuj]

Składanie wieńców (wiązanek kwiatów) na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza[edytuj]

Rozdział 3.
Ceremonie garnizonowe

[edytuj]

Parada wojskowa[edytuj]

Uroczysta odprawa wart[edytuj]

Uroczystości o charakterze patriotycznym[edytuj]

Uroczysty capstrzyk[edytuj]

Apel poległych[edytuj]

Składanie wieńców (wiązanek kwiatów)[edytuj]

Odsłanianie pomników i tablic pamiątkowych[edytuj]

Pogrzeby z wojskową asystą honorową[edytuj]

Uroczyste odprowadzanie zwłok z wojskową asystą honorową[edytuj]

Rozdział 4.
Ceremonie w jednostkach wojskowych

[edytuj]

Wizyty przedstawicieli najwyższych władz państwowych[edytuj]

Wizyty wojskowych delegacji zagranicznych[edytuj]

Uroczysty apel[edytuj]

Uroczysta zbiórka[edytuj]

uroczysta zbiórka to

Wręczanie sztandaru[edytuj]

Pożegnanie sztandaru[edytuj]

Przysięga wojskowa[edytuj]

Przyjmowanie (powitanie) w jednostce wojskowej absolwentów uczelni, szkół i ośrodków szkolenia[edytuj]

Powitanie żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i wręczanie im broni[edytuj]

Obejmowanie i zdawanie stanowisk dowódczych w instytucjach, dowództwach i sztabach[edytuj]

Przekazywanie obowiązków dowódcy oddziału i pododdziału[edytuj]

Mianowanie, odznaczanie i wyróżnianie[edytuj]

Wyróżnianie jednostki, instytucji[edytuj]

Przekazywanie tradycji jednostce wojskowej[edytuj]

Nadawanie miana "Przodującego Pododdziału"[edytuj]

Nadawanie miana drużynie (równorzędnej)[edytuj]

Uhonorowanie za dotychczasową służbę wojskową[edytuj]

Pożegnanie żołnierzy zwalnianych z zawodowej służby wojskowej i odchodzących do innych jednostek[edytuj]

Pożegnanie żołnierzy zasadniczej służby wojskowej odchodzących do rezerwy[edytuj]

Ślub żołnierza zawodowego[edytuj]

Rozdział 5.
Ceremonie szkolne

[edytuj]

Inauguracja roku szkolnego w uczelniach oraz szkołach chorążych[edytuj]

"Dzień Podchorążego"[edytuj]

Zakończenie studiów w akademii wojskowej[edytuj]

Wręczenie aktów mianowań i dyplomów[edytuj]

Promocja na pierwszy stopień oficerski[edytuj]

Promocja absolwentów szkoły chorążych[edytuj]

Mianowanie na pierwszy stopień podoficerski absolwentów
podoficerskich szkół zawodowych i żołnierzy zasadniczej służby wojskowej[edytuj]

Rozdział 6.
Ceremonie lotnicze i morskie[edytuj]

Pierwszy samodzielny lot[edytuj]

Nadawanie pilotom i pozostałym specjalistom lotniczym klas kwalifikacyjnych[edytuj]

Wyróżnianie pamiątkową statuetką "Ikara"[edytuj]

Pożegnalny lot pilota wojskowego[edytuj]

Pierwsze podniesienie bandery wojennej[edytuj]

Uroczyste podniesienie bandery wojennej[edytuj]

Ostatnie spuszczenie bandery wojennej[edytuj]

Oddawanie honorów banderze[edytuj]

Świst trapowy[edytuj]

Parada morska[edytuj]

Wizyty i rewizyty okrętów[edytuj]

Święto zespołu okrętów (okrętu)[edytuj]

Składanie wieńców na morzu[edytuj]

Chrzest okrętu i wodowanie[edytuj]

Promocja absolwentów Akademii Marynarki Wojennej[edytuj]

Wręczenie patentu dowódcy okrętu[edytuj]

Zdawanie i obejmowanie stanowiska dowódcy okrętu[edytuj]

Pożegnanie kadry okrętowej zwalnianej z zawodowej służby wojskowej[edytuj]

Rozdział 7.
Ceremonie Polskiego Kontyngentu Wojskowego w służbie Sił Pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych[edytuj]

Zasady używania flagi ONZ, państwowej i sztandaru[edytuj]

Wizyty przedstawicieli ONZ i państwa polskiego w miejscu stacjonowania Polskiego Kontyngentu Wojskowego[edytuj]

Zdawanie i obejmowanie stanowiska dowódcy Polskiego Kontyngentu Wojskowego[edytuj]

Powitanie żołnierzy polskich przybywających do rejonów misji[edytuj]

Pożegnanie żołnierzy oddelegowanych do misji pokojowych poza granicami kraju[edytuj]

Powitanie żołnierzy Polskiego Kontyngentu Wojskowego powracających do kraju po zakończeniu służby w misji ONZ[edytuj]

Wręczanie odznak medali ONZ[edytuj]

Asysta honorowa w czasie pożegnania w misji i przyjmowania na terytorium kraju
zwłok żołnierza Polskiego Kontyngentu Wojskowego[edytuj]

Rozdział 8.
Musztra ceremonialna[edytuj]

Chwyty szablą[edytuj]

Wybrane elementy musztry z karabinkiem (KSS)[edytuj]

Chwyty karabinkiem (KSS)[edytuj]

Musztra paradna[edytuj]

Rozdział 9.
Uhonorowanie żołnierzy i formacji walczących Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
odznaczonych orderami i odznaczeniami wojennymi[edytuj]

Wręczanie odznaki Orderu Wojennego Virtuti Militari[edytuj]

Wręczanie odznak odznaczeń wojennych[edytuj]

Wręczanie formacji walczącej odznaki orderu lub odznaczenia wojennego[edytuj]

Ceremoniał pogrzebowy żołnierzy - kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari[edytuj]

  1. oznacza również sygnalistę, fanfarzystę itp.

Załączniki[edytuj]