CIL VI 5115 (195)

Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych

(Przekierowano z CIL VI 5115)


CIL VI 5115 • Tekst inskrypcji wraz z rozwinięciem skrótów
CIL VI 5115
Tekst inskrypcji wraz z rozwinięciem skrótów
Inskrypcja odnaleziona podczas wykopalisk z roku 1840, w Winnicy Codini, położonej w pobliżu Rzymu, obok przebiegającej tamtędy drogi Via Appia.

W winnicy tej odnaleziony został zespół katakumb, składający się z trzech części, każda z około pięciuset pochówkami urnowymi. Inskrypcja znajdowała się, w katakumbach zawierających bogate (najbardziej okazałe ozdobione na przodzie niszy popiersiami) pochówki wyzwoleńców i niewolników z otoczenia cesarskiego, oraz członków ich rodzin. Wielu pochowanych zostało zidentyfikowanych jak wykonujący zawody wymagające znacznych kwalifikacji, takich jak urzędnicy finansowi, architekci, akuszerki, poborcy podatkowi.

Podstawą do wydatowania tej inskrypcji na podstawie samej jej treści jest użyta formuła dedykacyjna do bóstw podziemnych. Ten typ dedykacji wszedł do użycia dopiero w początkach epoki cesarstwa. Na podstawie identyfikacji innych pochowanych osób zawęzić można możliwy czas powstania tej inskrypcji nagrobnej na okres około pięćdziesięciu lat, pomiędzy panowaniem cesarza Klaudiusza (41-54) a końcem dynastii Flawiuszów (96 r.)

W Rzymie niewolnik po wyzwoleniu przyjmował imię (praenomen) i nazwisko rodowe (nomen gentile) swego dotychczasowego pana oraz przydomek (cognomen) od jego dotychczasowego imienia niewolniczego. W miejsce filiacji zaś umieszczano zaś imię byłego właściciela. Na podstawie imion w inskrypcji, można więc stwierdzić że pochowany, w przeciwieństwie do większości pochowanych nie był wyzwoleńcem, lecz niewolnikiem pochodzenia greckiego.

Kilka przesłanek świadczy jednak o wysokiej pozycji społecznej i majątkowej jego rodziny:

  • pochówek w miejscu przeznaczonym dla swoistej elity niewolników i wyzwoleńców pełniących wysokie funkcje w otoczeniu dworu cesarskiego.
  • pochowany był synem niewolnika, co samo w sobie było sytuacją wyjątkową, ze względu na to, że niewolnicy nie mogli tworzyć oficjalnych związków małżeńskich.
Cechą charakterystyczną tej inskrypcji jest błąd w słowie ANIS, które poprawnie powinno być zapisywane przez dwa n. Inskrypcja ta ma także charakter niezwykle precedensowy dla swojej epoki, należy ona do niezwykle skromnego korpusu inskrypcji z pochówków niewolników zapisanych po łacinie, a nie jak to miało miejsce w znakomitej większości przypadków w grece. Może to, być przesłanką do postawienia tezy o wysokim stopniu zromanizowania kulturowego tej rodziny, co z kolei może być podstawą do stwierdzenia że miała ona długie związki z centrum Imperium, lub była ważną częścią elity niewolników.

tekst oryginalny

D(iis) M(anibus)
HERMADIONI
HERMES PATER
FILIO BENEMERENTI
VIXIT AN(N)IS XVI

tłumaczenie

Bogom Manom [Bogom podziemnym]
Hermadioni
Hermes ojciec
dobrze zasłużonemu
synowi
żył szesnaście lat.