Boska Komedia/Piekło - Pieśń VII

Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych

Powitani tajemniczymi słowami Plutona, Dante i Wergili wchodzą do czwartego kręgu piekła, w którym cierpią dusze ludzi chciwych i rozrzutnych. W piątym kręgu poeci spotykają potępionych za gniew, zazdrość, pychę i pesymistów.

1 „Pape Satan, Pape Satan, aleppe!" —^[1]

Zaryczał Plutus ze swej chrypłej krtani;

A On, wszystkiego świadom: „Niech cię ślepe

4 Strachy nie zwodzą — mówił — bo szatani,

Choć wielką mają władzę, nie przekażą,

Byś nie miał zstąpić z tych skał do otchłani".

7 Potem do wzdętych gęb zwrócił się twarzą,

Wykrzyknął: „Zamilcz mi, wilku przeklęty.

Sam w sobie żrej się zaciekłością wrażą.

10 Wara koniecznej drodze czynić wstręty;

Życząjej w górze, gdzie nad nieowładną

Zgrają wziął pomstę niegdyś Michał święty!"

13 Jak jednym razem zwiną się i padną

Żagle, skoro maszt przełamie się w połu,

Tak padł złośliwy potwór; a my na dno^[2]

16 Czwartego zatem zstąpiliśmy dołu,

Głębiej się drążąc w bolesne dziedziny,

Co wszystko świata złe mieszczą pospołu.

19 O Sądzie Boży! Mogłżeby kto iny

Skupić tak razem przeliczne męczarnie?

Przecz nas tak sieką nasze własne winy?...

22 Jak nad Charybdą fal spienione psiarnie^[3]

Ławą wypadną i na siebie skoczą,

Tak się w tym lochu tłum na tłumy garnie.

25 Liczniejsze, niźli indziej, tu się tłoczą

Zgraje i, wyjąc, wszystkiej piersi mocą

Ogromne głazy przeciw sobie toczą.^[4]

28 Prąc, wpadną na się, potem się obrócą

I cofną, w groźnym wciąż łając pomruku:

„Po co wstrzymujesz?" — „A ty piszczysz po co?"

31 Tak po pierściennej drogi ciemnym łuku

Z obu stron dążą na kres przeciwległy,

Śród ciągłych obelg i głazów postuku.

34 Zaledwie swoje półkole obiegły,

Znów się wracają zgięte kształty cieni:

Więc łzy współczucia rzęsę mi obiegły.

37 „Mistrzu mój — rzekłem — jak się lud ten mieni?

Z kościoła przyszli czy z klasztornej celi

Owi na lewo, wszyscy podgoleni?"

40 A Mistrz mój na to: „Wszyscy oni mieli

Umysł tak kosy za ziemskiego trwania,

Że w dóbr rządzeniu miary zapomnieli,

43 Co łacno z psiego wysłyszysz łajania,

Gdy się na krańcach przeciwnych odwiną,

Dokąd ich zbrodnia przeciwna pogania.

46 Owi, co nagą łyskają łysiną,

To kardynali, papieże, kapłani,

Grzesznego chciwstwa obarczeni winą".^[5]

49 Więc ja: „Mistrzu mój, tuszę, że w otchłani

Rozpoznam kogoś z gromady nikczemnej

Tych, co są taką winą pokalani?"

52 A on mi rzecze: „Szukać trud daremny;

Pozacierany w bycie ladajakiem

Kształt ich twym oczom i tu będzie ciemny.

55 Na wieki tłuc się będą onym szlakiem,

Aż dzień ostatni wszystkich odmogili:

Tych łysków i tych z zamkniętym kułakiem.^[6]

58 Że źle dawali i że źle dzierżyli,

Raju nie dojdą, na wieczne poswarki

Skazani, jako w tej oglądasz chwili.

61 Patrz, synu, jaki bierze termin szparki

Mienie, fortuny dziecię, co dlań ludzie

Ustawną pracą wysilają barki.

64 Ot, wszystko złoto, jeszcze skryte w rudzie

Lub już dobyte, nie ulży strudzonej

Duszy, ażeby odpoczęła w trudzie".

67 „Mistrzu, w tym jeszcze chcę być pouczony:

Fortuna i jej dziwne kołowroty

Czym są, że piękny świat tak wzięły w szpony?

70 A on mi na to: „O głupie istoty,

Nieświadomości i nieuctwa dzieci!

Posłuchaj, że cię wywiodę z ciemnoty:

73 Ten, czyja wiedza blask najwyższy nieci,

Stworzył niebiosa i tych, co je wodzą

Tak, że część każda każdej cząstce świeci,^[7]

76 A światła wszędy równo się rozchodzą;

Podobnie ziemskim blaskom, ziemskiej doli

Nadał mistrzynię, która za swą wodzą

79 Znikome dobra wciąż obsyła w kolej

Z ludów na ludy, z rodzin na rodziny,

A której ludzki rozum nie zniewoli.^[8]

82 Jeden szczep rośnie, gdy drugi w perzyny

Pada, jak losem władczyni przyniesie,

Której sąd skryty, by wąż pośród trzciny.

85 Próżno wasz rozum jej przeciwić chce się;

Ona przeziera, roztrząsa, rozstrzyga,

Jak każdy inny Wied w swoim zakresie.

88 Ciągle jest w ruchu, nigdy nie ostyga,

Z koniecznych przyczyn nieodmiennie chyża

I stąd tak często dola dolę ściga.

91 Oto fortuna, której: »Winna krzyża!« —

Woła niejeden, zamiast sławić raczej,

I krzywdzącymi słowy ją poniża.

94 Lecz ona, szczęsna, ucha dać nie raczy

I między innych pierwotworów grono

Błogosławione swoje biegi znaczy.

97 Na większą litość gotuj teraz łono:

Gwiazdy, co wzeszły, gdym wyruszał, nisko

Już stoją, a nam żmudzić zabroniono".

100 Tuśmy przecięli doliny kolisko

I ponad źródłem wyszli, co się pieni,

Padając w ryte swym pędem łożysko.

103 Woda w nim czarna, lecz krwawo się mieni;

Za czym tą nową drogą w głąb pieczary

Szliśmy, mętnymi nurty prowadzeni.

106 Ta smutna struga brzeg podmywa szary,

Jadem ziejący i w bagno rozwlekły,

Styksem nazwane; gdym w te zakamary^[9]

109 Rzucił spojrzenie, ujrzałem ociekły

Błotem ogromny lud z nagimi ciały

I z twarzą srogą, jakby z gniewu wściekły.

112 Już nie rękoma na się uderzały

Duchy: nogami i piersią, i głową;

Zębami siebie darły na kawały.

115 Tu dobry Mistrz mój rzecze do mnie: „Owo

Ci, których w świecie złość przemogła licha;

I to wiedz pewnie, że tam, pod osnową

118 Mokradła, równie mnóstwo ludu wzdycha;^[10]

Gdziekolwiek okiem rzucisz po przestrzeni,

Poznasz po bańkach, które nurt wypycha,

121 Brnąc, jęczą: »Smutkiem byliśmy karmieni

Na lubym świecie, który się weseli

W słońcu; gnuśnymi dymy napełnieni,

124 Więc smutek żre nas w tej błotnej topieli!« —

Tak odzywają się w bagnie bełkotem,

Co zajękliwie pluska im z gardzieli".

127 Okrążyliśmy moczar wokół potem,

Z prawej dół mając, a z lewej wybrzeże,

I poglądali na ciekących błotem,

130 Ażeśmy przyszli pod jakowąś wieżę.

[edytuj] Przypisy