Boska Komedia/Piekło - Pieśń III

Z Wikiźródeł, repozytorium wolnych materiałów źródłowych

Dante i Wergili przekraczają bramę piekieł i zatrzymuja się w przedsionku, gdzie cierpią dusze ludzi, którym na ziemi dobro i zło było równie obojętne; następnie docierają do brzegów Acherontu i obserwują Charona przewożącego dusze potępione. Oślepiony błyskawicą Dante pada - "jako pada człowiek senny" - i w tym omdleniu zostaje przeniesiony na drugi brzeg rzeki.

1 „Przeze mnie droga w miasto utrapienia,

Przeze mnie droga w wiekuiste męki,

Przeze mnie droga w naród zatracenia.

4 Jam dzieło wielkiej, sprawiedliwej ręki.

Wzniosła mię z gruntu Potęga wszechwłodna,

Mądrość najwyższa, Miłość^[1] pierworodna^[2];

7 Starsze ode mnie twory nie istnieją,

Chyba wieczyste — a jam niepożyta!^[3]

Ty, który wchodzisz, żegnaj się z nadzieją..."

10 Na odrzwiach bramy ten się napis czyta,

O treści memu duchowi kryjomej.

„Mistrzu — szepnąłem — z tych słów groza świta!"

13 A on mi na to, jak człowiek świadomy:

„Tu oczyść serce podłością zatrute,

Tu zabij w sobie wszelki strach znikomy.

16 Do miejsc my przyszli, gdzie czynią pokutę

Owi, com mówił, boleści dziedzice,

Duchy ze skarbu poznania wyzute"^[4].

19 Dłoń mi na dłoni położył i lice

Ukazał jasne, duchem natchnął śmiałem,

Po czym wprowadził w głębin tajemnice.

22 Stamtąd westchnienia, płacz, lament chorałem

Biły o próżni bezgwiezdnej tajniki:

Więc, już na progu stając, zapłakałem.

25 Okropne gwary, przeliczne języki,

Jęk bólu, wycia, to ostre, to bledsze,

I rąk klaskania, i gniewu okrzyki

28 Czyniły wrzawę, na czarne powietrze

Lecącą wiru wieczystymi skręty,

Jak piasek, gdy się z huraganem zetrze.

31 Nieświadomości skrępowany pęty:

„Mistrzu — spytałem — skąd ten chór boleści,

Kto ów lud taką snadź rozpaczą zdjęty?"

34 On rzekł: „Męczarnię takiej podłej treści

Znoszą w tym miejscu te dusze mizerne,

Które bez hańby żyły i bez cześci.

37 Są zaś wmieszane między owe bierne

Rzesze aniołów, które samolube

Żyły, ni wrogie Bogu, ni też wierne^[5].

40 Niebo ich nie chce, gdyż niosłyby zgubę

Jego piękności; piekło je wyklucza,

Gdyżby z nich gorsi mogli zyskać chlubę".

43 Ja znowu: „Mistrzu, co im to dokucza,

Że tak biadają głosami rozpaczy?"

A on wysłuchał mię i tak poucza:

46 „Wiedzą, że skonu dzień im się nie znaczy,

A ciemnym bytem tak są tutaj mali,

Że wszystko inne przenieśliby raczej.

49 Świat nie dopuścił, aby w sławie trwali;

Litość ni sąd się nimi nie opieka;

Nie mówmy o nich; popatrz i pójdź dalej".

52 A wtem proporczyk ujrzałem, z daleka

Mknący tak szybko, jakby go nosiła

Dłoń niegodnego spoczynku człowieka.

55 Za nim niezmierna czerń smugą się wiła;

Nigdy bym nie był uwierzył na słowo,

Że tyle ludu śmierć już wytraciła.

58 Poznałem kilku między bezcechową

Ciżbą; pośród nich szła mara człowieka,

Co z trwogi wielką skaził się odmową^[6].

61 Więc zrozumiałem, że tu śmierć zawleka

I tłoczy razem owe podłe sotnie,

Których Bóg i czart równo się wyrzeka.

64 Nędznym, co w świecie żyli nieżywotnie,

Rój os i przykra kąsa ciało mszyca;

Jęczą, gdy ból im do żywego dotnie.

67 Od tych ukąszeń krew tryska na lica,

Którą u stóp ich łzami napojoną

Kłąb glist natrętnych kałduny nasyca.

70 Potem, gdy inną wzrok posłałem stroną,

Nad wielką rzeką ujrzę ludu ławy.

„Mistrzu — powiadam — niech mi dozwolono

73 Będzie zapytać: Kto są? Jakie sprawy

Każą im śpieszyć? Ile zmierzch dozwoli

Rozeznać, widzę, że krok niosą żwawy".

76 A on: „Na powieść o nich przyjdzie kolej,

Kiedy staniemy razem z nieszczęsnemi

Nad Acherontem^[7], strumieniem niedoli".

79 Więc wzrok ze wstydu spuściwszy ku ziemi,

Zamilkłem, nie chcąc dłużej być natrętem.

I tak do rzeki brzegów szliśmy niemi.

82 Wtem spojrzę, w łodzi mknie owym odmętem

Starzec kędziorów sędziwych i brody^[8],

Wołając: „Gorze wam, duchom przeklętym!

85 Nie pójdziecie wy na niebieskie gody:

Przybywam przewieźć was po czarnej strudze

W ciemności wieczne, na żar i na chłody.

88 A ty, co jeszcze ciało masz w posłudze,

Duch żyw! Co robisz w umarłych narodzie?..."

Kiedy zaś widział, że z odejściem żmudzę:

91 „Z innej przystani i po innej wodzie

Jest wyznaczony szlak twojej podróży,

Wypada tobie lżejszej szukać lodzie"^[9].

94 „Niech się, Charonie, w tobie gniew nie burzy! —

Rzekł Mistrz — tak życzą tam, gdzie śladem chcenia

Zaraz czyn kroczy; wara pytać dłużej!"^[10]

97 Więc lic kosmatych surowość odmienia

Przewoźnik, włodarz czarnowodnej rzeki,

W krąg ócz mający obrączki z płomienia.

100 Ale tym nagim i znużonym szczęki

Dzwoniły, w lica strach zachodził siny,

Gdy usłyszeli swój los niedaleki.

103 Boga, rodziców, ludzkość, narodziny

I dzień, i miejsce swych narodzin klęli,

I syny swoje, i swych synów syny.

106 Potem się sparli, łkając nad topieli

Brzegiem, skąd wszyscy pójdą na męczarnie,

Co żyć w bojaźni bożej nie umieli.

109 Bies Charon ócz swych zaświeca latarnie,

Drogę wskazując i kupą ich goni,

A gdzie nie idą w ład, tam wiosłem garnie.

112 Jako pod jesień drzewo liście roni

Jedno po drugim — aż się konar wdowi

Nagim, ze stroju wyzutym, odsłoni,

115 Tak ci dziedzice grzechu Adamowi

Jedno po drugim zlatają mu w sudno,

Niby na wabia sokół w dłoń łowcowi.

118 I jadą przez toń ciemnościami brudną,

A nim na brzeg je przeciwny wysadzi,

Po tamtej stronie znów od gości ludno.

121 „Synu mój — tak Mistrz swoję rzecz prowadzi —

Lud, co umiera w nieprzyjaźni bożej,

Z ziemi wszech krańców tutaj się gromadzi.

124 Co rychlej wszyscy rzekę przebyć skorzy,

Bo tak ich boska sprawiedliwość bodzie,

Że zmniejsza lęku, a pragnienie mnoży.

127 Nie chodzą duchy dobre ku tej wodzie;

Wiesz teraz, czemu, widząc cię w ich kole,

Chciał tobie Charon stawać na przeszkodzie".

130 Gdy skończył mówić, całe czarne pole

Drgnęło tak mocno, że kiedy przypomnę,

Jeszcze mi dzisiaj znój stawa na czole.

133 Z pola łez wianie buchnęło ogromne,

Przeleciał po nim gromu błysk czerwienny

I omdlały mi zmysły nieprzytomne,

136 I padłem, jako pada człowiek senny^[11].

[edytuj] Przypisy